Kế hoạch 290/KH-UBND năm 2026 phối hợp tổ chức tuyên truyền, đấu tranh, xử lý góp phần ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến bảo vệ các loài động vật hoang dã, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và hướng dẫn tăng ni, phật tử thực hành phóng sinh đúng cách góp phần bảo vệ đa dạng sinh học trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2026-2028

KẾ HOẠCH

PHỐI HỢP TỔ CHỨC TUYÊN TRUYỀN, ĐẤU TRANH, XỬ LÝ GÓP PHẦN NGĂN CHẶN CÁC HÀNH VI VI PHẠM PHÁP LUẬT LIÊN QUAN ĐẾN BẢO VỆ CÁC LOÀI ĐỘNG VẬT HOANG DÃ, BẢO VỆ NGUỒN LỢI THỦY SẢN VÀ HƯỚNG DẪN TĂNG NI, PHẬT TỬ THỰC HÀNH PHÓNG SINH ĐÚNG CÁCH GÓP PHẦN BẢO VỆ ĐA DẠNG SINH HỌC TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH GIAI ĐOẠN 2026 - 2028

I. MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU

1. Mục đích

- Tăng cường hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương và Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh trong công tác bảo vệ động vật hoang dã, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và bảo tồn đa dạng sinh học.

- Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của tăng ni, phật tử và nhân dân về bảo vệ môi trường, bảo tồn thiên nhiên; thực hành phóng sinh đúng quy định pháp luật, phù hợp điều kiện sinh thái.

- Chủ động phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi hành vi săn bắt, nuôi nhốt, vận chuyển, mua bán trái phép động vật hoang dã; khai thác thủy sản mang tính tận diệt; lợi dụng hoạt động phóng sinh để vi phạm pháp luật.

- Kiểm soát, ngăn chặn việc phóng sinh các loài ngoại lai xâm hại, các loài không phù hợp môi trường sinh thái hoặc có nguy cơ ảnh hưởng đến đa dạng sinh học, môi trường và an ninh trật tự.

- Phát huy vai trò của các cơ sở tôn giáo trong công tác tuyên truyền, vận động cộng đồng tham gia bảo vệ động vật hoang dã, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và môi trường sinh thái.

2. Yêu cầu

- Việc triển khai thực hiện Kế hoạch phải bảo đảm đồng bộ, thường xuyên, thiết thực, hiệu quả; xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị trong việc triển khai thực hiện đầy đủ, đồng bộ, thống nhất Kế hoạch số 628/KH-BCA- BNN&MT ngày 17 tháng 10 năm 2025 của Bộ Công an, Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Kế hoạch 01/KHPH-CSMT-GHPGVN-LNKL ngày 16 tháng 3 năm 2026 của Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường - Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam - Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm.

- Tăng cường phối hợp liên ngành; kịp thời trao đổi thông tin, kiểm tra, xử lý các vụ việc vi phạm theo đúng quy định pháp luật.

- Kết hợp chặt chẽ giữa công tác tuyên truyền, giáo dục, vận động với công tác kiểm tra, đấu tranh, xử lý vi phạm.

- Phân công nhiệm vụ cụ thể giữa các lực lượng trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định, đảm bảo nguyên tắc, yêu cầu nhiệm vụ phân công. Phát huy vai trò của chính quyền địa phương, cơ sở tôn giáo và cộng đồng dân cư trong công tác phát hiện, tố giác vi phạm.

3. Nguyên tắc phối hợp

- Bảo đảm đúng chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của từng cơ quan, đơn vị; không chồng chéo, bỏ sót nhiệm vụ.

- Việc phối hợp phải thường xuyên, kịp thời, thống nhất, hiệu quả; bảo đảm chế độ bảo mật thông tin theo quy định.

- Khi phát hiện vụ việc có dấu hiệu tội phạm phải kịp thời chuyển giao cơ quan có thẩm quyền điều tra, xử lý theo quy định pháp luật.

- Đề cao trách nhiệm người đứng đầu cơ quan, đơn vị trong tổ chức triển khai thực hiện Kế hoạch.

II. CHỈ TIÊU THỰC HIỆN GIAI ĐOẠN 2026 - 2028

- 100% cơ sở Phật giáo trên địa bàn Thành phố được tuyên truyền, phổ biến nội dung thực hành phóng sinh đúng cách gắn với bảo vệ đa dạng sinh học.

- Tổ chức tối thiểu:

+ 02 đợt kiểm tra liên ngành/năm;

+ 04 đợt tuyên truyền tập trung/năm;

+ 01 lớp tập huấn chuyên đề/năm.

- 100% tin báo, phản ánh liên quan đến hành vi vi phạm pháp luật về động vật hoang dã, nguồn lợi thủy sản được tiếp nhận, xác minh và xử lý theo quy định.

- Phấn đấu giảm tình trạng buôn bán động vật hoang dã tự phát tại các khu vực cơ sở tôn giáo, chợ đầu mối và các điểm phóng sinh tập trung.

III. NỘI DUNG THỰC HIỆN

1. Công tác tuyên truyền, giáo dục

a) Nội dung tuyên truyền:

- Quy định pháp luật về bảo vệ động vật hoang dã, bảo vệ nguồn lợi thủy sản, bảo tồn đa dạng sinh học.

- Tác hại của việc săn bắt, mua bán, tiêu thụ động vật hoang dã; sử dụng xung điện, hóa chất, vật liệu nổ để khai thác thủy sản.

- Hướng dẫn thực hành phóng sinh đúng cách; không phóng sinh loài ngoại lai xâm hại; không xả rác, túi nilon xuống sông, hồ, kênh, rạch.

- Vận động nhân dân thực hiện phong trào: “Không săn bắt - Không tiêu thụ - Bảo vệ động vật hoang dã, chim di cư và nguồn lợi thủy sản”.

b) Hình thức tuyên truyền:

- Tuyên truyền trên báo chí, đài truyền thanh, mạng xã hội, cổng thông tin điện tử.

- Tuyên truyền tại cơ sở tôn giáo, trường học, khu dân cư, chợ, bến sông, địa bàn trọng điểm.

- Lồng ghép nội dung tuyên truyền trong các lễ lớn của Phật giáo như: Lễ Phật đản, Vu Lan, Tết Nguyên đán, Rằm tháng Giêng.

- Tổ chức ký cam kết đối với hộ kinh doanh, cơ sở buôn bán sinh vật cảnh, cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống.

2. Hướng dẫn thực hành phóng sinh đúng cách

- Hướng dẫn tăng ni, Phật tử nhận diện các loài động vật được phép phóng sinh; không sử dụng động vật có nguồn gốc săn bắt trái phép để phóng sinh.

- Khuyến khích thực hiện hoạt động cứu hộ, chăm sóc, tái thả động vật đúng quy trình chuyên môn.

- Ưu tiên phóng sinh các loài thủy sản bản địa tại khu vực phù hợp theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn.

- Không phóng sinh các loài ngoại lai xâm hại như: rùa tai đỏ, cá lau kính, ốc bươu vàng, tôm hùm đất và các loài thuộc danh mục cấm theo quy định.

- Vận động chuyển đổi nhận thức từ “phóng sinh hình thức” sang các hoạt động bảo tồn thiên nhiên, bảo vệ môi trường và hỗ trợ cứu hộ động vật.

3. Công tác kiểm tra, đấu tranh, ngăn chặn và xử lý vi phạm

- Tăng cường phối hợp với chính quyền địa phương kiểm tra theo kế hoạch và đột xuất tại các địa bàn trọng điểm, khu vực gần cơ sở tôn giáo, chợ đầu mối, tuyến sông, kênh rạch, điểm tập kết, mua bán động vật hoang dã trước, trong và sau các dịp lễ lớn, các đợt phóng sinh tập trung.

- Chủ động rà soát, phát hiện và xử lý các hành vi lợi dụng hoạt động phóng sinh để mua bán động vật hoang dã trái phép.

- Tăng cường giám sát, phát hiện các hành vi vi phạm trên không gian mạng, sàn thương mại điện tử, hội nhóm mạng xã hội.

- Thiết lập đường dây nóng, tiếp nhận và xử lý thông tin phản ánh của tổ chức, cá nhân thông qua đường dây nóng hoặc hình thức phù hợp.

IV. PHÂN CÔNG TRÁCH NHIỆM

1. Công an Thành phố Hồ Chí Minh

Giao Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường (PC03) là đầu mối thực hiện:

- Chủ trì công tác điều tra, xử lý các đường dây săn bắt, vận chuyển, buôn bán trái phép động vật hoang dã, chim hoang dã, di cư, các loài thủy sản nguy cấp, quý hiếm xuyên quốc gia, trên không gian mạng; các hành vi tàng trữ, mua bán, sử dụng các ngư cụ cấm, vật liệu nổ, chất độc, xung điện để khai thác thủy sản; lưới quét, thiết bị âm thanh tần số cao, loa dụ, … để săn, bắt chim; đảm bảo an ninh trật tự tại các điểm phóng sinh lớn.

- Thường xuyên tuần tra, dẹp bỏ các tụ điểm mua bán chim, cá phóng sinh trái phép trước cổng các cơ sở tôn giáo, bến sông. Xử lý nghiêm các đối tượng dùng xung điện, lưới vây để chích hút, đánh bắt cá ngay tại khu vực người dân vừa phóng sinh.

- Chỉ đạo Công an địa phương phối hợp đảm bảo an ninh trật tự tại các điểm tổ chức lễ phóng sinh lớn, tránh tình trạng chen lấn, ùn tắc hay buôn bán trái phép các loài động vật hoang dã trước cổng các chùa.

- Tiếp nhận tin báo từ đường dây nóng của Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh và phản ánh từ người dân để điều tra, xử lý các hành vi lợi dụng danh nghĩa phóng sinh để buôn bán động vật hoang dã, các loài ngoại lai trái phép.

- Phối hợp với Kiểm lâm và Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức các chương trình tuyên truyền pháp luật về chế tài xử lý hình sự và hành chính đối với hành vi nuôi nhốt, săn bắt, vận chuyển, mua bán động vật hoang dã trái phép, nhập khẩu phát tán các loài ngoại lai xâm hại,... tại các cơ sở tôn giáo, góp phần nâng cao nhận thức pháp luật của cộng đồng.

2. Sở Nông nghiệp và Môi trường

a) Chi cục Kiểm lâm:

- Chịu trách nhiệm kiểm tra nguồn gốc động vật hoang dã (chim, thú, rùa...); tiếp nhận và cứu hộ cá thể động vật được giao nộp.

- Cung cấp danh mục các loài động vật hoang dã nguy cấp, quý hiếm; danh mục một số địa điểm sinh cảnh sống phù hợp cho từng loài để lựa chọn địa điểm thả phóng sinh các loài phù hợp với điều kiện cụ thể của từng địa phương.

- Phối hợp với Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức các hoạt động tuyên truyền, phổ biến và tập huấn cho tăng ni, tình nguyện viên Phật tử. Nội dung tập trung vào việc quán triệt mục tiêu, yêu cầu của Chiến lược quốc gia và các quy định pháp luật về đa dạng sinh học (bao gồm các loài hoang dã và chim di cư liên quan đến hoạt động phóng sinh); đồng thời bồi dưỡng kiến thức cơ bản về nhận diện loài, quy trình cứu hộ và tái thả động vật hoang dã an toàn, đúng quy định.

- Chỉ đạo Đội Kiểm lâm cơ động phòng cháy chữa cháy rừng và các Hạt Kiểm lâm trực thuộc phối hợp các Chùa trên địa bàn được phân công phụ trách tiếp nhận, phân loại loài động vật do phật tử mang đến để tổ chức các đợt phóng sinh tập thể đúng nghĩa. Phối hợp với cơ quan chức năng tăng cường tuần tra, kiểm soát tại các khu vực chợ, điểm nóng buôn bán động vật, đặc biệt gần các cơ sở tôn giáo, nhất là vào các dịp lễ lớn.

b) Chi cục Thủy sản - Kiểm ngư:

- Chịu trách nhiệm kiểm tra, giám sát việc thả giống tái tạo nguồn lợi thủy sản; xử lý hành vi đánh bắt bằng xung điện, chất độc.

- Thực hiện phối hợp tuần tra, kiểm tra, kiểm soát các hoạt động khai thác, vận chuyển, mua bán các loài thủy sản, đặc biệt là các loài quý hiếm, nguy cấp, có nguy cơ tuyệt chủng hoặc các loài được dùng để phóng sinh.

- Xử lý các hành vi vi phạm quy định về bảo vệ nguồn lợi thủy sản, bao gồm cả việc phóng sinh các loài không đúng quy định hoặc gây hại cho môi trường thủy sinh.

- Cung cấp thông tin và hướng dẫn về các loài thủy sản phù hợp để phóng sinh, các khu vực được phép phóng sinh và các kỹ thuật để đảm bảo sự sống sót của chúng sau khi phóng sinh.

c) Chi cục Bảo vệ Môi trường:

- Kiểm soát việc phóng sinh các loài ngoại lai xâm hại, các loài mang mầm bệnh hoặc các loài có thể gây mất cân bằng sinh thái.

- Tổ chức tuyên truyền, nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường, bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học gắn với việc phóng sinh.

3. Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh

- Tuyên truyền các văn bản hướng dẫn của Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam về việc thực hành phóng sinh gắn với bảo vệ đa dạng sinh học.

- Chỉ đạo các cơ sở tự viện lồng ghép nội dung bảo vệ sinh vật, tác hại của phóng sinh sai cách vào các bài thuyết giảng hàng tuần, các khóa tu, các đại lễ Phật giáo. Chỉ đạo các cơ sở tự viện ký cam kết không mua bán động vật hoang dã. Vận động tăng ni, Phật tử không mua các loài chim bị đánh bẫy, các loài thủy sản bị kích điện để phóng sinh (chấm dứt vòng lặp “bắt - thả - bắt”).

- Hướng dẫn Phật tử thực hiện phóng sinh theo đúng tinh thần từ bi và khoa học. Khuyến cáo phật tử chỉ phóng sinh các loài bản địa hữu ích. Tuyệt đối không thả các loài ngoại lai xâm hại (rùa tai đỏ, cá lau kính, tôm hùm đất...).

- Thông báo trước cho cơ quan chức năng địa phương khi tổ chức các đợt phóng sinh quy mô lớn để được hỗ trợ kiểm tra sinh vật và bảo đảm an ninh trật tự.

- Phối hợp với các cơ quan báo chí và kênh truyền thông Phật giáo, mạng xã hội của Giáo hội để tuyên truyền về phóng sinh đúng cách, không mua bán động vật hoang dã, nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ đa dạng sinh học.

4. Ủy ban nhân dân các xã, phường, đặc khu Côn Đảo

- Phối hợp triển khai thực hiện Kế hoạch tại địa phương; chỉ đạo Công an, Phòng Kinh tế Hạ tầng và Đô thị, các đơn vị liên quan tổ chức tuyên truyền, kiểm tra, xử lý các hành vi săn bắt, bẫy, các tụ điểm nuôi nhốt, buôn bán, vận chuyển động vật hoang dã, chim di cư và khai thác nguồn lợi thủy sản có tính chất hủy diệt trên địa bàn quản lý.

- Tăng cường tuyên truyền, vận động người dân không thực hiện các hành vi săn, bắt, bẫy, bắn động vật hoang dã; không mua, bán, vận chuyển, kinh doanh, tàng trữ, tiêu thụ trái pháp luật động vật hoang dã; thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật về bảo tồn đa dạng sinh học, bảo vệ động vật hoang dã; chủ động đấu tranh, tố giác các đối tượng vi phạm pháp luật về quản lý, bảo vệ động vật hoang dã và các hành vi khai thác thủy sản có tính chất tận diệt, hủy diệt.

- Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã chịu trách nhiệm nếu để phát sinh kéo dài các tụ điểm vi phạm nhưng không xử lý theo quy định.

V. CƠ CHẾ PHỐI HỢP XỬ LÝ VỤ VIỆC

- Cơ quan phát hiện vụ việc ban đầu có trách nhiệm kịp thời ngăn chặn hành vi vi phạm, bảo vệ hiện trường và thông báo cho cơ quan có thẩm quyền xử lý.

- Trường hợp có dấu hiệu tội phạm, cơ quan chuyên ngành chuyển hồ sơ, tang vật cho cơ quan Công an để điều tra theo quy định.

- Đối với vụ việc liên quan nhiều địa bàn, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường (PC03) chủ trì phối hợp xác minh, xử lý.

- Thiết lập đường dây nóng, nhóm thông tin liên ngành để trao đổi tình hình, tiếp nhận tin báo và phối hợp xử lý nhanh.

VI. THỜI GIAN VÀ PHẠM VI THỰC HIỆN

1. Thời gian thực hiện: Kế hoạch được triển khai từ tháng 6 năm 2026 đến hết tháng 12 năm 2028.

2. Phạm vi thực hiện: Phạm vi triển khai thực hiện Kế hoạch phối hợp trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh (tập trung vào các địa bàn trọng điểm về buôn bán, vận chuyển, nuôi nhốt, săn, bẫy, bắt các loài chim hoang dã, chim di cư; khai thác nguồn lợi thủy sản trái phép trên các cửa biển tuyến sông, kênh, rạch...và các điểm buôn bán trái phép các loài động vật hoang dã trước cổng các chùa).

VII. CHẾ ĐỘ THÔNG TIN, BÁO CÁO

Các đơn vị thực hiện báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ thuộc lĩnh vực, đơn vị mình phụ trách gửi về thành viên Ban Chỉ đạo liên ngành (theo Quyết định số 2992/QĐ-UBND ngày 02 tháng 12 năm 2025) kịp thời, đầy đủ theo quy định: Báo cáo hàng tháng (trước ngày 25 hàng tháng), báo cáo hàng quý (vào tuần thứ 3 tháng cuối của quý) báo cáo tổng kết thực hiện (trong tháng 01 của năm liền kề), báo cáo đột xuất khi có vụ việc nghiêm trọng, phức tạp để tổng hợp báo cáo Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường và Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm theo quy định.

VIII. KINH PHÍ THỰC HIỆN

Kinh phí thực hiện do ngân sách thường xuyên của các đơn vị bảo đảm; lồng ghép với các Chương trình, Dự án về bảo tồn đa dạng sinh học, bảo vệ rừng, phòng chống tội phạm và nguồn tài chính của Giáo hội, nguồn xã hội hóa (đối với Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh) để thực hiện các nhiệm vụ được phân công.

IX. TỔ CHỨC THỰC HIỆN

- Thiết lập Kênh thông tin nhanh (Đường dây nóng/Nhóm Zalo liên ngành) giữa các lực lượng trên để trao đổi tình hình, tiếp nhận tin báo tố giác từ người dân và tăng ni, phật tử.

- Tổ chức kiểm tra liên ngành định kỳ và đột xuất (vào các dịp lễ lớn của Phật giáo).

- Thực hiện chế độ sơ kết, đánh giá hiệu quả hàng năm để rút kinh nghiệm, điều chỉnh phương án nhằm đảm bảo tính thiết thực, tuyệt đối tránh hình thức, phong trào.

Trên đây là Kế hoạch phối hợp tổ chức tuyên truyền, đấu tranh, xử lý góp phần ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến bảo vệ các loài động vật hoang dã, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và hướng dẫn tăng ni, phật tử thực hành phóng sinh đúng cách góp phần bảo vệ đa dạng sinh học trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2026-2028.

Trong quá trình triển khai thực hiện Kế hoạch, nếu có khó khăn, vướng mắc đề nghị các đơn vị liên quan liên hệ, phản ánh với các đơn vị đầu mối của Công an Thành phố và Sở Nông nghiệp và Môi trường để kịp thời hướng dẫn, tháo gỡ hoặc tổng hợp báo cáo Ủy ban nhân dân Thành phố, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công an để xem xét, chỉ đạo./.