Quyết định 1740/QĐ-UBND năm 2022 về Đề án ổn định dân di cư tự do trên địa bàn tỉnh Đắk Nông giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030

QUYẾT ĐỊNH

PHÊ DUYỆT ĐỀ ÁN ỔN ĐỊNH DÂN DI CƯ TỰ DO TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK NÔNG GIAI ĐOẠN 2021 - 2025, ĐỊNH HƯỚNG ĐẾN NĂM 2030

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH ĐẮK NÔNG

Điều 1. Phê duyệt Đề án ổn định dân di cư tự do trên địa bàn tỉnh Đắk Nông giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030, gồm các nội dung chính như sau:

1. Thông tin chung
- Tên gọi: “Đề án ổn định dân di cư tự do trên địa bàn tỉnh Đắk Nông giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030”;
- Chủ đầu tư: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Đắk Nông;
- Thời gian thực hiện: năm 2021 - 2030;
- Phạm vi: Trên địa bàn tỉnh Đắk Nông.

2. Mục tiêu

2. 1. Mục tiêu tổng quát:
Đến năm 2025 cơ bản không còn tình trạng dân di cư tự do; hoàn thành công tác bố trí toàn bộ số hộ dân di cư tự do (khoảng 5.450 hộ); hoàn thành việc nhập hộ khẩu, hộ tịch cho các hộ dân đủ điều kiện theo quy định; tập trung hoàn thiện, phát triển hệ thống các công trình cơ sở hạ tầng và hỗ trợ phát triển sản xuất vùng dự án nhằm ổn định dân cư và nâng cao đời sống cho người dân. Đến năm 2030, thu nhập bình quân đầu người của các hộ dân vùng dự án tương đương với mức thu nhập bình quân của địa phương sở tại; đảm bảo ổn định cuộc sống và phát triển sản xuất bền vững cho các hộ dân vùng dự án.

2. Mục tiêu cụ thể:
- Bố trí sắp xếp ổn định dân cư từ các quy hoạch đang thực hiện dang dở 05 dự án đã được phê duyệt và 08 dự án thực hiện mới trong giai đoạn 2021-2025 với tổng số 5.450 hộ/24.330 khẩu tại 7 huyện.
- Bố trí giao đất, công nhận đất ở khoảng 222 ha (bao gồm: ổn định tại chỗ, xen ghép và di dời tập trung về vị trí quy hoạch mới), trong đó: đất ở hiện trạng bố trí ổn định tại chỗ 164 ha; xen ghép và quy hoạch vị trí mới bố trí tập trung là 58 ha; đất nông nghiệp, lâm nghiệp 3.000 ha theo các hình thức giao đất, cho thuê đất, liên doanh, liên kết mô hình nông lâm kết hợp cho từng trường hợp cụ thể theo quy định (phục vụ bố trí, sắp xếp ổn định dân di cư tự do giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030).
- Xây dựng cơ sở hạ tầng các điểm bố trí, sắp xếp ổn định dân di cư tự do giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030 như sau: Đường giao thông (liên xã, đường giao thông khu dân cư, giao thông sản xuất): Đầu tư nhựa hóa, bê tông, cứng hóa toàn bộ các tuyến giao thông của 13 dự án, với tổng chiều dài 123km. Hệ thống thủy lợi: Đầu tư 1 công trình thủy lợi tại các dự án Ổn định dân di cư tự do xã Đắk N'Drot, huyện Đắk Mil, tỉnh Đắk Nông. Hệ thống trạm biến áp, đường dây điện, cấp điện: 10 hạng mục, tại 10/13 dự án cần đầu tư. Hệ thống cấp nước, thoát nước và vệ sinh môi trường: 18 công trình cấp nước/13 dự án. Giáo dục: Điểm trường mẫu giáo, mầm non, tiểu học, trung học cơ sở: Đầu tư 16 điểm trường. Cơ sở văn hóa: Nhà sinh hoạt cộng đồng, công trình hoạt động thể dục thể thao, văn hóa: đầu tư 4 nhà sinh hoạt cộng đồng, sân thể thao, các công trình hạ tầng thiết yếu, phụ trợ tại các điểm ổn định dân di cư tự do.
3. Nhiệm vụ chủ yếu
- Xác định nhu cầu và phương án bố trí ổn định dân di cư tự do;
- Xác định nhu cầu và Phương án bố trí đất ở;
- Xác định nhu cầu và phương án đất sản xuất (bao gồm cả đất nông nghiệp thuộc quy hoạch 3 loại rừng và đất có nguồn gốc lâm nghiệp);
- Xác định nhu cầu và phương án xây dựng cơ sở hạ tầng, công trình phụ trợ.
4. Nguồn vốn thực hiện
4.1. Tổng hợp nhu cầu và nguồn vốn thực hiện
Tổng nhu cầu vốn đầu tư Ổn định dân di cư tự do trên địa bàn tỉnh Đắk Nông giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030, trên cơ sở tổng hợp các dự án chưa thực hiện, tiếp tục thực hiện và các dự án đề xuất chủ trương đầu tư mới là: 661.660 triệu đồng, trong đó:
- Nguồn vốn ngân sách Trung ương: 523.660 triệu đồng. Trong đó: Vốn đầu tư phát triển 491.660 triệu đồng; vốn sự nghiệp kinh tế 3000 triệu đồng;
- Nguồn vốn ngân sách tỉnh và nguồn vốn hợp pháp khác: 138.000 triệu đồng. Trong đó: Vốn đầu tư phát triển 84.000 triệu đồng; vốn sự nghiệp kinh tế 54.000 triệu đồng.
4. Phân kỳ nguồn vốn thực hiện
a) Giai đoạn 2021-2025:
- Tổng vốn đầu tư là 585.660 triệu đồng, trong đó: vốn thực hiện các dự án đang đầu tư dang dở là 175.660 triệu đồng, vốn thực hiện đầu tư các các dự án đề xuất chủ trương đầu tư mới là 410.000 triệu đồng.
- Phân theo nguồn vốn:
+ Ngân sách Trung ương: 501.660 triệu đồng, trong đó: Vốn đầu tư phát triển 491.660 triệu đồng; vốn sự nghiệp kinh tế 10.000 triệu đồng;
- Vốn ngân sách địa phương và nguồn vốn hợp pháp khác: 84.000 triệu đồng, trong đó: Vốn đầu tư phát triển 84.000 triệu đồng, vốn sự nghiệp kinh tế không bố trí.
- Phân theo từng năm: Năm 2023 là 129.500 triệu đồng; Năm 2024 là 190.000 triệu đồng; Năm 2025 là 193.160 triệu đồng.
b) Giai đoạn 2026-2030:
Tổng vốn đầu tư là 76.000 triệu đồng (Cơ bản bố trí sắp xếp ổn định đời sống dân cư; hỗ trợ đào tạo nghề, phát triển sản xuất,...). Trong đó: dự án chưa thực hiện, tiếp tục thực hiện 19.000 triệu đồng và các dự án đề xuất chủ trương đầu tư mới 57.000 triệu đồng.
- Nguồn vốn ngân sách Trung ương: 2000 triệu đồng. Trong đó: vốn đầu tư phát triển không bố trí; vốn sự nghiệp kinh tế 2000 triệu đồng;
- Nguồn vốn ngân sách tỉnh và nguồn vốn hợp pháp khác: 54.000 triệu đồng. Trong đó: Vốn đầu tư phát triển không bố trí; vốn sự nghiệp kinh tế 54.000 triệu đồng.
5. Các giải pháp chính
- Các giải pháp về cơ chế, chánh sách hỗ trợ, phát triển sản xuất.
- Giải pháp về đất đai.
- Các giải pháp về vốn đầu tư, huy động các nguồn vốn đầu tư.
- Các giải pháp tổ chức quản lý các chương trình, dự án bố trí, sắp xếp dân cư, ổn định dân di cư tự do.
- Giải pháp về bảo vệ môi trường.
- Giải pháp hạn chế tình trạng di dân tự do mới.
- Giải pháp về công tác tuyên truyền vận động.
- Đảm bảo quốc phòng, an ninh và trật tự an toàn xã hội.
6. Tổ chức thực hiện
Phân công trách nhiệm của các cơ quan trong công tác tổ chức thực hiện cụ thể như nội dung tại mục XIII, phần thứ III của Đề án, bao gồm: Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn; Ban Dân tộc tỉnh; Sở Kế hoạch và Đầu tư; Sở Tài chính; Sở Tài nguyên và Môi trường; Công an tỉnh; Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh; Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh; Sở Thông tin và Truyền thông; Thanh tra tỉnh; Sở Giáo dục và Đào tạo; Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Ban quản lý các công trình xây dựng tỉnh; Chủ đầu tư các dự án ổn định dân di cư tự do; Ủy ban nhân dân các huyện, thành phố Gia Nghĩa; các xã, phường, thị trấn và các đơn vị có liên quan.
(Chi tiết theo Đề án đính kèm)
Điều Quyết định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký.
Điều 3. Chánh Văn phòng UBND tỉnh; Thủ trưởng các Sở, Ban, ngành; Chủ tịch UBND các huyện, thành phố Gia Nghĩa và Thủ trưởng các đơn vị có liên quan chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này./.

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025

v> định hướng đến năm 2030”

M Ụ C L Ụ C

PH Ầ N M Ở ĐẦ U
I. ĐẶ T V ẤN ĐỀ ................................................................................................... 1 II. CĂN CỨ PHÁP LÝ ....................................................................................... 3

1. Văn bản của Trung ương ....................................................................................... 3 2. Văn bản của địa phương ........................................................................................ 6

PH Ầ N TH Ứ NH Ấ T
TH Ự C TR Ạ NG KINH T Ế - XÃ H ỘI, DÂN CƯ – LAO ĐỘ NG T ỈNH ĐẮ K NÔNG
I. KHÁI QUÁT ĐIỀ U KI Ệ N T Ự NHIÊN ......................................................... 8

1. Vịtrí địa lý ............................................................................................................. 8 2. Địa hình .................................................................................................................. 8 3. Khí hậu thời tiết ..................................................................................................... 9 4. Sông suối, thuỷvăn .............................................................................................. 10 5. Các nguồn tài nguyên .......................................................................................... 11

II. TH Ự C TR Ạ NG KINH T Ế - XÃ H Ộ I ........................................................ 13

1. Thực trạng phát triển kinh tế.......................................................................... 13

1.1. Tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế ................................................. 13 1.2. Thực trạng phát triển các ngành kinh tế ....................................................... 15

2. Thực trạng phát triển hạ tầng ............................................................................... 23

2.1. Giao thông .................................................................................................... 23 2.2. Năng lượng, cấp điện ................................................................................... 26 2.3. Cấp nước và môi trường ............................................................................... 27

3. Thực trạng phát triển xã hội ................................................................................ 27

3.1. Y tế ............................................................................................................... 27 3.2. Giáo dục - đào tạo ........................................................................................ 27 3.3. Văn hoá - Thể dục thể thao .......................................................................... 28 3.4. Thông tin, truyền thông ................................................................................ 28 3.5. Quốc phòng - an ninh ................................................................................... 29

III. TÌNH HÌNH PHÂN B Ố DÂN CƯ, LAO ĐỘ NG, VI Ệ C LÀM .............. 29

1. Dân số và tình hình phân bốdân cư .................................................................... 29 2. Lao động, việc làm .............................................................................................. 31 3. Thu nhập và mức sống ......................................................................................... 32

IV. ĐÁNH GIÁ CHUNG .................................................................................. 32

1. Thuận lợi .............................................................................................................. 32 2. Khó khăn tồn tại ................................................................................................... 33

i

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025

v> định hướng đến năm 2030”

PH Ầ N II
ĐÁNH GIÁ KẾ T QU Ả TH Ự C HI Ệ N QUY HO Ạ CH B Ố TRÍ, S Ắ P X Ế P ỔN ĐỊNH DÂN CƯ, DÂN DI CƯ TỰ DO TRÊN ĐỊ A BÀN T ỈNH ĐẮ K NÔNG GIAI ĐOẠ N 2005-2015 VÀ 2016-2020
I. K Ế T QU Ả TH Ự C HI Ệ N QUY HO Ạ CH B Ố TRÍ, S Ắ P X Ế P ỔN ĐỊ NH DÂN CƯ T RÊN ĐỊ A BÀN T ỈNH ĐẮ K NÔNG ............................................. 35

1. Chương trình đón nhận dân kinh tế mới (Di dân trong kế hoạch) ..................... 35 2. Chương trình bố trí, sắp xếp ổn định dân cư giai đoạn 2005 - 2020.................. 36

2.1. Kết quả thực hiện các dựán đầu tư .............................................................. 37 2.2. Kết quả bố trí ổn định dân cư ....................................................................... 37 2.3. Kết quảgiao đất cho người dân tại các Dự án bốtrí dân cư ........................ 37 2.4. Kết quả xây dựng cơ sở hạ tầng tại các dự án bốtrí dân cư ........................ 38 2.5. Về kết quả thực hiện vốn.............................................................................. 39 2.6. Đánh giá chung về kết quả xây dựng các công trình cơ sở hạ tầng tại các điểm dân cư thuộc các Dự án bốtrí dân cư .................................................................. 39

3. Các chương trình bố trí sắp xếp ổn định dân cư có liên quan ............................ 40

3.1. Dự án ổn định dân cư kinh tế quốc phòng ................................................... 40 3.2. Chương trình định canh, định cư cho đồng bào dân tộc thiểu số ................ 41

II. ĐÁNH GIÁ KẾ T QU Ả TH Ự C HI Ệ N QUY HO Ạ CH B Ố TRÍ, S Ắ P X Ế P ỔN ĐỊNH DÂN DI CƯ TỰ DO TRÊN ĐỊ A BÀN T ỈNH ĐẮK NÔNG ĐẾ N NĂM 2021 .......................................................................................................... 41

1. Tổng quan diễn biến, hình thức, nguồn gốc, thành phần dân tộc tôn giáo về tình hình dân di cư tự do ................................................................................................. 41 2. Kết quả thực hiện các dự án ổn định dân di cư tự do ......................................... 46

2.1. Kết quảđầu tư thực các dự án ổn định dân di cư tựdo trên địa bàn tỉnh Đắk Nông .................................................................................................................... 46 2.2. Đánh giá chi tiết kết quả thực hiện các dự án .............................................. 57 2.3. Các dựán đang đầu tư dang dở .................................................................... 63 2.4. Tình hình đời sống và sản xuất, của các hộdân di cư tự do ........................ 64

III. ĐÁNH GIÁ CHUNG .................................................................................. 65

1. Kết quảđạt được .................................................................................................. 65 2. Đánh giá những tồn tại, nguyên nhân và bài học kinh nghiệm chương trình, quy hoạch bố trí, sắp xếp dân cư, ổn định dân di cư tự do ............................................ 67

2.1. Mặt hạn chế .................................................................................................. 67 2.2. Mặt tồn tại .................................................................................................... 68 2.3. Nguyên nhân của những tồn tại ................................................................... 70

ii

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025

v> định hướng đến năm 2030”

PH Ầ N III
N ỘI DUNG ĐỀ ÁN B Ố TRÍ, S Ắ P X Ế P ỔN ĐỊNH DÂN CƯ, ỔN ĐỊ NH DÂN DI CƯ TỰ DO TRÊN ĐỊ A BÀN T ỈNH ĐẮK NÔNG GIAI ĐOẠ N 2021- 2025, ĐỊNH HƯỚNG ĐẾN NĂM 2030
I. ĐỊNH HƯỚ NG CHUNG V Ề B Ố TRÍ, S Ắ P X ẾP DÂN CƯ, ỔN ĐỊ NH DÂN DI CƯ TỰ DO GIAI ĐOẠ N 2021- 2025, ĐỊNH HƯỚNG ĐẾN NĂM 2030 THEO QUY HO Ạ CH, K Ế HO Ạ CH T Ỉ NH TH Ờ I K Ỳ 2021 - 2030, CÁC CHƯƠNG TRÌNH, DỰ ÁN L Ồ NG GHÉP, K Ế T H Ợ P ...................... 71 II. QUAN ĐIỂ M, M Ụ C TIÊU T Ổ NG QUÁT, M Ụ C TIÊU C Ụ TH Ể B Ố TRÍ, S Ắ P X ẾP DÂN CƯ, ỔN ĐỊ N H DÂN DI CƯ TỰ DO GIAI ĐOẠ N 2021- 2025, ĐỊNH HƯỚNG ĐẾN NĂM 2030 ............................................... 72

1. Quan điểm ........................................................................................................... 72 2. Mục tiêu tổng quát ............................................................................................. 75 3. Mục tiêu cụ thể..................................................................................................... 75

III. XÁC ĐỊ NH, D Ự BÁO NHU C Ầ U B Ố TRÍ, S Ắ P X Ế P ỔN ĐỊ NH DÂN DI CƯ TỰ DO GIAI ĐOẠ N 2021- 2025, ĐỊNH HƯỚNG ĐẾN NĂM 2030 .......... 76

1. Căn cứxác định nhu cầu ...................................................................................... 76 2. Nhu cầu sắp xếp ổn định dân di cư tự do ............................................................ 77

2.1. Huyện Krông Nô .......................................................................................... 78 2.2. Huyện Cư Jút ................................................................................................ 79 2.3. Huyện Đắk Mil ............................................................................................. 80 2.4. Huyện Đắk Song .......................................................................................... 81 2.5. Huyện Tuy Đức ............................................................................................ 82 2.6. Huyện Đắk Glong ......................................................................................... 83 2.7. Huyện Đắk R’lấp .......................................................................................... 85

IV. XÁC ĐỊ NH NHU C Ầ U B Ố TRÍ QU Ỹ ĐẤ T Ở, ĐẤ T NÔNG NGHI Ệ P PH Ụ C V Ụ B Ố TRÍ, S Ắ P X Ế P ỔN ĐỊNH DÂN DI CƯ TỰ DO GIAI ĐOẠ N 2021- 2025, ĐỊNH HƯỚNG ĐẾN NĂM 2030 ................................................. 85

1. Nhu cầu bố trí quỹđất ở ...................................................................................... 85 2. Nhu cầu đất sản xuất (bao gồm cảđất nông nghiệp thuộc quy hoạch 3 loại rừng và đất có nguồn gốc lâm nghiệp) ............................................................................ 86 3. Nhu cầu xây dựng cơ sở hạ tầng, công trình phụ trợ .......................................... 87

V. L Ậ P CÁC D Ự ÁN CÁC ĐIỂ M B Ố TRÍ, S Ắ P X Ế P ỔN ĐỊNH DÂN DI CƯ T Ự DO GIAI ĐOẠ N 2021- 2025, ĐỊ NH H ƯỚNG ĐẾN NĂM 2030 ................. 87 VI. PHƯƠNG ÁN BỐ TRÍ, S Ắ P X ẾP DÂN CƯ, ỔN ĐỊNH DÂN DI CƯ T Ự DO GIAI ĐOẠ N 2021- 2025, ĐỊNH HƯỚNG ĐẾN NĂM 2030. ........... 89

1. Khái quát bố trí, sắp xếp ổn định dân cư ............................................................ 89 2. Phương án bố trí, sắp xếp ổn định dân di cư tự do ............................................. 90

iii

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025

v> định hướng đến năm 2030”

VII. PHƯƠNG ÁN BỐ TRÍ QU Ỹ ĐẤ T Ở VÀ V Ị TRÍ B Ố TRÍ, S Ắ P X Ế P DÂN CƯ, ỔN ĐỊNH DÂN DI CƯ TỰ DO GIAI ĐOẠ N 2021- 2025, ĐỊ NH HƯỚNG ĐẾN NĂM 2030 ................................................................................ 93

1. Phương án bốtrí đất ở ......................................................................................... 93

1.1. Huyện Cư Jút ................................................................................................ 93 1.2. Huyện Đắk Glong ......................................................................................... 93 1.3. Huyện Đắk Song .......................................................................................... 93 1.4. Huyện Đắk Mil ............................................................................................. 93 1.5. Huyện Tuy Đức ............................................................................................ 93 1.6. Huyện Krông Nô .......................................................................................... 94

2. Phương án bốtrí đất sản xuất .............................................................................. 94

1.1. Huyện Cư Jút ................................................................................................ 95 1.2. huyện Đắk Glong ......................................................................................... 96 1.3. Huyện Krông Nô .......................................................................................... 98 1.4. Huyện Đắk Mil ............................................................................................. 99 1.5. Huyện Đắk Song .......................................................................................... 99 1.6. Huyện Tuy Đức .......................................................................................... 100 1.7. Huyện Đắk R'lấp ........................................................................................ 101

VIII. PHƯƠNG ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ SỞ H Ạ T Ầ NG B Ố TRÍ, S Ắ P X Ế P ỔN ĐỊNH DÂN DI CƯ TỰ DO GIAI ĐOẠ N 2021- 2025, ĐỊ NH HƯỚNG ĐẾN NĂM 2030 .............................................................................. 102

1. Phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng kỹ thuật .....................................................102 2. Phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng xã hội ........................................................102

IX. T Ổ NG H ỢP, XÁC ĐỊ NH NHU C Ầ U NGU Ồ N V ỐN ĐẦU TƯ VÀ PHÂN K Ỳ NGU Ồ N V Ố N ............................................................................... 106

1. Nhu cầu đầu tư ...................................................................................................106 2. Khái toán vốn đầu tư ..........................................................................................107 3. Nguồn vốn thực hiện .........................................................................................107

3.1. Vốn ngân sách ............................................................................................ 107 3.2. Các nguồn vốn hợp pháp khác ................................................................... 108

4. Phân kỳ nguồn vốn thực hiện ............................................................................108

X. CÁC GI Ả I PHÁP T Ổ CH Ứ C, TH Ự C HI Ệ N .......................................... 109

1. Các giải pháp vềcơ chế, chính sách hỗ trợ, phát triển sản xuất .................109

1.1. Chính sách vềđất đai ................................................................................. 110 1.2. Chính sách hỗ trợđầu tư cơ sở hạ tầng ...................................................... 111 1.3. Chính sách hỗ trợ trực tiếp hộgia đình ...................................................... 112 1.4. Chính sách hỗ trợ cộng đồng bốtrí dân cư xen ghép................................. 112 1.5. Chính sách hỗ trợ bố trí, ổn định dân cư tại chỗ ........................................ 112

iv

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025

v> định hướng đến năm 2030”

1.6. Chính sách hỗ trợđời sống, phát triển sản xuất, khuyến nông, lâm nghiệp, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật mới ...................................................................... 113 1.7. Chính sách đào tạo nghềcho lao động tại các vùng bốtrí dân cư ............. 116

2. Giải pháp vềđất đai ...........................................................................................116 3. Các giải pháp về vốn đầu tư, huy động các nguồn vốn đầu tư .........................119 4. Các giải pháp tổ chức quản lý các chương trình, dự án bố trí, sắp xếp dân cư, ổn định dân di cư tự do ...............................................................................................120 5. Giải pháp về bảo vệmôi trường ........................................................................121 6. Giải pháp hạn chế tình trạng di dân tự do mới..................................................121 7. Giải pháp về công tác tuyên truyền vận động ...................................................122 8. Đảm bảo quốc phòng, an ninh và trật tự an toàn xã hội ...................................122

XI. HI Ệ U QU Ả C ỦA ĐỀ ÁN ......................................................................... 123

1. Hiệu quả kinh tế .................................................................................................123 2. Hiệu quả xã hội ..................................................................................................124

XII. T Ổ NG H Ợ P XÂY D ỰNG, ĐỀ XU Ấ T CÁC D Ự ÁN ƯU TIÊN ......... 124 XIII. T Ổ CH Ứ C TH Ự C HI Ệ N ...................................................................... 125 PH Ầ N IV .......................................................................................................... 129 K Ế T LU Ậ N VÀ KI Ế N NGH Ị ........................................................................ 129

1. Kết luận ..............................................................................................................129 2. Kiến nghị ............................................................................................................129

v

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025 v> định hướng đến năm 2030”

DANH M Ụ C CÁC CH Ữ VI Ế T T Ắ T

vi

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025,

định hướng đến năm 2030”

PH Ầ N M Ở ĐẦ U

I. ĐẶ T V ẤN ĐỀ

Tỉnh Đắk Nông được thành lập vào ngày 01 tháng 01 năm 2004 theo Nghịquyết số22/2003/QH11 ban hành ngày 26 tháng 11 năm 2003 của Quốc hội trên cơ sở tách một phần diện tích và dân số của tỉnh Đắk Lắk. Địa giới hành chính nằm ở phía Tây Nam của vùng Tây Nguyên; phía Bắc và Đông Bắc giáp tỉnh Đắk Lắk; phía Đông và Đông Nam giáp tỉnh Lâm Đồng; phía Nam và Tây Nam giáp tỉnh Bình Phước, phía Tây giáp Vương quốc Campuchia, có diện tích tự nhiên là 650.927 ha; Tính đến ngày 31/12/2021, tỉnh Đắk Nông có dân số 664.416 người, có 40 dân tộc cùng sinh sống. Vềđơn vị hành chính toàn tỉnh có 07 huyện và 01 thành phốGia Nghĩa, bao gồm: 71 xã, phường, thị trấn, 713 thôn, bon, buôn, bản, tổ dân phố.

Do có điều kiện lợi thế vềđất đai, diện tích tự nhiên rộng, chủ yếu là đất đỏbazan màu mỡ, khí hậu ôn hòa, rất thuận lợi cho phát triển nông nghiệp, nhất là các loại cây công nghiệp có giá trịnhư: Hồtiêu, cà phê, điều, cao su, …đã tạo lực hút rất lớn người dân di cư tự do (DCTD) từcác địa phương khác đến sinh sống tựphát, không theo quy hoạch trên địa bàn tỉnh, khó kiểm soát trong các năm trước đây, nhất là giai đoạn từnăm 2000 - 2010. Theo số liệu thống kê, tổng sốdân di cư tựdo trên địa bàn tỉnh Đắk Nông từnăm 1976 đến tháng 31/12/2021, toàn tỉnh có 38.191 hộ/173.973 khẩu dân di cư tự do từ các tỉnh thành trên cảnước đến sinh sống; riêng cho giai đoạn 2005 đến nay là 5.388 hộ/23.680 khẩu. Số hộđã ổn định đời sống đến tháng 31/12/2021 là 30.842 hộ/139.602 khẩu. Hiện nay còn 5.450 hộ/24.330 khẩu. Trong đó: 3.028 hộ/13.183 khẩu nằm trong các dự án quy hoạch đã được UBND tỉnh Đắk Nông phê duyệt, đang triển khai thực hiện dang dở; 2.422 hộ/11.147 khẩu chưa được quy hoạch bố trí ổn định, đang sống ở những nơi sản xuất nông nghiệp và trong vùng quy hoạch 3 loại rừng, chưađược quy hoạch khu dân cư cần được quy hoạch di dời tập trung, xen ghép và ổn định tại chỗ trong giai đoạn 2021-2025.

Để giải quyết tình trạng dân di cư tự do (DCTD), trong thời gian qua, Thủtướng Chính phủđã ban hành nhiều Quyết định, giải pháp, cơ chếchính sách đểcác địa phương tổ chức thực hiện nhằm giải quyết và hạn chế tình trạng dân di cư tựdo như: Chỉ thị số 39/2004/CT-TTg ngày 12/11/2004, Quyết định số190/2003/QĐ-TTg ngày 16/9/2003, Quyết định số193/2006/QĐ-TTg ngày 24/8/2006; Quyết định số33/2007/QĐ-TTg ngày 05/3/2007; Quyết định số1776/QĐ-TTg ngày 21/11/2012. Đối với tỉnh Đắk Nông đã ban hành các văn bản chỉđạo và chính sách như: Nghị quyết số 05-NQ/TU ngày 27/7/2016 của Tỉnh ủy vềtăng cường sựlãnh đạo của Đảng trong công tác quản lý, sử dụng đất đai gắn với quản lý dân cư giai đoạn 2016-2020; Chỉ thị số 16/2006/CT-UBND ngày 24/8/2006 của UBND tỉnh Đắk Nông về việc giải quyết tình trạng dân di cư tự do trên địa bàn tỉnh; Quyết định số06/2009/QĐ-UBND ngày 05/3/2009, Quyết định số23/2013/QĐ-UBND ngày 06/11/2013 của UBND tỉnh. Đồng thời, từnăm 2005

1

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025,

định hướng đến năm 2030”

đến nay, tỉnh Đắk Nông đã lập và phê duyệt và triển khai thực hiện đầu tư 13 dựán ổn định dân di cư tự do, tổng số vốn được phê duyệt là 939,032 tỷđồng, vốn đã bốtrí đầu tư cho các dự án là 626,715 tỷđồng; có 09 dự án hoàn thành đầu tư, 04 dự án dự kiến tiếp tục đầu tư giai đoạn 2021 - 2025; số hộđã được bố trí ổn định trong 13 dự án là 7.047 hộ.

Tuy nhiên, hiện nay trên địa bàn tỉnh vẫn còn một lượng lớn dân di cư tựdo chưa

được bố trí ổn định và đang sinh sống phân tán, rải rác ở các khu vực vùng sâu, vùng

xa, xen lẫn trong các khu rừng, cách xa trung tâm xã, đường giao thông khó đi lại, dẫn

đến công tác quản lý, nhất là công tác quản lý bảo vệ rừng, quản lý đất đai và quản lý

dân cư gặp rất nhiều khó khăn làm ảnh hưởng đến nhiều vấn đề về kinh tế, xã hội, an

ninh - quốc phòng của tỉnh. Hệ lụy lớn nhất hiện nay là tình trạng tranh chấp, lấn chiếm

đất rừng, phá rừng trái phép để lấy đất sản xuất, dân DCTD đến còn đặt ra nhiều vấn

đề buộc chính quyền địa phương phải giải quyết như Y tế, giáo dục, an ninh trật tự,

văn hóa xã hội và nhiều lĩnh vực khác như đầu tư kết cấu hạ tầng (điện, đường, trường,

trạm…) rất lớn, trong điều kiện thu ngân sách của địa phương thấp, còn phải nhận điều

tiết từTrung ương là một vấn đềvô cùng khó khăn của tỉnh; bên cạnh đó là sự phức

tạp giữa văn hóa các vùng miền, các dân tộc…cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ bất ổn về

an ninh nông thôn.

Ngày 01 tháng 03 năm 2020, Thủtướng Chính phủđã ban hành Nghị quyết số22/NQ-CP vềổn định dân di cư tự do và quản lý, sử dụng đất có nguồn gốc từ nông, lâm trường, để giải quyết những tồn tại, khó khăn trong công tác quản lý, bố trí ổn định di dân tự do trong cảnước nói chung và địa bàn Tây Nguyên nói riêng; ngày 22 tháng 06 năm 2020, UBND tỉnh Đắk Nông ban hành Chương trình hành động số3042/CTr-UBND thực hiện Nghị quyết số 22/NQ-CP ngày 01/03/2020 của Chính phủvà thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ và kế hoạch vốn đầu tư phát triển thực hiện 03 chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021-2025 trên địa bàn tỉnh. Vì vậy, Đề án ổn định dân di cư tựdo đưa ra các giải pháp thực hiện bố trí ổn định dân cư, hỗ trợổn định đời sống và sinh kế cho các hộ dân.

Từ những lý do trên, thực hiện “Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030” nhằm đánh giá đầy đủ mọi mặt về thực trạng dân di cư tự do, cũng như xác định nhu cầu cần bốtrí, sắp xếp ổn định dân cư đểlàm cơ sởđề xuất các giải pháp phù hợp nhằm giảm thiểu tối đa tình trạng di dân tựdo; ưu tiên thực hiện bố trí ổn định cho các hộ dân thực sựkhó khăn, cấp bách vào các điểm dân cư theo quy hoạch; đồng thời, hoàn thành dứt điểm các dự án bố trí ổn định dân di cư tựdo đang thực hiện dở dang; Thực hiện việc giao đất ở và hỗ trợ nhà ở cho các hộ dân phù hợp với điều kiện cụ thể của địa phương, khảnăng hỗ trợ của ngân sách và phù hợp với quy định của Luật Đất đai hiện hanh; Bốtrí đất sản xuất, đào tạo chuyển đổi nghề, tạo sinh kế bền vững cho người dân để tập trung thúc đẩy phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập nhằm cải thiện đời sống cho người dân; bảo đảm thu nhập bình quân đầu người của các hộdân di cư tự do tối thiểu bằng mức trung bình của các hộ dân sở

2

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025,

định hướng đến năm 2030”

tại; giảm tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo thuộc các hộdi cư tự do. Khi triển khai Đề án, kết quảđạt được: đến năm 2025 cơ bản bố trí, sắp xếp ổn định cho các hộ dân trên địa bàn tỉnh, đảm bảo ổn định an ninh chính trị, trong đó hoàn thành công tác bốtrí cho toàn bộ số hộdân di cư tự do (khoảng 5.450 hộ/24.330 khẩu) ổn định tại chỗ, xen ghép và tập trung vào các điểm dân cư theo quy hoạch; hoàn thành việc nhập hộ khẩu, hộ tịch cho các hộdân di cư tựdo đủđiều kiện theo quy định; tập trung hoàn thiện phát triển hệ thống các công trình cơ sở hạ tầng; đến năm 2030: Đảm bảo ổn định cuộc sống và phát triển sản xuất bền vững cho các hộdân đã di cư tự do.

II. CĂN CỨ PHÁP LÝ

1. Văn bả n c ủa Trung ương

- Luật Đất đai ngày 29 tháng 11 năm 2013; Luật Lâm nghiệp năm 2017; Luật Quy hoạch ngày 24 tháng 11 năm 2017; Luật Sửa đổi, bổ sung một sốđiều của 37 luật có liên quan đến quy hoạch ngày 20 tháng 11 năm 2018;

- Nghị quyết số 112/2015/QH13 ngày 27/11/2015 của Quốc hội vềtăng cường quản lý đất đai có nguồn gốc từnông trường, lâm trường quốc doanh do các công ty nông nghiệp, công ty lâm nghiệp, ban quản lý rừng và các tổ chức, hộgia đình, cá nhân khác sử dụng;

- Nghị quyết số 88/2019/QH14 ngày 18/11/2019 của Quốc Hội về Phê duyệt Đề án tổng thể phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030;

- Nghị quyết số 24/2021/QH15 ngày 28/7/2021 của Quốc hội khóa XV phê duyệt chủtrương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021 - 2025;

- Nghị quyết số 25/2021/QH15 ngày 28/7/2021 của Quốc hội khóa XV phê duyệt chủtrương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021 - 2025;

- Nghị quyết số 61/2022/QH15 ngày 16/06/2022 của Quốc Hội tiếp tục tăng cường hiệu lực, hiệu quả thực hiện chính sách, pháp luật về quy hoạch và một sốgiải pháp tháo gỡkhó khăn, vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ lập và nâng cao chất lượng quy hoạch thời kỳ 2021 – 2030;

- Nghị Quyết số 18/NQ-TW ngày 16/06/2022 của Ban chấp hành Trung ương Hội nghị lần thứnăm Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về“Tiếp tục đổi mới, hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và sử dụng đất, tạo động lực đưa nước ta trởthành nước phát triển có thu nhập

cao”;

- Nghị Quyết số 19/NQ-TW ngày 16/06/2022 của Ban chấp hành Trung ương Hội nghị lần thứnăm Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045;

3

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025,

định hướng đến năm 2030”

- Nghị Quyết số 20/NQ-TW ngày 16/06/2022 của Ban chấp hành Trung ương Hội nghị lần thứnăm Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thểtrong giai đoạn mới;

- Nghị Quyết số 22/NQ-CP ngày 01/03/2020 của Chính phủ vềổn định dân di cư tự do và quản lý, sử dụng đất có nguồn gốc từ nông, lâm trường;

- Nghị quyết số 23/NQ-CP ngày 02/03/2022 của Chính phủ về phát triển kinh tế khu vực biên giới đất liền;

- Nghị quyết số 25/NQ-CP ngày 07/03/2022 của Chính phủ Phiên họp thường kỳ Chính phủnăm 2022;

- Nghịđịnh số43/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2014 của Chính phủquy định chi tiết thi hành một sốđiều của Luật Đất đai; Nghịđịnh số118/2014/NĐ-CP ngày 17/12/2014 của Chính phủ về sắp xếp đổi mới và phát triển, nâng cao hiệu quả hoạt động của các Công ty Nông lâm nghiệp; Nghịđịnh số01/2017/NĐ-CP, ngày 06/01/2017 của Chính Phủ về việc sửa đổi, bổ sung một số Nghịđịnh quy định chi tiết thi hành Luật Đất đai; Nghịđịnh số37/2019/NĐ-CP ngày 07/05/2019 của Chính phủQuy định chi tiết thi hành một sốđiều của Luật Quy hoạch; Nghịđịnh số148/2020/NĐ-CP ngày 18/12/2020 của Chính phủ về việc sửa đổi, bổsung một số Nghịđịnh chi tiết thi hành một sốđiều của Luật Đất đai;

- Nghịđịnh số168/2016/NĐ-CP ngày 27/12/2016 của Chính phủquy định về khoán rừng, vườn cây và diện tích mặt nước trong Ban quản lý rừng đặc dụng, rừng phòng hộ và Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên nông, lâm nghiệp Nhà nước;

- Nghịđịnh số 156/2018/NĐ-CP ngày 16/11/2018 của Chính phủ, quy định chi tiết thi hành một sốđiều của Luật Lâm nghiệp;

- Nghịđịnh số27/2022/NĐ-CP ngày 19/04/2022 của Chính phủ vềcơ chếquản lý, tổ chức thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia;

- Quyết định số1719/QĐ-TTg ngày 14/10/2021 của Thủtướng Chính phủvề việc phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021- 2030;

- Quyết định số90/QĐ-TTg ngày 18/01/2022 của Thủtướng Chính phủphê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025;

- Quyết định số263/QĐ-TTg ngày 22/02/2022 của Thủtướng Chính phủphê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021-2025;

- Quyết định số652/QĐ-TTg ngày 28/5/2022 của Thủtướng Chính phủ vềviệc giao kế hoạch vốn đầu tư phát triển nguồn ngân sách trung ương giai đoạn 2021-2025 cho các địa phương thực hiện 03 chương trình mục tiêu quốc gia;

4

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025,

định hướng đến năm 2030”

- Quyết định số326/QĐ-TTg ngày 09/03/2022 của Thủtướng Chính phủphân bổ chỉ tiêu Quy hoạch sử dụng đất quốc gia thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050, kế hoạch sử dụng đất quốc gia năm 2021 – 2025;

- Quyết định số 590/QĐ-TTg ngày 18/05/2022 của Thủtướng Chính phủphê duyệt Chương trình bốtrí dân cư các vùng: thiên tai, đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo, di cư tự do, khu rừng đặc dụng giai đoạn 2021-2025 và định hướng đến năm 2030;

- Quyết định số919/QĐ-TTg ngày 01/08/2022 của Thủtướng Chính phủphê duyệt Chương trình mỗi xã một sản phẩm giai đoạn 2021-2025;

- Quyết định số 922/QĐ-TTg ngày 02/08/2022 của Thủtướng Chính phủphê duyệt Chương trình phát triển du lịch nông thôn trong xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021-2025;

- Chỉ thị số 11/CT-TTg ngày 04/4/2016 của Thủtướng Chính phủ về thực hiện Nghị quyết số 112/2015/QH13 ngày 27/11/2015 của Quốc hội vềtăng cường quản lý đất đai có nguồn gốc từnông trường, lâm trường quốc doanh do các công ty nông nghiệp, công ty lâm nghiệp, ban quản lý rừng và các tố chức, hộgia đình, cá nhân khác sử dụng;

- Chỉ thị số 05/CT-TTg ngày 18/05/2022 của Thủtướng Chính phủ vềtăng cường công tác quản lý bảo vệ rừng, xử lý tình trạng phá rừng, lấn chiếm đất rừng, trái pháp luật;

- Thông báo số 14/TB-VPCP ngày 08/01/2019 của Văn phòng Chính phủvề việc kết luận của Thủtướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc tại Hội nghị“Giải pháp ổn định dân di cư tựdo trên địa bàn cảnước và quản lý, sử dụng đất có nguồn gốc từnông, lâm trường tại Tây Nguyên;

- Thông tư số 33/2017/TT-BTNMT ngày 29/09/2017 của Bộ Tài nguyên và Môi trường Quy định chi tiết Nghịđịnh số01/2017/NĐ-CP ngày 06/01/2017 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số Nghịđịnh quy định chi tiết thi hành Luật đất đai và sửa đổi, bổ sung một sốđiều của các thông tư hướng dẫn thi hành Luật đất đai;Thông tư số 01/2017/TT-BTNMT ngày 09/02/2017 của Bộ Tài nguyên và Môi trường Quy định định mức sử dụng đất xây dựng cơ sởvăn hóa, cơ sở y tế, cơ sở giáo dục và đào tạo, cơ sở thể dục thểthao; Thông tư số 27/2018/TT-BTNMT ngày 14/12/2018 của BộTài nguyên và Môi trường quy định về thống kê, kiểm kê đất đai và lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất; Thông tư số 01/2021/TT-BTNMT ngày 12/04/2021 của Bộ Tài nguyên và Môi trường Quy định kỹ thuật việc lập, điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; Thông tư số 09/2021/TT-BTNMT ngày 30/6/2021 của BộTài nguyên và Môi trường về sửa đổi, bổ sung một sốđiều của các Thông tư quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Đất đai;

5

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025,

định hướng đến năm 2030”

2. Văn bả n c ủa địa phương

- Nghị quyết số 01-NQ/TU ngày 23/10/2020 của Tỉnh ủy Đắk Nông tại Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Đắk Nông lần thứ XII, nhiệm kỳ 2020 - 2025;

- Nghị quyết số 13-NQ/TU ngày 16/12/2021 của Tỉnh ủy Đắk Nông về công tác giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021 – 2025 và định hướng đến năm 2030;

- Nghị quyết số 06-NQ/TU ngày 19/8/2021 của Tỉnh ủy Đắk Nông về quản lý, bảo vệ, khôi phục và phát triển rừng bền vững; nâng cao tỉ lệ che phủ rừng giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030;

- Nghị quyết số 23/NQ-HĐND ngày 28/06/2022 của HĐND tỉnh Đắk Nông Về việc giao mục tiêu, nhiệm vụ và kế hoạch vốn đầu tư phát triển thực hiện 03 chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021-2025 trên địa bàn tỉnh Đắk Nông;

- Quyết định số525/QĐ-UBND ngày 03/5/2012 của UBND tỉnh Đắk Nông về việc phê duyệt Rà soát, bổ sung quy hoạch bốtrí dân cư tỉnh Đắk Nông đến

năm 2020;

- Quyết định số227/QĐ-UBND ngày 10/02/2014 của UBND tỉnh Đắk Nông về việc phê duyệt dựán Quy hoạch ổn định dân di cư tựdo trên địa bàn tỉnh Đắk Nông đến năm 2020;

- Quyết định số1474/QĐ-UBND ngày 08/9/2017 của UBND tỉnh Đắk Nông về việc phê duyệt điều chỉnh quy hoạch ba loại rừng tỉnh Đắk Nông;

- Quyết định số2159/QĐ-UBND ngày 26/12/2018 của UBND tỉnh Đắk Nông về việc phê duyệt Phương án giải quyết các tồn tại trong công tác quản lý, bảo vệ rừng và diện tích đất lâm nghiệp trên địa bàn tỉnh;

- Quyết định số2195/QĐ-UBND ngày 28/12/2018 của UBND tỉnh về việc điều chỉnh, bổ sung Quyết định số1474/QĐ-UBND ngày 08/9/2017 về việc phê duyệt kết quả rà soát, điều chỉnh quy hoạch ba loại rừng tỉnh Đắk Nông;

- Quyết định số2004/QĐ-UBND ngày 11/12/2019 của UBND tỉnh Đắk Nông về việc phê duyệt Phương án sử dụng đất tổng thể do các Công ty Nông Lâm nghiệp bàn giao vềđịa phương quản lý;

- Quyết định số 87/QĐ-UNND ngày 19/01/2021 của UBND tỉnh Đắk Nông về việc điều chỉnh cục bộ quy hoạch ba loại rừng tỉnh Đắk Nông;

- Quyết định số2237/QĐ-UNND ngày 16/12/2021 của UBND tỉnh Đắk Nông về cập nhật, điều chỉnh quy hoạch ba loại rừng tỉnh Đắk Nông;

- Quyết định số2341/QĐ-UBND ngày 30/12/2021 của UBND tỉnh Đắk Nông về việc phê duyệt Đềcương, dự toán lập Đề án ổn định dân di cư tự do trên địa bàn tỉnh Đắk Nông giai đoạn 2021 –2025, định hướng đến năm 2030;

- Quyết định số839/QĐ-UBND ngày 12/05/2022 của UBND tỉnh Đắk Nông về việc phân bổ chỉ tiêu quy hoạch sử dụng đất đến năm 2030 cho các huyện, thành phốGia Nghĩa;

6

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025,

định hướng đến năm 2030”

- Quyết định số1080/QĐ-UBND ngày 30/06/2022 của UBND tỉnh Đắk Nông Về việc giao mục tiêu, nhiệm vụ và kế hoạch vốn đầu tư phát triển thực hiện 03 chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021-2025 trên địa bàn tỉnh Đắk Nông;

- Quyết định số1078/QĐ-UBND ngày 30/06/2022 của UBND tỉnh Đắk Nông Về việc giao mục tiêu, nhiệm vụ và dựtoán ngân sách nhà nước thực hiện 03 chương trình mục tiêu quốc gia trên địa bàn tỉnh Đắk Nông năm 2022;

- Báo cáo số 235/BC-UBND ngày 11/05/2020 của UBND tỉnh Đắk Nông về việc xây dựng kế hoạch đầu tư công trung hạn trung ương đầu tư giai đoạn 2021 –2025 lĩnh vực bốtrí dân cư và di dân, tái định cư thủy điện, thủy lợi.

- Chương trình hành động số 3042/CTr-UBND ngày 22/06/2020 của UBND tỉnh Đắk Nông về thực hiện Nghị quyết số 22/NQ-CP ngày 01/3/2020 của Chính phủ vềổn định dân di cư tự do và quản lý, sử dụng đất có nguồn gốc từnông, lâm trường;

- Công văn số 1673/UBND-KTTH ngày 12/04/2021 của UBND tỉnh Đắk Nông về việc xây dựng Đề án ổn định dân di cư tựdo trên địa bàn tỉnh Đắk Nông giai đoạn 2021 - 2025 và định hướng đến năm 2030;

- Công văn số 5409/UBND-KTN ngày 22/09/2021 của UBND tỉnh Đắk Nông về việc xây dựng Đề án ổn định dân di cư tựdo trên địa bàn tỉnh Đắk Nông giai đoạn 2021 - 2025 và định hướng đến năm 2030;

- Báo cáo số 804/BC-SNN ngày 02/12/2021 về kết quảrà soát, đề xuất phương án tích hợp quy hoạch lâm nghiệp vào quy hoạch tỉnh giai đoạn 2021 –2030, tầm nhìn đến 2050;

- Các tài liệu khác có liên quan.

7

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025, định hướng đến năm 2030”

PH Ầ N TH Ứ NH Ấ T

TH Ự C TR Ạ NG KINH T Ế - XÃ H Ộ I , DÂN CƯ – LAO ĐỘ NG T Ỉ NH ĐẮ K NÔNG

I. KHÁI QUÁT ĐIỀ U KI Ệ N T Ự NHIÊN

1. V ị trí đị a lý

Tỉnh Đắk Nông nằm ở phía Tây - Nam vùng Tây Nguyên (trong khối cao nguyên cổMơ Nông), có toạđộđịa lí từ 11045’ đến 12050’ vĩ độ Bắc và107010’ đến 108010’ kinh độĐông, ranh giới hành chính tỉnh với các tỉnh sau:

- Phía Bắc giáp tỉnh Đắk Lắk;

- Phía Đông giáp tỉnh Đắk Lắk và tỉnh Lâm Đồng;

- Phía Tây giáp tỉnh Bình Phước; tỉnh Mondulkiri - Campuchia;

- Phía Nam giáp tỉnh Lâm Đồng; tỉnh Bình Phước.

Nằm ở cửa ngõ phía Tây Nam của Tây Nguyên, Đắk Nông có Quốc lộ 14 nối thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh Miền Đông Nam Bộ với các tỉnh Tây nguyên, cách thành phố Hồ Chí Minh 217km về phía Bắc và cách thành phố Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk) 117km về phía Tây Nam; Vị trí cửa ngõ, kết nối giữa vùng Tây Nguyên và vùng kinh tế trọng điểm Đông Nam Bộ là lợi thếto lớn của tỉnh Đắk Nông trong giao thương hàng hóa, liên kết phát triển vùng theo trục dọc .

Đồng thời, Quốc lộ 28 nối Đắk Nông với Lâm Đồng, Bình Thuận và các tỉnh Duyên hải miền Trung, Đắk Nông cách thành phốĐà Lạt (Lâm Đồng) 145 km và thành phố Phan Thiết (Bình Thuận) 230km vềphía Đông, là chiều giao thương, liên kết phát triển vùng theo trục ngang.

Đắk Nông có hơn 141km đường biên giới với Campuchia, có 02 cửa khẩu quốc gia là BuPrăng và Đắk Peur nối thông với một số tỉnh của Campuchia. Tỉnh nằm trong Vùng tam giác phát triển Campuchia - Lào - Việt Nam, với mục tiêu chính là phát triển mạnh mối quan hệ kinh tế liên vùng thông qua các chương trình hợp tác nhằm tạo bước đột phá về xây dựng kết cấu hạ tầng, nhất là về phát triển giao thông đường bộ tạo sự kết nối giữa các trung tâm kinh tế. Vùng tam giác phát triển Campuchia - Lào - Việt Nam tạo ra hành lang Đông Tây ra trục hàng hải quốc tế thông qua hệ thống các cửa khẩu, trong đó tỉnh Đắk Nông có 02 cửa khẩu Bu Prăng và Đắk Peur nối thông với các tỉnh Mondulkiri, Kratie, Kandal, Phnom Penh, Siem Reap, tạo điều kiện để giao thương, liên kết phát triển quốc tế theo trục ngang.

2. Đị a h T nh

Địa hình xen kẽđồi bát úp với các dải đồi dọc theo các sông suối, khe tụthuỷ. Bề mặt địa hình bao gồm các núi cao hùng vĩ, hiểm trở nối với các cao

8

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025, định hướng đến năm 2030”

nguyên rộng lớn, thoải, lượn sóng, bề mặt khá bằng phẳng xen kẽ các dải đồng bằng thấp trũng dọc theo các sông chính. Địa hình có hướng cao dần từ Bắc đến Nam và từĐông bắc đến Tây nam. Cao độ tựnhiên trung bình 750m. Địa hình tỉnh Đắk Nông có thể chia thành ba dạng chính như sau:

Đị a hình vùng núi: Phân bố chủ yếu trên địa bàn huyện Đắk R’lấp và Tuy Đức, đây là khu vực địa hình chia cắt mạnh, có độ dốc lớn, chủ yếu là đất bazan, rất thích hợp với việc phát triển cây công nghiệp lâu năm như: cà phê, điều, tiêu, cao su.

Đị a hình cao nguyên: Phân bố chủ yếu ở thành phốGia Nghĩa và các huyện Đắk Glong, Đắk Mil, Đắk Song, cao trung bình trên 800 m, độ dốc trên 15o. Đây là khu vực chủ yếu là đất bazan, rất thích hợp với trồng cây công nghiệp lâu năm, phát triển lâm nghiệp và chăn nuôi đại gia súc.

Đị a hình th ấ p: Phân bố dọc sông Krông Nô, sông Srêpôk, nằm trên địa bàn các huyện Cư Jút và huyện Krông Nô. Là vùng thung lũng, bình nguyên tương đối bằng phẳng, có độ dốc từ 00– 80, thích hợp cho việc phát triển cây lương thực, cây công nghiệp ngắn ngày, chăn nuôi gia súc, gia cầm.

Với đặc điểm địa hình như hiện nay vừa gây khó khăn cho công tác quản lý các đối tượng dân cư sống rải rác trong các vùng đất sản xuất, đồng thời khó khăn cho việc quy hoạch, xây dựng các công trình cơ sở hạ tầng thiết yếu đến với một sốnhóm dân cư nhỏ sống phân tán.

3. Kh í h U u th V i ti W t

Khí hậu Đắk Nông vừa mang tính chất khí hậu cao nguyên nhiệt đới ẩm, vừa chịu ảnh hưởng của gió mùa Tây Nam khô nóng, phân hóa sâu sắc thành 2 mùa mưa và khô rõ rệt, mùa mưa bắt đầu từtháng 5 đến hết tháng 11 và mùa khô bắt đầu từtháng 12 đến tháng 4 năm sau, với những đặc trưng cơ bản sau:

Nhiệt độ ôn hòa, trung bình năm 22 - 230C, nhiệt độ cao nhất 350C và tháng nóng nhất là tháng 4, nhiệt độ thấp nhất 140C và tháng lạnh nhất là tháng 12, nhưng trong mùa khô có những năm xuất hiện các đợt nắng, nóng kéo dài, nhiệt độ cao bất thường, dễ gây cháy rừng, thiếu nước tưới và nước sinh hoạt cục bộởmột sốnơi.

Lượng mưa khá cao, trung bình năm 2.200 - 2.400mm, năm cao nhất lên đến

3000mm, nhưng phân bốkhông đều. Mùa mưa chiếm trên 90% lượng mưa cảnăm, mưa nhiều nhất vào tháng 8-9, thường gây ra tình trạng ngập úng cục bộở khu vực thấp trung ven sông suối và lũ ống, lũ quét, sạt lởđất ở khu vực địa hình dốc; mùa khô chiếm dưới 10% lượng mưa cảnăm, mưa ít nhất vào tháng 1-2, ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của cây trồng, vật nuôi nếu không được cung cấp đủnước bằng công trình thủy lợi. Độẩm không khí trung bình năm 84%.

9

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025, định hướng đến năm 2030”

Tổng số giờ nắng trung bình năm 2.000 - 2.300 giờ. Tổng tích ôn cao 8.0000C rất phù hợp với phát triển các cây trồng nhiệt đới lâu năm.

Hướng gió chủ yếu trong mùa mưa là Tây Nam và trong mùa khô là Đông Bắc, tốc độ gió bình quân 2,4 - 5,4 m/s, hầu như không có bão, nhưng thường xuất hiện giông, lốc trong mùa mưa.

Điều kiện khí hậu tại Đắk Nông cũng như các tỉnh vùng Tây Nguyên có nhiều yếu tố khí hậu thuận lợi so với các tỉnh phía Nam, nhất là nhiệt độ ôn hòa và thấp gần như quanh năm, có thể sản xuất các cây trồng á nhiệt đới (rau, hoa, cây cảnh) và phát triển du lịch nghỉdưỡng, nhưng có cùng hạn chế là các yếu tốkhí hậu phân hóa sâu sắc theo mùa, thường gây ra tình trạng ngập úng, lũ ống, lũ quét, sạt lởđất cục bộtrong mùa mưa và tình trạng nắng, nóng, hạn hán, thiếu nước sản xuất và sinh hoạt ở một sốnơi trong mùa khô. Do đó, thủy lợi phải được xem là giải pháp quan trọng hàng đầu để chủđộng thích ứng với các yếu tố cực đoannêu trên trong điều kiện biến đổi khí hậu ngày một gia tăng.

4. Sông su ố i, thu ỷ văn

Đắk Nông có mạng lưới sông suối phân bốtương đối đều khắp địa bàn. Đây là điều kiện thuận lợi để khai thác nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, xây dựng các công trình thủy điện phục vụ các ngành kinh tế và nhu cầu dân sinh. Các sông chính chảy qua địa phận tỉnh gồm:sông Sêrêpôk, sông Krông Nô, hệ thống suối đầu nguồn sông Đồng Nai. Mạng lưới sông suối, hồ ao rất thuận lợi cho việc xây dựng các công trình thủy lợi, thuỷđiện nhỏ, cung cấp nước cho các ngành kinh tế và sinh hoạt dân cư.

Sông Sêrêpôk : Do hai nhánh sông Krông Nô và Krông Ana hợp lưu với nhau tại thác Buôn Dray (huyện Krông Ana, Đắk Lắk) và chảy qua địa phận huyện Cư Jút, tỉnh Đắk Nông, từcao độ 400m ở hợp lưu xuống cao độ 150m ở biên giới Campuchia, qua các khu vực có kiến tạo địa chất phức tạp, lòng sông trở nên hẹp và dốc, đã tạo ra các thác nước tựnhiên hùng vĩ, vừa có cảnh quan thiên nhiên đẹp, vừa có tiềm năng thủy điện mang lại giá trị kinh tế.

Sông Krông Nô : Bắt nguồn từ dãy núi cao trên 2.000m ởphía Đông Nam tỉnh Đắk Lắk, chảy qua huyện Krông Nô, với nhiều suối lớn nhỏ phân bốkhá đều khắp trên địa bàn huyện như: suối Đắk Mâm, Đắk Rô, Đắk Rí, Đắk Nang.

H ệ th ố ng su ối đầ u ngu ồn sông Đồ ng Nai : Dòng chảy chính sông Đồng Nai chảy dọc Phía nam qua địa phận tỉnh Đắk Nông, có nhiều sông, suối thuộc hệthống sông này chảy qua hoặc bắt nguồn trên địa bàn tỉnh. Đáng kể nhất là suối Đắk Rung, Đắk Nông, Đắk Buk So, Đắk R’Lấp, Đắk R'Tih và các suối nhỏ khác chảy vềsông Đồng Nai, phía đầu nguồn của thủy điện Trị An.

10

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025, định hướng đến năm 2030”

Hi ệ n tr ạ ng th ủ y l ợ i: Trên địa bàn tỉnh hiện có tổng số 284 công trình thủy lợi do nhà nước quản lý, trong đó có 241 công trình hồ chứa, 25 đập dâng, 09 hệthống kênh tiêu, 09 hệ thống trạm bơm; tổng dung tích thiết kế cho 266 công trình hồ, đập khoảng 139 triệu m3nước, một số hồ chứa có tiềm năng để phát triển du lịch như: Hồ Tây, thị trấn Đắk Mil, huyện Đắk Mil; Hồ Trúc, thị trấn Ea T’ling, huyện Cư Jút; HồĐắk Drông, xã Đắk Drông, huyện Cư Jút; HồGia Nghĩa, thành phốGia Nghĩa; HồĐắk Buk Sor, xã Đắk Buk Sor, huyện Tuy Đức; HồĐắk Rồ, xã Đắk Drô, huyện Krông Nô,…

Đặc điể m dòng ch ả y : Mưa lũ hàng năm từ tháng 8 tới tháng 11 mực nước lũ trên các sông dâng cao và đạt cao nhất vào tháng 9, tháng 10. Mưa lũ sinh ra hiện tượng ngập úng và sạt lởđất chỗ các khu vực thấp trũng và nền đất yếu. Ngược lại, trong các tháng mùa khô (tháng 12-4 năm sau), lưu lượng dòng chảy nhỏhơn nhiều so với mùa lũ. Đặc biệt, vào các tháng cuối mùa khô (Tháng 3-4), hầu như các sông, suối nhỏđều cạn kiệt

5. Các ngu ồ n tài nguyên

- Đất đai: Theo điều tra của Viện Quy hoạch và Thiết kế Nông nghiệp năm 1978-1979, điều tra và phúc tra từ 1997-2000, điều tra bổ sung, chỉnh lý, xây dựng bản đồđất tỷ lệ 1/100.000 của Phân viện Quy hoạch và Thiết kế Nông nghiệp Miền Trung năm 2004-2005, áp dụng hệ thống phân loại đất năm 1984 kết hợp tham khảo hệ thống phân loại đất của FAO-UNESCO. Trên địa bàn tỉnh Đắk Nông có 8 nhóm, 19 đơn vị phân loại đất. Một số nhóm đất chính (Phụ lục 1):

* Nh Tm đất đU v V ng (F):

Diện tích 535.013 ha, chiếm 82,14% diện tích tự nhiên, phân bố trên các cao nguyên bazan tập trung ở khu vực huyện Đắk R’lấp, Tuy Đức, Đắk Glong, Đắk Song, Đắk Mil, thị xã Gia Nghĩa, phía Đông huyện Cư Jút và Krông Nô. Nhóm đất đỏ vàng được phân ra 5 loại đất chính, trong đóđất nâu đỏtrên đámacma bazơ và trung tính (Fk) 315.809 ha, đất đỏ vàng trên đá sét vàđá biến chất (Fs) 131.897 ha và 3 loại đất khác 87.307 ha. Đất đỏ vàng trên địa bàn tỉnh Đắk Nông cóđộ phì khá, tầng dầy, hàm lượng chất hữu cơ cao, đất xốp, thành phần cơ giới nặng, tỷ lệ sét vật lý cao vàtăng dần theo chiều sâu phẫu diện. Đất có phản ứng chua, hầu hết chỉ sốpHKCl dưới 5,5. Đây là nhóm đất chính để phát triển cây công nghiệp, cây ăn quả có giá trị kinh tếcao như: Cà phê, cao su, tiêu, sầu riêng,...

* Nh Tm đất đen (R):

Diện tích 30.636 ha, chiếm 4,70% diện tích tự nhiên. Phân bốở những nơi cóđịa hình bằng thoải, ít dốc, thường ở vị trí trung gian giữa vùng đồng bằng vàđồi núi. Đất đen tập trung ở huyện Đắk Mil, Cư Jút, Krông Nô. Đất có màu đen, hơi chua, hàm lượng mùn cao, đạm và lân dễ tiêu khá. Hướng khai thác trồng cây

11

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025, định hướng đến năm 2030”

công nghiệp hàng năm, đậu đỗ và hoa màu khác.

* Nh Tm đấ t x [ m (X):

Diện tích 25.394ha, chiếm 3,90% diện tích tự nhiên. Phân bố trên nhiều dạng địa hình khác nhau: Từ dạng bằng thấp ven hợp thuỷ, các bậc thềm bằng phẳng, các dạng đồi thoải đến địa hình đồi vàsườn núi cho tới núi cao. Đất xám tập trung ở huyện Cư Jút, Đắk Mil, Krông Nô, Đắk Glong và thị xã Gia Nghĩa.

Đất có màu chủđạo là xám, xám sáng, thành phần cơ giới nhẹ và có sự gia tăng sét theo chiều sâu phẫu diện. Đất xám có phản ứng chua, rất chua (pHKCl 4-4,7), cation trao đổi (CEC) thấp, bão hoàbazơ thấp (BS < 50%). Hướng khai thác trồng cây hàng năm.

Ngoài ra còn một số nhóm đất: Nhóm đất phù sa (P) diện tích 13.625 ha, đất thung lũng (D) 5.104 ha nằm rải rác các huyện, có khảnăng trồng cây hàng năm. Nhóm đất mùn vàng đỏ trên núi (H) 18.568 ha, đất xói mòn trơ sỏi đá (E) 5.771ha ở huyện Krông Nô, hướng sử dụng khoanh nuôi bảo vệ rừng vàđất khác (chủ yếu đất sông, suối) nằm rải rác ở các huyện.

Đất đai trên địa bàn tỉnh Đắk Nông phần lớn có tầng dầy trên 70 cm (431.897 ha), chiếm 66,31%, từ 30-70 cm (131.165 ha), chiếm 20,14%. Độ dốc < 150 (269.009 ha), chiếm 41,30%, từ 15-200 (106.713 ha) chiếm 16,38%, trên 200 chiếm 39,71% và sông suối chiếm 2,61% diện tích tự nhiên.

- Tài nguyên nước

Ngu ồn nướ c m ặ t: do nguồn nước mưa cung cấp, tương đối dồi dào, thuận lợi cho sản xuất và sinh hoạt dân cư trên địa bàn toàn tỉnh. Tuy nhiên, vào mùa khô mưa ít, nắng nóng kéo dài làm khô hạn, nhiều lúc thiếu nước gây ảnh hưởng không nhỏ tới sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt của dân cư.

Ngu ồn nướ c ng ầ m: phân bốở hầu khắp cao nguyên bazan và các địa bàn trong tỉnh, có trữlượng lớn ởđộ sâu 40-90m. Đây là nguồn cung cấp nước bổ sung cho sản xuất và sinh hoạt vào mùa khô. Tại các huyện Đắk R'lấp, Tuy Đức, Đắk Glong, Cư Jút, Krông Nô nguồn nước ngầm khá hạn chế, do đặc điểm vềđịa hình.

- Tài nguyên rừng

Tổng diện tích rừng và đất lâm nghiệp của tỉnh năm 2021 là 329.523,78 ha. Trong đó: Diện tích có rừng 248.343,79 ha (rừng tự nhiên 196.358,32 ha, gồm: Rừng gỗ 163.757,33 ha, rừng tre nứa 8.939,03 ha và rừng hỗn giao gỗ, tre nứa 23.588,98 ha; rừng trồng 51.985,47 ha); Diện tích chưa có rừng 81.179,99 ha (diện tích rừng trồng chưa thành rừng 3.453,13 ha); tỷ lệ che phủ rừng đạt 38,15%. Rừng và đất lâm nghiệp có vị trí quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh (Ngu ồ n: Quy ết đị nh s ố 634/QĐ -UBND ngày 29/3/2022 c ủ a UBND t ỉ nh) .

12

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025, định hướng đến năm 2030”

Rừng được phân bốđều khắp ở các huyện, tập trung chủ yếu ở vùng núi cao. Với điều kiện tự nhiên thuận lợi, đặc điểm rừng tự nhiên của tỉnh phong phú đa dạng với các kiểu hệ sinh thái chính là rừng gỗ tự nhiên lá rộng thường xanh, rừng gỗ tự nhiên lá rộng nửa rụng lá, rừng gỗ tự nhiên lá kim, rừng tre nứa tựnhiên, rừng hỗn giao gỗ tre nứa tự nhiên và rừng khộp, với hệđộng, thực vật phong phú và đa dạng, kết cầu nhiều tầng tán, đa dạng về loài cây gỗ, cây bụi và cây thân thảo, cây tái sinh có mật độ lớn. Rừng tự nhiên ởĐắk Nông có giá trịbảo tồn cao, những khu rừng nguyên sinh có nhiều loại gỗquý và cây đặc sản vừa có giá trị kinh tế, vừa có giá trị khoa học. Trong rừng còn nhiều động vật quý hiếm như voi, gấu, hổ, v.v... được ghi trong sách đỏ của nước ta và sách đỏ thếgiới; có nhiều loại dược liệu quý là nguồn nguyên liệu dồi dào để chế thuốc chữa bệnh trong y học dân tộc. Đặc biệt, Khu Bảo tồn thiên nhiên Nam Nung, Vườn Quốc gia Tà Đùng có những khu rừng nguyên sinh với nhiều cảnh quan, thác nước đẹp tạo nên quần thể du lịch hấp dẫn.

Bên cạnh đó, nhiều diện tích rừng thuộc lưu vực sông cung cấp nguồn nước cho nhà máy thủy điện lớn như Sêrêpôk và Đồng Nai. Với đặc điểm rừng như vậy, rừng có vai trò quan trọng trong chống xói mòn, bảo vệmôi trường, điều tiết nguồn nước và hạn chế thiên tai.

Thực trạng diễn ra ở hầu hết các huyện, thành phốđó là một phần diện tích đất lâm nghiệp đã và đang bịngười dân lấn chiếm trái phép, có những diện tích đã bị lấn chiếm qua nhiều năm, đang được trồng cây lâu năm và đã cho thu hoạch. Trong đó riêng đối tượng là các hộdân di cư tự do hiện chưa ổn định đời sống, hầu hết ởvà đất sản xuất trên phần đất lâm nghiệp lấn chiếm.

- Tài nguyên khoáng sản: Trên địa bàn tỉnh Đắk Nông có 178 mỏvà điểm mỏ khoáng sản với 16 loại khoáng sản chủ yếu: bauxit, wolfram, antimoal, bazan bọt, bazan cột, bazan khối, cát xây dựng, đá bazan, đá granit, sét gạch ngói, than bùn, opal, thiếc sa khoáng, kaolin, nước khoáng thiên nhiên, saphir.

II. TH Ự C TR Ạ NG KINH T Ế - XÃ H Ộ I

1. Th ự c tr ạ ng phát tri ể n kinh t W

(Ngu ồ n s ố li ệ u: theo Niên giám th ống kê năm 2020; năm 2021 tỉnh Đắ k

Nông và Báo cáo s ố : 797/BC-UBND ngày 24/11/2021 c ủ a UBND t ỉnh Đắ k Nông

v ề Tình hình phát tri ể n kinh t ế - xã h ội năm 2021 vV Kế ho ạ ch phát tri ể n kinh t ế -

xã h ội năm 2022).

1.1. Tăng trưở ng và chuy ể n d ịch cơ cấ u kinh t ế

a. Giai đoạ n 2010-2020

Thời kỳ 2011-2020, thực hiện chủtrương cơ cấu lại nền kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng theo hướng nâng cao chất lượng, hiệu quả và sức cạnh

13

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025, định hướng đến năm 2030”

tranh, tỉnh Đắk Nông đã tích cực triển khai đồng thời 08 nhiệm vụ, trong đó tập trung vào 03 nhiệm vụ trọng tâm là cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, hỗtrợđầu tư; đẩy mạnh tái cơ cấu các ngành, lĩnh vực kinh tế, nhất là tái cơ cấu ngành nông nghiệp; thu hút đầu tư vào công nghiệp chế biến, khai khoáng, công nghiệp Alumin và luyện nhôm, nhờđó kinh tế của tỉnh Đắk Nông vẫn duy trì được mức tăng trưởng khá, bình quân năm thời kỳ 2011-2020 đạt 6,67%, nhưng không ổn định qua các năm và qua các giai đoạn, đặc biệt là giai đoạn 2016-2020 tăng trưởng thấp hơn giai đoạn 2011-2015: 5,86% so với 7,49%.

Cơ cấu kinh tế của tỉnh có sự chuyển dịch theo đúng định hướng, giảm dần tỷ trọng ngành Nông, lâm và thủy sản, tăng dần tỷ trọng ngành Công nghiệp xây dựng và Thương mại - Dịch vụ. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh thời kỳ 2011-2020 diễn ra đúng hướng nhưng tốc độ chuyển dịch còn chậm. Theo khu vực kinh tế, đến nay nông nghiệp vẫn chiếm tỉ trọng cao và tương đương với các tỉnh trong vùng Tây Nguyên, nhưng công nghiệp - xây dựng chiếm tỉ trọng thấp, chỉcao hơn tỉnh Đắk Lắk, thấp hơn các tỉnh còn lại trong vùng Tây Nguyên, đặc biệt là thấp hơn trên dưới 1,7 lần so với tỉnh Gia Lai và Kon Tum.

Chuyển dịch cơ cấu lao động trong khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản cũng như khu vực nông thôn luôn chiếm tỉ trọng cao và giảm chậm; lao động khu vực nông nghiệp giảm từ 68,4% năm 2010 xuống còn 65,5% năm 2015 và 57,5% năm 2020 và lao động khu vực nông thôn tăng từ85,5% vào năm 2010 lên 86% vào năm 2020.

b. Th ự c tr ạng năm 2021

Tình hình kinh tế tiếp tục được duy trì ổn định, các lĩnh vực cơ bản giữđược nhịp độtăng trưởng, các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất công nghiệp trên địa bàn tỉnh hoạt động ổn định, các sản phẩm công nghiệp chủ yếu tăng so với cùng kỳ. Tình hình thịtrường hàng hóa trên địa bàn tỉnh được đảm bảo, đáp ứng nhu cầu của người dân, không có hiện tượng đầu cơ, găm hàng, tăng giá bất hợp lý. Tuy nhiên, do ảnh hưởng của dịch bệnh, giá cảđầu vào tăng nên một số mặt hàng thiết yếu, lương thực thực phẩm tăng nhẹ so với cùng kỳ.

Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP giá so sánh năm 2010) năm 2021 đạt 20.442 tỷđồng; tốc độtăng trưởng GRDP ước đạt 7,22%. Trong đó: Khu vực nông, lâm nghiệp, thủy sản ước đạt 7.942,6 tỷđồng, tăng 4,90%; Khu vực công nghiệp và xây dựng ước đạt 3.752,4 tỷđồng, tăng 24,49% (riêng công nghiệp ước đạt 2.183,6 tỷđồng, tăng 9,91%); Khu vực dịch vụước đạt 7.819,7 tỷđồng, tăng 2,55%; Thuế sản phẩm trừ trợ cấp sản phẩm ước đạt 927,6 tỷđồng, tăng 8,58%. Tổng sản phẩm trên địa bàn năm 2021 theo giá hiện hành ước đạt 34.424,3 tỷđồng.

Theo công bố của Tổng cục Thống kê tại Công văn số 1125/TCTK-TKQG ngày 01/8/2021 về thông báo số liệu ước tính GRDP năm 2021 thi ước tăng trưởng

14

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025, định hướng đến năm 2030”

GRDP của tỉnh Đắk Nông tăng 8%. Trong đó: nông, lâm nghiệp, thủy sản tăng 5,14%; công nghiệp và xây dựng tăng 31,23% (riêng công nghiệp tăng 13,58%); dịch vụtăng 1,50%; thuế sản phẩm trừ trợ cấp sản phẩm tăng 9,41%.

- Chuyển dịch cơ cấu kinh tế (giá hiện hành): Tỷ trọng khu vực nông, lâm nghiệp, thủy sản chiếm 38,03%; khu vực công nghiệp - xây dựng chiếm 18,71%; khu vực dịch vụ chiếm 38,78%; Thuế sản phẩm trừ trợ cấp 4,48%, đạt kế hoạch. GRDP bình quân đầu ng¬ười ước đạt 50,62 triệu đồng, đạt kế hoạch.

- Thu, chi ngân sách:

+ Tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn 10 tháng đầu năm là 2.610 tỷđồng, đạt 95% dựtoán địa phương giao và tăng 25% so với cùng kỳ. Ước thực hiện cảnăm là 2.960 tỷđồng, đạt 127% dựtoán trung ương giao và đạt 108% kếhoạch dựtoán địa phương giao. Nhìn chung, thu ngân sách nhà nước đạt tiến độđềra và tăng so với thực hiện cùng kỳnăm trước.

- Tổng chi ngân sách địa phương 10 tháng đầu năm 2021 là 5.729 tỷđồng, đạt 81% dựtoán HĐND tỉnh giao, giảm 5% so với cùng kỳ. Ước thực hiện cảnăm là 6.877,604 tỷđồng, đạt 97% dựtoán địa phương giao.

1.2. Th ự c tr ạ ng phát tri ể n các ngành kinh t ế

1.2.1. Ngành nông nghi ệ p

a. Giai đoạn 2010-2020

Tăng trưởng GRDP nông, lâm nghiệp và thủy sản thời kỳ 2011-2020 đạt 5,03%, cao hơn mức tăng bình quân cảnước (2,83%) và tăng khá đều ở các giai đoạn, giai đoạn 2011 - 2015 tăng 5,52% và giai đoạn 2016 - 2020 tăng 4,54%. Chất lượng tăng trưởng được cải thiện đáng kể, chỉ sốVA/GO tăng từ45,2% năm 2010 lên 52,1% năm 2015 và 52% năm 2020.

Tỉ trọng GRDP nông, lâm nghiệp và thủy sản trong nền kinh tế giảm từ46,2% năm 2010 xuống còn 37,48% năm 2020, tuy cao hơn so với cảnước, nhưng tương đương với các tỉnh vùng Tây Nguyên. Song cơ cấu nội bộ ngành chuyển dịch khá chậm theo hướng trồng trọt chiếm tỷ lệ lớn và giảm chậm, ngược lại chăn nuôi, lâm nghiệp, thủy sản và dịch vụ nông nghiệp chiếm tỷ trọng nhỏvà tăng không đáng kể. Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến cơ cấu các ngành và các lĩnh vực trong khu vực nông nghiệp chuyển dịch chậm có thểxác định như sau:

Ngành nông nghiệp, trước hết là lĩnh vực trồng trọt, vốn là lĩnh vực truyền thống có quy mô lớn, thời gian qua tuy giá cả của một số cây trồng có xu thế giảm sâu, nhưng nhờtăng năng suất và tăng diện tích gieo trồng (một phần trên đất lâm nghiệp) kết hợp với chuyển đổi cơ cấu một số cây trồng hợp lý, tỷ trọng trồng trọt tiếp tục tăng và quy mô đã lớn càng lớn hơn; lĩnh vực chăn nuôi chủ yếu là chăn nuôi lợn, thời gian qua đã thu hút được nhiều nhà đầu tư, còn chăn nuôi đại gia

15

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025, định hướng đến năm 2030”

súc, nhất là chăn nuôi bò thịt phát triển chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thếcủa tỉnh, dẫn tới tỉ trọng chăn nuôi tuy có tăng những vẫn chiếm quy mô nhỏ; lĩnh vực dịch vụ nông nghiệp, chủ yếu mới phát triển được các dịch vụđầu vào, các dịch vụđầu ra phát triển còn hạn chế, do công nghiệp chế biến, nhất là công nghiệp chế biến sâu và ngành nghềnông thôn trên địa bàn tỉnh phát triển còn chậm, hiện nay chủ yếu bán sản phẩm thô, nên tỉ trọng tăng chậm và quy mô nhỏ.

Ngành lâm nghiệp có diện tích rừng tự nhiên chiếm tỷ lệ lớn và không được khai thác do thực hiện chủtrương đóng cửa rừng tựnhiên; đồng thời nguồn lực đầu tư cho phát triển rừng trồng, chăm sóc hạn chếvà không đều qua các năm; phần lớn rừng trồng là rừng nguyên liệu gỗ nhỏ, năng suất và giá trị khai thác không cao.

Ngành thủy sản không phải là thế mạnh của tỉnh, phần lớn mặt nước là hồthủy lợi và thủy điện, chỉ có thểnuôi theo phương thức nuôi sinh thái, diện tích mặt nước còn lại có thể nuôi trồng thủy sản có quy mô nhỏ và phân tán, dẫn tới người dân chưa chú trọng áp dụng các phương thức nuôi thâm canh cao.

* Về trồng trọt:

Với các nhóm cây chủ lực là cây hàng năm, cây công nghiệp lâu năm, cây ăn quả,... Với diện tích có biến động theo từng giai đoạn, từng năm.

- Nhóm cây hàng năm với các sản phẩm chủ lực là: cây lúa, ngô, khoai, sắn, đậu tương, lạc. Tổng diện tích gieo trồng cây hàng năm giảm dần từ 112 ngàn ha năm 2010 xuống 97,6 ngàn ha năm 2020, giảm 14,4 ngàn ha.

- Nhóm cây công nghiệp lâu năm

Tổng diện tích tăng nhanh từ 138,67 ngàn ha năm 2010, lên 182,59 ngàn ha năm 2015, tăng 43,92 ngàn ha và lên 205,94 ngàn ha năm 2020, tăng 23,34 ngàn ha, đạt tốc độtăng bình quân năm thời kỳ 2011 - 2020 là 4,03%. Trong đó, cà phê, hồtiêu, cao su và điều được xác định là sản phẩm chủ lực cấp tỉnh và mắc ca được xác định là sản phẩm tiềm năng cấp tỉnh.

- Nhóm cây ăn quảlâu năm

Đây là nhóm cây có diện tích tăng nhanh trong 5 năm gần đây, đến năm 2020 đạt 12,5 ngàn ha, tăng 9,0 ngàn ha so với năm 2010. Trong đó, giai đoạn 2011-2015 tăng 1,3 ngàn ha và giai đoạn 2016-2020 tăng 7,7 ngàn ha, gấp gần 6 lần và bình quân năm tăng trên 1,5 ngàn ha. Chủ yếu nhờ thịtrường rau quả xuất khẩu và trong nước thuận lợi, công nghiệp chế biến phát triển, xuất hiện nhiều mô hình trồng thuần và đặc biệt là mô hình xen trong vườn cà phê, tiêu, điều cho hiệu quảcao và được đánh giá là mô hình canh tác bền vững. Các cây ăn quả chủ lực là: sầu riêng, bơ, cây có múi, mít, xoài, chanh dây.

* Vềchăn nuôi:

16

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025, định hướng đến năm 2030”

Là tỉnh thuộc vùng cao nguyên, có nhiều thuận lợi để phát triển chăn nuôi cả về gia súc và gia cầm (chủ yếu là nuôi gà, lợn). Tuy nhiên, do tập quán chăn nuôi, nguồn lực đầu tư trong dân còn hạn chế, gần đây bị ảnh hưởng của dịch bệnh, nên chăn nuôi của tỉnh thời kỳ 2011-2020 nhìn chung phát triển chậm, tỉ trọng đóng góp trong nông, lâm nghiệp còn thấp, chưa tương xứng với tiềm năng và yêu cầu cơ cấu lại chăn nuôi. Các sản phẩm lĩnh vực chăn nuôi chủ yếu là: bò thịt, lợn, gia cầm. Bên cạnh đó còn có chăn nuôi dê, trâu, tuy nhiên phát triển chậm hơn.

* Về lâm nghiệp:
Tổng diện tích rừng và đất lâm nghiệp của tỉnh năm 2021 là 329.523,78 ha. Trong đó: Diện tích có rừng 248.343,79 ha (rừng tự nhiên 196.358,32 ha, gồm: Rừng gỗ 163.757,33 ha, rừng tre nứa 8.939,03 ha và rừng hỗn giao gỗ, tre nứa 23.588,98 ha; rừng trồng 51.985,47 ha); Diện tích chưa có rừng 81.179,99 ha (diện tích rừng trồng chưa thành rừng 3.453,13 ha); tỷ lệ che phủ rừng đạt 38,15%. Rừng và đất lâm nghiệp có vị trí quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế xã hội của tỉnh.

b. Thực trạng năm 2021

Tình hình sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản của tỉnh đang có những chuyển biến rõ nét; việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi đã đem lại hiệu quả kinh tế nhất định cho người sản xuất nông nghiệp; đóng góp một phần vào giá trị sản xuất và tốc độ tăng trưởng kinh tế chung của tỉnh.

Tổng giá trị gia tăng nông, lâm nghiệp và thuỷ sản (giá cố định 2010) năm 2021 là 7.942,6 tỷ đồng, tăng 4,90%.

* Trồng trọt:

- Vụ Đông Xuân 2020-2021: Tổng diện tích gieo trồng 10.373,38 ha/10.192,4 ha kế hoạch, đạt 101,78 % kế hoạch, ít hơn cùng kì năm trước 283,62 ha (năm trước đạt 10.657 ha); Tổng sản lượng đạt khoảng 107.974,5 tấn, nhiều hơn cùng kỳ năm trước 4.879,5 tấn (năm trước đạt khoảng 103.095 tấn).

- Vụ Hè Thu đã gieo trồng được 55.855,07 ha/59.804 ha kế hoạch, đạt 93,4% kế hoạch, chậm hơn cùng kì năm trước 7.339 ha (năm trước đạt 63.195 ha); Diện tích gieo trồng một số cây trồng ngắn ngày không đạt kế hoạch đề ra. Đến nay, đã thu hoạch được 46.482 ha/55.864 ha gieo trồng, đạt 83,21%, nhanh hơn cùng kỳ năm trước 172 ha (năm trước đạt 46.310 ha). Vụ Thu Đông năm 2021: Đến nay đã gieo trồng được 22.935 ha/24.625 ha kế hoạch, đạt 93,1%.

- Tổng diện tích sản xuất lương thực có hạt ước đạt 53.674 ha GT/54.197 ha KH (đạt 98,99 % so với kế hoạch) với sản lượng lương thực ước đạt: 334.540 tấn, trong đó diện tích lúa là: 12.822 ha GT/12.674 ha KH (đạt 101 %) với sản lượng

17

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025, định hướng đến năm 2030”

ước đạt 78.991 tấn, đạt 97,16% (KH 81.301 tấn), ngô 40.852 ha GT/41.523 ha KH (đạt 98,38 %) với sản lượng ước đạt 265.549 tấn, đạt 95,65 % (KH 277.618 tấn).

- Diện tích trồng mới cây lâu năm là 3.365,3 ha. Nhìn chung, tình hình sinh trưởng của cây lâu năm ổn định; người dân chủ động tái canh, xen canh, chuyển đổi các loại cây trồng cho phù hợp với tình hình thực tế.

* Chăn nuôi và thủy sản:

- Tình hình chăn nuôi ổn định, đàn lợn, dê tăng mạnh do trong thời gian qua giá tăng, mang lại hiệu quả kinh tế cao nên người dân và doanh nghiệp đẩy mạnh chăn nuôi, tái đàn. Do ảnh hưởng của dịch bệnh nên giá gia cầm giảm mạnh, người dân hạn chế mở rộng quy mô chăn nuôi dẫn đến tổng đàn giảm so với cùng kỳ. Chăn nuôi trâu, bò chủ yếu có quy mô nhỏ lẻ người chăn nuôi tận dụng nhân công, hiệu quả thấp nên người dân chưa đầu tư để phát triển đàn dẫn đến tổng đàn giảm so với cùng kỳ.

- Tình hình dịch bệnh trên vật nuôi: dịch tả lợn Châu Phi xảy ra tại 28 xã của 08 huyện, thành phố, với tổng số lợn mắc bệnh bị tiêu hủy là hủy 2.306 con/216.755,5kg. Các ngành, các cấp đã kịp thời dẫn các địa phương triển khai đồng bộ các biện pháp phòng, chống, khống chế dịch bệnh trên vật nuôi, tiến hành công tác vệ sinh, tiêu độc khử trùng, không để dịch lây lan diện rộng. Đến nay đã triển khai tiêm được 21.023/26.700 liều, vắc xin phòng bệnh trên vật nuôi, đạt 79% so với kế hoạch.

- Đàn lợn 358.523 con/272.718 con KH, đạt 131,46 % KH, tăng 108.523 con so với cùng kỳ năm 2020; Đàn dê 53.058/42.528 con KH, đạt 124,76 % KH, tăng 20.354 con so với cùng kỳ năm 2020. Chăn nuôi lợn đã hình thành chuỗi liên kết tạo đầu ra sản phẩm ổn định, hiệu quả kinh tế cao; mặt khác tỉnh Đắk Nông có lợi thế về diện tích đất nông nghiệp lớn, mật độ chăn nuôi còn thấp, giá đất nông nghiệp thấp so các khu vực lân cận, nên trong thời gian qua đã có nhiều nhà đầu tư đầu tư vào phát triển chăn nuôi lợn trên địa bàn tỉnh. Đàn gia cầm 2.529.411con/3.285.235 KH, đạt 76,99% KH, giảm 41.000 con so với cùng kỳ năm 2020. Đàn đàn trâu 4.483 con/5.210 con KH, đạt 86,05 % KH, giảm 1.117 con so với cùng kỳ năm 2020; Đàn bò 30.490 con/32.860 con KH, đạt 92,79% KH, giảm 660 con so với cùng kỳ năm 2020,...

- Về thuỷ sản: Tổng diện tích nuôi trồng đạt 1.800 ha/2.442 ha (đạt 73,71%), không tăng/giảm so với cùng kỳ; tổng sản lượng thủy sản 6.020 tấn/7.631 tấn KH (đạt 79,07%), tăng 484 tấn so với cùng kỳ, trong đó từ nuôi trồng thủy sản: 5.370 tấn và khai thác thủy sản đạt 650 tấn.

* Lâm nghiệp: Từ đầu năm đến nay, trên địa bàn tỉnh đã xảy ra 324 vụ phá rừng, giảm 68 vụ (giảm 17,3%) so với cùng kỳ, gây thiệt hại hơn 77,47 ha rừng,

18

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025, định hướng đến năm 2030”

giảm 23,34 ha (giảm 23,2%) so với cùng kỳ. Vào đầu mùa mưa, các địa phương cùng các ngành cũng đã tích cực đẩy nhanh công tác trồng rừng, đến nay đã trồng được 1.388,27 ha, tăng 304,87 ha so với cùng kỳ, đạt 138,8% kế hoạch HĐND tỉnh giao. Khoanh nuôi tái sinh tự nhiên 10 ha. Đến tháng 11/2021, tỷ lệ che phủ rừng toàn tỉnh đạt 38,06%, ước thực hiện cả năm, tỷ lệ che phủ rừng toàn tỉnh đạt 38,15%, đạt kế hoạch đề ra.

1.2.2. Ngành công nghi ệ p, ti ể u th ủ công nghi ệ p a. Giai đoạn 2010 – 2020

Theo giá so sánh 2010, giá trị sản xuất của ngành đạt 6.795,4 tỷ đồng, tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm trong cả giai đoạn 2011-2020 là 12,19%/năm, trong đó giai đoạn 2011-2015 tăng 11,39%/năm và giai đoạn 2016-2020 tăng cao hơn, đạt 13,01%/năm;

Theo giá hiện hành, giá trị sản xuất (GO) ngành công nghiệp tỉnh Đắk Nông năm 2020 ước đạt 10.503,3 tỷ đồng, chiếm khoảng 19% trong tổng GO của tỉnh, tăng gấp 5 lần so với năm 2010.

Công nghiệp chế biến, chế tạo giữ vai trò chủ đạo và ảnh hưởng lớn đến hoạt động sản xuất công nghiệp trên địa bàn tỉnh. Giá trị sản xuất của ngành công nghiệp chế biến chế tạo chiếm khoảng 75% tổng giá trị sản xuất của ngành, tiếp đó là ngành công nghiệp Sản xuất và phân phối điện, khí đốt, nước nóng chiếm khoảng 19,5% và ngành công nghiệp khai khoáng chiếm 3,5%, các ngành công nghiệp còn lại có giá trị sản xuất khá thấp.Một số ngành công nghiệp chủ đạo của tỉnh bao gồm: công nghiệp chế biến cà phê, cao su, tiêu, điều; công nghiệp chế biến gỗ và sản phẩm từ gỗ; công nghiệp khai thác khoáng sản (đá, cát, quặng bô xít, alumin); công nghiệp sản xuất, phân phối điện, khí đốt; công nghiệp hóa chất (cồn béo Công nghiệp, khí cacbonic công nghiệp).

b. Thực trạng năm 2021

Chỉ số sản xuất công nghiệp 11 tháng tăng 13,05% so với cùng kỳ; ước cả năm, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 13% so với năm 2020.

Trong thời gian qua, UBND tỉnh tập trung chỉ đạo triển khai các nhiệm vụ, giải pháp về phát triển công nghiệp, trong đó trọng tâm là các nhiệm vụ, giải pháp hỗ trợ, giải quyết thúc đẩy triển khai hiệu quả các dự án trọng tâm, trọng điểm có sức lan toả đối với kinh tế - xã hội của tỉnh (như Alumin, điện phân nhôm, điện mặt trời, điện gió), phát triển sản phẩm công nghiệp có giá trị gia tăng cao, vì vậy sản xuất ngành công nghiệp cơ bản ổn định, đóng góp lớn vào tỷ trọng phát triển kinh tế củatỉnh. Nhà máy sản xuất Cồn Đại Việt đi vào hoạt động ổn định, nhà máy thủy điện Đắk Sor đi vào vận hành từ tháng 6, nhiều dự án điện mặt trời mái nhà đi được vận hành do vậy sản lượng điện sản xuất tăng lên đáng kể. Hoạt động

19

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025, định hướng đến năm 2030”

sản xuất, tiêu thụ alumin tạiNhà máy Alumin Nhân Cơ vẫn giữ được sự ổn định

và sản xuất dự kiến vượt kế hoạch đề ra, đóng góp lượng lớn vào giá trị sản xuất

ngành công nghiệp và cho ngân sách của tỉnh, giải quyết việc làm, thu nhập ổn

định cho hơn 1.100 lao động, nhiều hệ thống điện mặt trời mái nhà được vận hành

do vậy sản lượng điện sản xuất tăng lên đáng kể. Công nghiệp khai thác khoáng

sản làm vật liệu xây dựng đáp ứng được nhu cầu ngày càng tăng trên địa bàn, đặc

biệt đáp ứng nhu cầu để đầu tư xây dựng các dự án điện gió. Một số sản phẩm

công nghiệp chủ yếu trên địa bàn tỉnh sản xuất ổn định và tăng trưởng so với năm

trước. Bên cạnh đó, do ảnh hưởng của dịch bệnh nên một số doanh nghiệp gặp

khó khăn trong vận chuyển, thu mua nguyên liệu sản xuất, thiếu hụt lao động, thị

trường tiêu thụ giảm, hoạt động sản xuất tạm dừng, dẫn đến một số sản phẩm công

nghiệp giảm.

1.2.3. NgVnh thương mạ i – d ị ch v ụ - du l ị ch

a. Giai đoạn 2011 – 2020

* Thương mại – dịch vụ

Ngành thương mại, dịch vụtrên địa bàn tỉnh đến nay vẫn cơ bản là các hoạt động buôn bán hàng hóa và dịch vụ với tốc độtăng trưởng ổn định, bình quân thời kỳ 2011 - 2020 đạt 6,52%/năm, trong đó giai đoạn 2011-2015 đạt 6,88%/năm và giai đoạn 2016-2020 đạt 6,17%/năm;

Cơ cấu các hoạt động thương mại và dịch vụ chuyển dịch chậm, trong đó hoạt động bán buôn và bán lẻ chiếm tỉ trọng lớn và tăng dần từ21,7% năm 2010, lên 30,1% năm 2015 và giảm còn 29,4% năm 2020. Dịch vụ tài chính, ngân hàng, bảo hiểm và bất động sản chiếm tỷ trọng cao trong giá trị GRDP của hoạt động thương mại - dịch vụ; bên cạnh đó tỷ trọng của ngành thông tin và truyền thông cũng chiếm tỷ trọng cao nhưng các lĩnh vực này đều giảm tỷ trọng trong giai đoạn 2011-2020. Dịch vụlưu trú và ăn uống chiếm tỉ trọng giảm dần từ4,7% năm 2010, xuống còn 4,5% vào năm 2020.

Với lĩnh vực thương mại nội địa, tổng mức bán lẻ hàng hóa theo giá thịtrường đến năm 2020 tăng dần theo các năm, giá trị lớn nằm ở nhóm kinh doanh cá thể, hộgia đình và giá trị cao ởnhóm hàng lương thực, thực phẩm với các loại nhiên liệu. Hàng hóa bán lẻ chủ yếu là những mặt hàng phục vụ nhu cầu sản xuất và đời sống, được cung cấp phần lớn qua các chợ truyền thống, siêu thị, trung tâm thương mại.

* Du lịch: Hoạt động du lịch của tỉnh có nhiều điều kiện để phát triển thông qua đa dạng về các loại hình du lịch đang và có khảnăng khai thác như: tiềm năng về du lịch tự nhiên (hệ sinh thái rừng, hệ sinh thái hồ, thác nước, ..); du lịch gắn với Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông, vườn quốc gia Tà

20

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025, định hướng đến năm 2030”

Đùng....tiềm năng về phát triển du lịch gắn với các di sản văn hóa, lễ hội văn hóa, các công trình kiến trúc văn hóa.

Tỉnh Đắk Nông đã và đang tập trung phát triển 04 loại hình du lịch chính:

+ Sản phẩm du lịch Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông giữvai trò chủđạo mang giá trị di sản quốc tế kết hợp du lịch: Đây là sản phẩm mang tính độc đáo, riêng biệt có giá trịđặc thù vềđịa chất (hang động – giá trị thiên nhiên đặc biệt), văn hóa đặc trưng (40 dân tộc, văn hóa truyền thống, ẩm thực của dân tộc Mnông, Mạ, Êđê). Tỉnh đã công bố danh mục 44 điểm di sản thuộc 3 tuyến du lịch nằm trong vùng Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông, trải dài trên địa bàn 6 huyện, thành phố: Gia Nghĩa, Đắk Mil, Đắk Song, Đắk G’Long, Cư Jút, Krông Nô, bao gồm nhiều di sản: danh thắng, địa chất, di tích lịch sử, văn hóa, nông nghiệp, sinh thái,...

+ Du lịch thể thao mạo hiểm: Với địa hình miền núi, có nhiều đồi dốc đặc biệt là nhiều thác hồ và rừng như: Vườn Quốc gia Tà Đùng; Khu Bảo tồn thiên nhiên Nâm Nung; rừng đặc dụng Đray Sáp; thác 7 tầng, Lưu Ly, Đray Sáp, ... có 02 đỉnh núi cao: Tà Đùng cao 1.982m, đỉnh Nâm Nung cao 1.578m. Vì vậy, rất có tiềm năng để phát triển.

+ Du lịch dựa vào văn hóa, du lịch cộng đồng: hơn 70% dân sốĐắk Nông làm nông nghiệp, nông nghiệp được xem là ngành kinh tế nội lực quan trọng của tỉnh; là 01 trong 03 mũi đột phá về kinh tế. Đồng thời, Đắk Nông có nền văn hóa đa dạng, giàu bản sắc của 40 dân tộc anh em đến từ các vùng miền. Vì vậy, tỉnh rất quan tâm khai thác loại hình du lịch này thông qua tổ chức các hoạt động tham quan du lịch kết hợp với tham quan các mô hình nông nghiệp, tham quan các di tích lịch sử, các bon, làng, bản của các đồng bào dân tộc tỉnh Đắk Nông.

+ Du lịch sinh thái nghỉdưỡng: Khí hậu và tiềm năng về hệ sinh thái tựnhiên của Đắk Nông tương đối thuận lợi để phát triển du lịch sinh thái, nghỉdưỡng. Nhiệt độtrung bình trong năm khoảng từ 22oC đến 24oC, độẩm trong

không khí trung bình 85% rất thuận lợi để phát triển hệ sinh thái với những cảnh quan thiên nhiên đa dạng, đặc biệt rất phù hợp cho sức khỏe người già và trẻ em. Hiện nay một số khu du lịch sinh thái nghỉdưỡng đã đi vào hoạt động tuy nhiên còn mang tính tự phát, chưa được quy hoạch đồng bộ.

Nhìn chung, ngành thương mại – dịch vụ - du lịch giai đoạn 2010 – 2020 của tỉnh tăng trưởng chưa cao và cơ cấu chuyển dịch còn chậm, chủ yếu dựa vào khai thác tiềm năng và lợi thế hiện có, chưa tạo được các hướng phát triển đột phá cho các sản phẩm chủ lực và các hoạt động mũi nhọn. Khối lượng hàng hóa của tỉnh lưu thông qua các loại hình kinh doanh hiện đại như trung tâm thương mại, siêu thị, cửa hàng tiện lợi còn chiếm tỷ trọng nhỏ, thương mại điện tử hạn chế.

21

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025, định hướng đến năm 2030”

Mối quan hệ giữa sản xuất, nhất là sản xuất nông, lâm nghiệp, với lưu thông phân phối chưa chặt chẽ, chưa gắn kết thương mại với sản xuất và dịch vụ. Một số sản phẩm hàng hóa trên địa bàn tỉnh có giá cao hơn so với tỉnh, thành phố lân cận do phải mất nhiều chi phí trung gian, chưa có nhiều tổng đại lý, đại lý phân phối cấp 1. Sốlượng doanh nghiệp, cơ sở hoạt động thương mại dịch, dịch vụ trên địa bàn tỉnh tăng chậm; quy mô vừa và nhỏ là chủ yếu; lĩnh vực ngành nghề kinh doanh và dịch vụkém đa dạng, chất lượng còn nhiều hạn chế. Chưa thu hút được doanh nghiệp kinh doanh của các doanh nghiệp, tập đoàn kinh tế lớn, đặc biệt là lĩnh vực dịch vụ du lịch.

Hệ thống hạ tầng phục vụ thương mại dịch vụ, nhất là mạng lưới chợ vẫn

chủ yếu là chợ truyền thống, việc chuyển đổi mô hình tổ chức kinh doanh, khai

thác và quản lý còn chậm.

b. Thực trạng năm 2021

* Thương mại - dịch vụ: - Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ11 tháng đầu năm ước đạt 14.954,55 tỷđồng, tăng 5,12% so với kỳ, đạt 84,41% kế hoạch. Trong đó: Thương nghiệp ước đạt 12.986,75 tỷđồng, tăng 7,04%; Lưu trú và ăn uống ước đạt 1.498,15 tỷđồng, giảm 6,88%; Doanh thu du lịch ước đạt 0,252 tỷđồng, giảm 26,96%; Dịch vụkhác ước đạt 469,41 tỷđồng, giảm 3,2%. Ước cảnăm, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụđạt 15.538 tỷđồng, tăng 6% so với cùng kỳ, đạt 87,7% kế hoạch. Trong đó: Thương nghiệp ước đạt 12.990 tỷđồng, tăng 6,2%; Dịch vụlưu trú và ăn uống ước đạt 1.832 tỷđồng, tăng 0,9%; du lịch ước đạt 0,57 tỷđồng, giảm 5%; dịch vụước đạt 715 tăng 18%.

- Chỉ số giá tiêu dùng (CPI): Nhìn chung, giá cả các mặt hàng đều tương đối ổn định và tăng nhẹ so với cùng kỳvà tăng hầu hết ở các nhóm hàng hóa thiết yếu. Bình quân 11 tháng năm 2021, Chỉ sốgiá tiêu dùng tăng 2,21% so với cùng kỳ, trong đó tăng cao nhất là nhóm nhà ở và vật liệu xây dựng (tăng 6,67%), nhóm giao thông (tăng 6,61%), nhóm hàng hóa và dịch vụkhác (tăng 2,93%).

- Xuất, nhập khẩu: Kim ngạch xuất khẩu trong 11 tháng năm 2021 ước đạt ước đạt 851,1 triệu USD, tăng 2,8% so với cùng kỳvà đạt 72,74% so với kế hoạch (1.170 triệu USD). Ước cảnăm, kim ngạch xuất khẩu đạt 1.000 triệu USD, tăng 8,7% so với năm 2020 và đạt 85,5% so với kế hoạch. Kim ngạch nhập khẩu trong 11 tháng năm 2021 ước đạt 509,9 triệu USD, tăng 79,2% so với cùng kỳ, đạt 231,7% kế hoạch (220 triệu USD). Ước cảnăm, kim ngạch nhập khẩu đạt 570 triệu USD, tăng 78,13% so với năm 2020và đạt 259% kế hoạch. Do các doanh nghiệp tăng cường nhập khẩu máy móc, thiết bị phục vụ các dựán điện gió, điện mặt trời.

- Vận tải hành khách và hàng hóa: Hoạt động vận tải phát triển cả về sốlượng lẫn đầu phương tiện, cơ bản đáp ứng được nhu cầu đi lại và vận chuyển hàng hóa của nhân dân trên địa bàn tỉnh. Toàn tỉnh hiện có 50 đơn vị kinh doanh vận tải (19 hợp tác xã và 31 doanh nghiệp) với tổng số tuyến vận tải hành khách

22

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025, định hướng đến năm 2030”

cốđịnh đang hoạt động là 152 tuyến (03 tuyến nội tỉnh; 149 tuyến liên tỉnh đi đến 36 tỉnh thành trong cảnước); tổng sốphương tiện đang hoạt động là 4.028 xe (gồm 160 xe tuyến cốđịnh, 07 xe buýt, 357 xe hợp đồng, 121 xe đầu kéo, 3.071 xe tải, 307 xe taxi). Hiện trên địa bàn tỉnh có 05 tuyến xe buýt đang khai thác gồm: BMT- Gia Nghĩa, BMT - Krông Nô, BMT - Đắk Mil, Đắk Wil –BMT, Cư Jút - Đạt Lý. Có 06 đơn vị kinh doanh hoạt động vận tải xe taxi với tổng số xe hoạt động là 307 xe.

* Du lịch: Trong năm 2021, dịch bệnh bùng phát và lan rộng trên hầu hết các huyện, thành phốtrên địa bàn tỉnh. Tại một số thời điểm, dịch có diễn biến phức tạp, để kịp thời khoanh vùng, ngăn chặn dịch bệnh lây lan trên diện rộng, Tỉnh ủy và UBND tỉnh đã ban hành nhiều văn bản chỉđạo thực hiện các biện pháp phòng, chống, kiểm soát dịch; trong đó có thực hiện việc giãn cách xã hội theo Chỉ thị 15, 16 của Chính phủ. Do vậy, hoạt động kinh doanh du lịch trên địa bàn tỉnh bịảnh hưởng, một sốcơ sở kinh doanh du lịch đã tạm ngưng phục vụ khách. Vì vậy, lượt khách đến tham quan du lịch trên địa bàn tỉnh giảm mạnh. Tổng lượt khách du lịch 11 tháng ước đạt 122.150 lượt, giảm 43,8% so với cùng kỳ( ). Ước cảnăm, tổng lượt khách du lịch cảnăm 2021 đạt khoảng 126.100 lượt, giảm 44,1% so với cùng kỳ, trong đó khách quốc tếước đạt 700 lượt khách, giảm 82,5% so với cùng kỳ. Doanh thu du lịch ước đạt 19.100 triệu đồng, giảm 15,1% so với cùng kỳ.

2. Th ự c tr ạ ng phát tri ể n h ạ t ầ ng

2.1. Giao thông

Do đặc điểm vịtrí địa lý, địa hình hiện chỉ có duy nhất loại hình giao thông vận tải đường bộ, các loại hình giao thông vận tải khác là đường sắt, hàng không chưa được đầu tư xây dựng, đường thủy nội địa không đáng kể. Tổng chiều dài đường bộ trên địa bàn tỉnh dài khoảng 4.683 km bao gồm các tuyến đường Quốc lộ,

tỉnh lộ, đường huyện, thôn buôn, đô thị và đường chuyên dùng.

a. Đường quốc lộ :

Trên địa bàn tỉnh Đắk Nông có 3 đoạn quốc lộ chạy qua: Đường Hồ Chí Minh (QL14), QL14C và QL 28 với tổng chiều dài 497km, trong đó:

- Đoạ n tuy ến Đườ ng H ồ Chí Minh (QL14) qua địa bàn tỉnh có chiều dài 154km; tuyến đi qua các huyện: Cư Jút, Đắk Mil, Đắk Song, thành phốGia Nghĩa và huyện Đắk R’Lấp; Toàn tuyến được thảm bê tông nhựa, đạt tiêu chuẩn đường cấp III có nền rộng 12 m, mặt rộng 11 m; chất lượng đường tốt; các đoạn qua trung tâm thị trấn EaTling,thị trấn Đắk Mil, thị trấn Kiến Đức và thành phố Gia Nghĩa hiện đã được mở rộng theo quy mô quy hoạch đường đô thị.

- Đoạ n tuy ế n Qu ố c l ộ 14C qua địa bàn tỉnh có chiều dài 169km; tuyến đi qua địa bàn các huyện: Cư Jút, Đắk Mil, Đắk Song và Tuy Đức; Tuyến đạt tiêu

23

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025, định hướng đến năm 2030”

chuẩn đường cấp IV.MN có nền rộng 7,5 m; mặt rộng 5,5 m. Kết cấu mặt: 14km bê tông nhựa; đường láng nhựa 140km và còn lại 15km đường cấp phối. Chất lượng đường tốt, cục bộ một sốđoạn chất lượng trung bình.

- Đoạ n tuy ế n Qu ố c l ộ 28 qua địa bàn tỉnh có chiều dài 174km, tuyến đạt tiêu chuẩn đường cấp IV.MN có nền rộng 7,5 m; mặt rộng 5,5 m. Kết cấu mặt: 58km bê tông nhựa, 113km đường láng nhựa, 2,5km đường bê tông xi măng.

Chất lượng đường tốt, cục bộ một sốđoạn trung bình. Đoạn qua trung tâm thành phốGia Nghĩa hiện đã được mở rộng theo quy mô quy hoạch đường đô thị.

b. Đườ ng t ỉ nh l ộ :

Hệ thống đường tỉnh do tỉnh Đắk Nông quản lý gồm 6 tuyến với tổng chiều dài 226km. Kết cấu BTN, BTXM, láng nhựa 100%, đạt cấp IV.

- Đườ ng t ỉnh 681 (ĐT681): DVi 36,0 km: Tuyến đường tỉnh ĐT681 có điểm đầu giao QL14 (Km1927+00) tại Thị trấn Kiến Đức, huyện Đắk R’Lấp; điểm cuối giao QL14C (Km139+00) tại Đắk Buk So, huyện Tuy Đức; tuyến nối QL14 với QL14C, đồng thời kết nối trung tâm của 2 huyện Đắk R’Lấp và Tuy Đức; Tuyến đạt tiêu chuẩn đường cấp V, IV.MN có nền rộng 6,5 -7,5 m; mặt rộng 3,5 - 5,5 m. Toàn tuyến được láng nhựa, đoạn qua trung tâm các huyện thảm bê tông nhựa, chất lượng tốt.

- Đườ ng t ỉnh 682 (ĐT682): DVi 24 km: Tuyến đường tỉnh ĐT682 có điểmđầu giao QL14 (Km1861+00) tại TT.Đức An, huyện Đắk Song; điểm cuối giao QL14 (Km1832+00) tại ngã ba Đức Mạnh, huyện Đắk Mil. Tuyến qua địa bàn 2 huyện Đắk Song và Đắk Mil, toàn tuyến được láng nhựa đạt tiêu chuẩn đường cấp V.MN có nền rộng 6,5 m; mặt rộng 3,5 m, chất lượng trung bình và xấu.

- Đườ ng t ỉnh 683 (ĐT683): Dài 36,4km: Điểm đầu giao QL14 (Km1836+00) tại TT. Đắk Mil, huyện Đắk Mil; điểm cuối giao Quốc lộ 28 (Km294+00) tại TT. Đắk Mâm huyện Krông Nô; tuyến đi qua địa bàn 2 huyện: Đắk Mil và Krông Nô; đạt tiêu chuẩn đường cấp V, IV.MN có nền rộng 6,5 -7,5 m; mặt rộng 3,5 - 5,5 m; kết cấu mặt: 05km đường BTN; 31,4km đường láng nhựa, chất lượng tốt và trung bình.

- Đườ ng t ỉnh 684B (ĐT684B): Dài 26km . Điểm đầu giao QL28 (Km257+200) xã Quảng Phú, huyện Krông Nô; điểm cuối tại xã Quảng Hòa, huyện Đắk G’Long (Cầu Đắk Rmăng, Lâm Đồng). Toàn tuyến đạt tiêu chuẩn đường cấp V.MN có nền rộng 6,5 m; mặt rộng 3,5 m; kết cấu mặt đường láng nhựa, chất lượng xấu.

- Đường tỉnh 685 (ĐT865): Dài 42,8km: Điểm đầu giao QL14 (Km1928+00) tại TT. Kiến Đức, huyện Đắk R’Lấp; điểm cuối giao QL14 (Km1945+00) tại Cai Chanh. Tuyến đạt tiêu chuẩn đường cấp V, IV.MN có nền

24

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025, định hướng đến năm 2030”

rộng 6,5-7,5 m; mặt rộng 3,5-5,5 m; kết cấu mặt: 8km mặt đường BTN, 03km mặt đường BTXM, 32km mặt đường láng nhựa, chất lượng tốt và trung bình.

- Đườ ng t ỉ nh 686 (ĐT686): Dài 60,4km. Điểm đầu giao ĐT681 (Km29+800) tại Đắk Buk So, huyện Tuy Đức; điểm cuối giao Quốc lộ 28 (Km230+00) tại Quảng Sơn huyện Đắk G’Long; tuyến đi qua địa bàn các huyện: Tuy Đức, Đắk Song và Đắk G’Long. Tuyến đạt tiêu chuẩn đường cấp IV.MN có nền rộng 7,5 m; mặt rộng 3,5 -5,5 m; kết cấu mặt: 10km bê tông nhựa; 50,4km láng nhựa, chất lượng tốt và trung bình.

c. Đường đô thị : Trên địa bàn tỉnh Đắk Nông hiện có 297 km đường đô thị. Trong đó: Thành phốGia Nghĩa 108,54 km; Krông Nô 29,62 km; Đắk Mil 30,48 km; Cư Jút 62,37 km; Đắk Song 15,84 km; Đắk Glong 10,45 km; Đắk R'lấp 39,43 km.

d. Đườ ng chuyên dùng: Có 17 tuyến đường chuyên dùng với tổng chiều dài 58km; các tuyến đều được thảm bê tông nhựa, bê tông xi măng, láng nhựa chất lượng tương đối tốt. Đây là các tuyến đường vào các nhà máy, khu công nghiệp cũng như đường nội các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh.

e. Đườ ng huy ệ n:

Hệ thống đường huyện trong giai đoạn vừa qua đã được chú trọng đầu tư phát triển, đến nay có 700,67 km đường huyện; tỷ lệđường được cứng hóa chỉđạt 51% năm 2013 tăng lên đạt xấp xỉ80% năm 2020. Huyện có tỷ lệđường cấp phối + đất cao nhất là Tuy Đức: 38,3%, tiếp theo hai huyện Cư Jút và Đắk Mil có tỷ lệtương đương nhau, khoảng 35,88% và 35,50%. Huyện có tỷ lệđường huyện đã cứng hóa đạt 100% là Đắk R’Lấp.

Mật độđường huyện phân bổkhá đồng đều giữa các huyện, phần lớn các huyện có mật độđường trên diện tích giao động trong khoảng 0,1km/km2, huyện có mật độđường cao nhất là Đắk Mil (0,18km/km2) và thấp nhất là Đắk Song (0,06km/km2).

f. Đườ ng xã, thôn buôn:

Hệ thống đường xã là đường nhựa và bê tông. Hệ thống đường thôn buôn tỷ lệ cứng hóa khoảng 50%, còn lại là đường cấp phối và đường đất.

- Đường xã: có 841 km đường xã, trong giai đoạn vừa qua hệ thống đường

xã đã được nâng cấp mạnh, cụ thể: Năm 2013 tỷ lệ đường xã được cứng hóa chỉ

đạt 30%, đến nay đã đạt 58%.

- Đường thôn, bon: có 2.013km đường thôn buôn, trong đó cứng hóa chiếm 45,95%. Còn lại 1.088 km là đường đất + cấp phối chiếm 54,05%.

=> Hệ thống đường giao thông của tỉnh cơ bản đáp ứng được nhu cầu đi

lại, vận chuyển hàng hóa. Mạng lưới giao thông có tính kết nối cao.

25

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025, định hướng đến năm 2030”

Đánh giá chung tính kết nối của mạng lưới giao thông:

- Kết nối đối ngoại quốc tế: Cửa khẩu Đắk Peur: Khoảng cách từ cửa khẩu Đắk Peur đến đường Hồ Chí Minh (QL14) khoảng 6 km, cách thị trấn Đắk Mil khoảng 8 km, theo đường Hồ Chí Minh (QL14) đến thành phố Gia Nghĩa khoảng 60 km về phía Đông Nam, từ đây có thể kết nối với Thành phố Hồ Chí Minh thông qua đường Hồ Chí Minh và kết nối với các tỉnh duyên hải Nam Trung Bộ thông qua Quốc lộ 28. Cửa khẩu BuPrăng: Khoảng cách từ cửa khẩu Buprăng đến đường Hồ Chí Minh (QL14) khoảng 65 km, cách trung tâm huyện Tuy Đức khoảng 35 km, theo Tỉnh lộ 1, đường Hồ Chí Minh (QL14) đến thành phố Gia Nghĩa khoảng 89 km.

- Kết nối giữa Đắk Nông với các tỉnh trong vùng:

+ Kết nối với tỉnh Đắk Lắk: Hiện tại có 3 tuyến đường kết nối giữa Đắk Nông với Đắk Lắk là: Đường Hồ Chí Minh (QL14); Quốc lộ14C; và tuyến đường huyện ĐH63 - huyện Krông Nô. Trong giai đoạn tới khi tuyến đường cao tốc Bắc - Nam phía Tây được đầu tư xây dựng thì đây sẽ là tuyến quan trọng nâng cao khả năng kết nối giữa hai tỉnh nói riêng và giữa Đắk Nông với cả nước nói chung.

+ Kết nối với tỉnh Lâm Đồng: Hiện tại có 04 tuyến kết nối gồm: Quốc lộ 28 qua huyện Di Linh nối thông ra QL20; đường vào Thủy điện Đồng Nai 4 (được quy hoạch là Quốc lộ 55) qua huyện Bảo Lộc nối thông ra QL20; Tỉnh lộ 4B qua huyện Lâm Hà; và đường giao thông vận hành thủy điện Đông Nai 5, thuộc địa bàn huyện Đắk R’Lấp kết nối với huyện Bảo Lâm tỉnh Lâm Đồng.

+ Kết nối với tỉnh Bình Phước: Hiện tại có hai tuyến đường kết nối giữa hai tỉnh là: Đường Hồ Chí Minh (QL14); Quốc lộ 14C. Trong giai đoạn tới khi tuyến đường cao tốc Bắc - Nam phía Tây được đầu tư xây dựng sẽ tăng tính kết nối giữa hai tỉnh.

- Kết nối nội tỉnh: Quy hoạch phát triển giao thông vận tải của tỉnh đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 đã đưa ra phương án quy hoạch hệ thống đường trục trênđịa bàn tỉnh gồm 3 trục dọc và 7 trục ngang, với hệ thống đường trục này khi hình thành sẽ tăng cường hơn nữa tính kết nối giao thông vận tải giữa các huyện trong tỉnh.

2.2 . Năng lượ ng, c ấp điệ n
Điện lưới Quốc gia đã phủ kín 100% các thôn, bon trong Tỉnh, với tỉ lệ xấp xỉ 99% số hộdân được sử dụng điện.

Nguồn điện của toàn tỉnh được cung cấp từ các nguồn: thủy điện, điện gió, điện mặt trời và lưới điện quốc gia thông qua trạm 500kV, 220kV, 110kV Đắk Nông.

Lưới điện tỉnh Đắk Nông có liên kết chặt chẽ với nguồn và lưới điện khu vực, có thểhuy động hỗ trợ cấp điện cho các tỉnh lân cận và có thểhuy động nguồn cấp từlưới điện khu vực khi cần thiết. Hiện tại công suất các nguồn trạm

26

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025, định hướng đến năm 2030”

220kV cấp điện cho tỉnh Đắk Nông đủđáp ứng nhu cầu phụ tải của tỉnh, cả trong trường hợp không huy động nguồn từ các tỉnh lân cận và trong trường hợp sự cố. Lưới điện 220kV tỉnh Đắk Nông còn có khảnăng hỗ trợ công suất tốt cho các tỉnh lân cận như Đắk Lắk, Bình Phước, Lâm Đồng

2.3. C ấp nước và môi trườ ng

a. C ấp nướ c:

Bao gồm cấp nước đô thị, cấp nước khu dân cư nông thôn và cấp nước các khu công nghiệp.

- Cấp nước đô thị chủ yếu qua các trạm cấp nước tập trung, một số ít hộ gia đình quá xa trạm thì sử dụng nước giếng khơi, giếng khoan. Tỷ lệ dân thành thịsử dụng nước sạch là 100%.

- Cấp nước khu dân cư nông thôn: Tỷ lệ dân nông thôn sử dụng nước sạch hợp vệ sinh chiếm khoảng 91%, thông qua các công trình cấp nước sinh hoạt tập trung và các giếng khơi, giếng khoan. Hiện toàn tỉnh có 16 công trình thuộc

Chương trình Mở rộng quy mô vệ sinh và nước sạch nông thôn, vay vốn Ngân

hàng thế giới (WB) đã được nghiệm thu, đưa vào sử dụng.

- Cấp nước các khu công nghiệp: Các công trình cấp nước cho công nghiệp khai thác trực tiếp từ nguồn nước mặt do các doanh nghiệp trực tiếp quản lý.

b. Hi ệ n tr ạng môi trườ ng:

Hiện tại, môi trường (đất, nước, không khí) của Tỉnh vẫn chưa bị ô nhiễm, các chỉ tiêu quan trắc trong thời gian dài cho thấy vẫn còn nằm trong giới hạn.

3. Th ự c tr ạ ng phát tri ể n xã h ộ i

3.1. Y t ế

Công tác chăm lo sức khỏe cho người dân luôn được quan tâm, chú trọng. Các cơ sở khám chữa bệnh đảm bảo tốt việc trực và điều trị bệnh; triển khai các biện pháp phòng, chống dịch bệnh, giám sát dịch bệnh hiệu quả. Giám sát, hỗ trợcông tác phòng chống dịch tại các Trạm Y tế và Trung tâm Y tế các huyện, thành phố. Tổng số bệnh nhân đến khám chữa bệnh trên địa bàn tỉnh là 567.451 lượt giảm 8,98% so với cùng kỳ; tổng số khám BHYT là 368.643 lượt, giảm 24% so với cùng kỳ; tổng sốlượt điều trị nội trú là 42.002 lượt, giảm 1,63% so với cùng kỳ. Tỷ lệ tham gia bảo hiểm y tế của người dân đạt 91%, đạt kế hoạch; đạt 19,4 giường bệnh/vạn dân, đạt kế hoạch; đạt 8,1 bác sỹ/vạn dân, đạt kế hoạch.

3.2. Giáo d ụ c - đào tạ o

Hoạt động giáo dục và đào tạo được triển khai phù hợp với tình hình dịch bệnh bằng hình thức tổ chức dạy và học trực tuyến, dạy học qua truyền hình. Lãnh đạo, chỉđạo ngành Giáo dục triển khai các giải pháp để vừa phòng, chống dịch

27

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025, định hướng đến năm 2030”

hiệu quả, vừa thực hiện hoàn thành nhiệm vụ giáo dục năm học 2020 - 2021 đảm bảo mục tiêu chất lượng. Tập trung chỉđạo, tổ chức thành công kỳ thi tốt nghiệp trung học phổthông năm 2021 trên địa bàn tỉnh (kết quả tốt nghiệp THPT năm 2021 tỉnh đạt 97,13%). Triển khai hiệu quả việc tuyển sinh các lớp đầu cấp năm học 2021 - 2022 theo Kế hoạch. Hoàn thành công tác lựa chọn sách giáo khoa dành cho lớp 2, lớp 6 sử dụng trong các cơ sở giáo dục năm học 2021 - 2022 và công tác biên soạn Tài liệu giáo dục địa phương. Triển khai tốt công tác bồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục các cấp và chuẩn bịcơ sở vật chất để thực hiện nhiệm vụnăm học 2021 - 2022 và thực hiện chương trình giáo dục phổ thông mới ởcác năm học tiếp theo. Tổ chức thành công Hội khỏe Phù đổng tỉnh lần thứIX năm 2021.

3 .3. Văn hoá - Th ể d ụ c th ể thao

Trong những năm qua, hoạt động bảo tồn và phát huy các giá trịvăn hóa vật thể và phi vật thể, các lễ hội, làng nghề truyền thống được quan tâm triển khai thực hiện thông qua công tác tập huấn văn hoá, chú trọng nhiều vào di sản văn hóa phi vật thể; tổ chức các lớp phổ cập và truyền dạy những nét văn hoá đặc trưng của các dân tộc thuộc địa bàn như dân ca, cồng chiêng, nhạc cụở cả cấp tỉnh và cấp huyện.

Hoạt động thể dục, thể thao quần chúng: Phong trào toàn dân tham gia rèn luyện sức khoẻ phát triển rộng khắp và ngày càng phát huy hiệu quả. Tỷ lệngười tham gia tập luyện TDTTTX đạt 26%, tăng 6,4% so với năm 2011 (19,6%); tỉ lệGĐTT tham gia tập luyện TDTTTX đạt 18%, tăng khoảng 6.7% so với năm 2011 (11,3%). Phong trào thể dục thể thao quần chúng trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số có những bước tiến đáng kể, trung bình hàng năm tổ chức từ 6-12 giải cấp tỉnh, 6-8 giải cấp huyện và từ 1-3 giải cấp xã.

3.4. Thông tin, truy ề n thông

Các cơ quan báo chí, phát thanh và truyền hình luôn chủđộng bám sát các Nghị quyết của Tỉnh ủy, HĐND tỉnh, các chương trình, kế hoạch, văn bản chỉđạo của UBND tỉnh và định hướng nội dung tuyên truyền của Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy để tổ chức tuyên truyền có hiệu quảđường lối, chủtrương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, đặc biệt là tuyên truyền các nhiệm vụ, giải pháp phòng, chống dịch; tuyên truyền triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng, các nghị quyết Hội nghị của Ban Chấp hành Trung ương, khóa XIII; Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ XII, nhiệm kỳ 2020 - 2025, trong đó đã tổ chức chương trình tọa đàm “Khát vọng và niềm tin của một nhiệm kỳ” với chủđề“Tạo bước đột phá, đưa Đắk Nông phát triển nhanh, bền vững”. Ngoài ra, Đài Phát thanh và Truyền hình tỉnh còn quan tâm thực hiện tuyên truyền trên nền tảng công nghệ số, internet (thành lập Tổ

28

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025, định hướng đến năm 2030”

Truyền thông số) nhằm cập nhật kịp thời những tin, bài phản ánh tình hình kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh quốc phòng của tỉnh đến với đông đảo nhân dân, đồng thời quảng bá tiềm năng kinh tế, giới thiệu về mảnh đất, con người tỉnh Đắk Nông đến khắp các tỉnh, thành trên cảnước và các nước trên thế giới góp phần vào sựphát triển chung của tỉnh.

3.5. Qu ố c phòng - an ninh

- Quốc phòng, an ninh, chủ quyền, biên giới quốc gia được giữ vững. Trên tuyến biên giới, các lực lượng chức năng luôn tăng cường các hoạt động tuần tra, kiểm soát nhằm ngăn chặn các hoạt động phi pháp, vượt biên, xâm nhập và làm tốt công tác phòng chống dịch khu vực biên giới. Duy trì nghiêm trực sẵn sàng chiến đấu và tổ chức huấn luyện cho các đối tượng theo quy định. Các lực lượng tiếp tục phối hợp triển khai thực hiện tốt Kế hoạch mởđợt cao điểm đấu tranh phòng, chống tội phạm, chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả trên tuyến biên giới.

- Triển khai thực hiện công tác tuyển chọn nhập ngũ năm 2021 đối với 997 tân binh, đạt 100% kế hoạch, đảm bảo chặt chẽ, đúng quy định.

- Trật tự, an toàn xã hội được bảo đảm. Bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự an toàn xã hội, đấu tranh phòng, chống tội phạm, góp phần giữvững ổn định chính trị, tạo môi trường an ninh, an toàn, thuận lợi để phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

III. TÌNH HÌNH PHÂN B Ố DÂN CƯ, LAO ĐỘ NG, VI Ệ C LÀM

1. Dân s ố và tình hình phân b ố dân cư

Theo Niên giám Thống kê của tỉnh năm 2021, dân sốtrung bình năm 2021 của toàn tỉnh đạt 664.416 người, mật độ dân số102,07 người/km2. Trong đó: dân sốnam 340.284 người, chiếm 51,22% và dân số nữ324.132 người 48,78%; dân số thành thị107.977 người, chiếm 16,25% và dân sốnông thôn 556.439 người, chiếm 83,75%.

Theo cơ sở dữ liệu quốc gia vềdân cư và Dự án sản xuất, cấp và quản lý Căn cước công dân, dân số tỉnh Đắk Nông tính đến 31/12/2021 là 717.709 người. Trong đó: nhân khẩu thường trú: 700.910 người; nhân khẩu đăng ký: 19.936 người. Dân sốnam 369.225 người, chiếm 51,5%, dân số nữ348.468 người, chiếm 48,5% tổng dân số toàn tỉnh.

Trong giai đoạn (2011 - 2021) dân sốĐắk Nông tăng 161.094 người, tương ứng với mức tăng 1,32 lần. Cũng trong giai đoạn này, bình quân mỗi năm dân sốcủa tỉnh Đắk Nông tăng 14.665 người. Trong đó, giai đoạn 2011-2015 tăng 77,18 ngàn người, bình quân năm tăng 2,89% và giai đoạn 2016-2020 tăng 57,40 ngàn người, bình quân năm tăng 1,90%, năm 2021 tăng 26.509 người.

29

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025, định hướng đến năm 2030”

Tốc độtăng dân số tự nhiên của tỉnh Đắk Nông có xu thế giảm trong giai đoạn 2011-2015, từ1,57% năm 2010 xuống 1,29% năm 2015 và tăng trở lại trong giai đoạn 2016-2021, nhưng nhìn chung luôn duy trì ở mức cao hơn so với bình quân cảnước (dao động từ 0,78-1,03%).

Dân cư phân bốkhông đều trên địa bàn các huyện, nơi đông dân cư chủ yếu tập trung ở các trung tâm xã, thị trấn huyện lỵ, ven các trục đường quốc lộ, tỉnh lộ, huyện lộ, đường liên xã,…

Với đặc thù là tỉnh có đông thành phần dân di cư tựdo, nên Đắk Nông có tính đa dạng về thành phần dân tộc với 40 dân tộc cùng sinh sống, gồm đồng bào các dân tộc tại chỗnhư: Mnông, Mạ, Ê đê; đồng bào Kinh sinh sống lâu đời trên Tây Nguyên và đồng bào các dân tộc miền núi phía Bắc mới di cư vào lập nghiệp như Tày, Thái, Mường, Nùng, Dao, Mông .v.v. Trong đó chủ yếu là dân tộc Kinh chiếm 70,14%, Mnông chiếm 7,4%, Mạ chiếm 1,18%, Ê đê chiếm 0,94, còn lại dân tộc Phía Bắc: Mông chiếm 4,98%, Nùng chiếm 4,83%, Tày chiếm 3,72% và các dân tộc khác chiếm tỉ lệ nhỏ.

Dân di cư tựdo đến địa bàn tỉnh góp phần tăng nguồn lực lao động, khai thác tốt tiềm năng vềđiều kiện đất đai phục vụ phát triển kinh tế. Tuy nhiên, vấn đềdân di cư tự do tựphát như thời gian qua đã làm phát sinh rất nhiều các vấn đềbất cập đối với tình hình an ninh, kinh tế, xã hội của tỉnh.

Dân cư đô thị tập trung tại các thị trấn (trung tâm huyện) và các phường nội thị, là nơi có mật độdân cư đông (bình quân trên 100 người/km2, trong đó cao nhất là thành phốGia Nghĩa trên 192 người/km2) chỉ chiếm 16,3% dân số, tại đây đã cơ bản hình thành các khu dân cư cùng hệ thống cơ sở hạ tầng khá hoàn chỉnh, các hộởđây phần lớn đã ổn định, điều kiện kinh tế - xã hội tương đối phát triển.

Dân cư nông thôn với đặc trưng mật độ dân số thấp, phần lớn được hình thành từ các thôn bon, nhờ sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và các cấp Chính quyền tại địa phương, thông qua chương trình định canh định cư và các chương trình mục tiêu khác từng bước đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật và các công trình phúc lợi xã hội, nên đại đa sốngười dân hiện nay có điều kiện phát triển kinh tế, đời sống xã hội tương đối hoàn chỉnh, tại các trung tâm xã đã hình thành các thị tứ, ngoài sản xuất nông nghiệp còn hình thành các cơ sởthương mại, dịch vụ.

Khu vực nông thôn, người dân tộc tại chỗthường sống tập trung thành các bon (buôn) có quy mô từ 30 - 100 hộdân, đan xen với đất nông nghiệp, hiện nay hầu hết các bon đồng bào trong tỉnh đều được định canh định cư, cơ bản đầy đủcơ sở hạ tầng thiết yếu phục vụcho đời sống và sản xuất. Trong thời gian gần đây, quá trình phát triển dân cư và sản xuất đã có sự giao thoa giữa đồng bào tại chỗvới các thành phần dân tộc khác trong cư trú, sản xuất và văn hoá.

30

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025, định hướng đến năm 2030”

Riêng đối với dân di cự tự do, qua quá trình sắp xếp ổn định dân cư, chính quyền địa phương đã tạo điều kiện hình thành các khu dân cư tập trung, cấp đất sản xuất thành lập thôn tại những nơi có đủđiều kiện, từng bước đầu tư cơ sở hạtầng, nên người dân được nâng cao chất lượng cuộc sống, hoà nhập cộng đồng. Tuy nhiên hiện vẫn tồn tại một bộ phận không nhỏ sống phân tán trên đất rừng, tự phá rừng lấy đất sản xuất và ở từng cụm từ 5 - 10 hộ tách xa khu dân cư nên điều kiện sống rất khó khăn thiếu thốn, một sốđối tượng dân di cư tự do mới đến sau này tựsang nhượng đất sản xuất ở những vùng sâu, vùng xa, rồi tự làm nhà sinh sống tách biệt với các cụm dân cư hiện tại, số khác với điều kiện kinh tế khó khăn, không có đất sản xuất và đất ở, đang sống du canh du cư hoặc làm thuê,.. những đối tượng này có đời sống hết sức khó khăn (hầu hết là hộ nghèo), sống trên những vùng thiếu thốn cơ sở hạ tầng, ít được tiếp cận các dịch vụ xã hội như y tế, giáo dục, văn hóa,…

2. Lao độ ng, vi ệ c làm

Ưu điểm của nguồn nhân lực tỉnh Đắk Nông là rất dồi dào, cần cù, tích luỹđược nhiều kinh nghiệm trong sản xuất nông, lâm nghiệp. Tuy nhiên, trình độđào tạo của một bộ phận lớn lao động còn thấp, thói quen canh tác và sản xuất truyền thống rất khó thay đổi đặc biệt là vùng sâu, vùng xa, gây khó khăn cho việc ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất. Một thách thức lớn đặt ra cho phát triển nguồn nhân lực hiện nay là phải tạo ra sốlượng việc làm trong các ngành phi nông nghiệp đủ lớn, có sức hấp dẫn để rút bớt lao động ra khỏi khu vực nông nghiệp phục vụcho sự phát triển các ngành kinh tế phi nông nghiệp.

Theo niên giám thống kê năm 2021 tỉnh Đắk Nông: Lực lượng lao động từ15 tuổi trở lên toàn tỉnh đạt 389.072 người, trong đó lao động nam 208.685 người, chiếm 53,64%, lao động nữ80.387 người, chiếm 46,36%; lao động thành thị59.843 người, chiếm 15,38%, lao động nông thôn 329.229 người, chiếm 84,62%; tỷ lệ thất nghiệp của lực lượng lao động là 0,66%.

Bi ể u 1: L ực lượ ng lao độ ng c ủ a t ỉnh giai đoạ n 2016-2020

(Ngu ồ n: Niên giám th ống kê năm 202 1 t ỉnh Đắ k Nông)

31

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025, định hướng đến năm 2030”

Trong năm 2021, số lao động được tạo việc làm 18.000 lượt người; đào tạo

nghề cho 4.000 người; 11,11% người lao động trong độ tuổi lao động tham gia

bảo hiểm xã hội; đạt kế hoạch.

3. Thu nh U p và m ứ c s ố ng

Đời sống của dân cư ổn định và tiếp tục được cải thiện, thu nhập bình quân đầu người 1 tháng theo giá hiện hành là 2,976 triệu đồng ( Niên giám th ố ng kê năm 2021 ).

Đắk Nông là tỉnh có bình quân đất sản xuất nông nghiệp cao nhất vùng Tây Nguyên, theo thống kê, bình quân đất sản xuất nông nghiệp 2,59ha/hộ, trong đó có 75% số hộ nông nghiệp có trên 1ha đất sản xuất, gần 20% số hộ có từ 0,5 - 1ha. Nhìn chung, hầu hết các hộ sống ở vùng nông thôn hiện nay của tỉnh cơ bản có đủđất sản xuất, tuy nhiên việc khai thác hiệu quả trên các diện tích đất còn thấp, đặc biệt với nhóm hộlà người đồng bào dân tộc thiểu số, các hộ thiếu vốn, hộnghèo,..Theo niên giám thống kê, giá trị sản phẩm thu được trên 01ha trồng trọt chỉđạt 90% bình quân chung cảnước, nguyên nhân do sản xuất nông nghiệp còn nhỏ lẻ, chưa có liên kết giữa kinh tế hộ và doanh nghiệp, với thịtrường, ứng dụng tiến bộ khoa học, công nghệ còn nhiều hạn chế.

IV. ĐÁNH GIÁ CHUNG

1. Thu U n l ợ i

Tài nguyên đất đai, khí hậu thuận lợi cho việc phát triển sản xuất nông - lâm nghiệp, đặc biệt là phát triển cây công nghiệp dài ngày, chăn nuôi đại gia súc, công nghiệp chế biến nông - lâm sản,... Đây là điều kiện giúp các hộ dân vùng thiên tai, đặc biệt khó khăn, biên giới, di cư tự do, khu rừng đặc dụng sớm ổn định đời sống.

Các chếđộ chính sách của Đảng và Nhà nước đối với vùng đồng bào dân tộc ngày càng đi vào cuộc sống của người dân, là căn cứđể việc triển khai các dựán định canh, định cư được triển khai tốt.

Nguồn lực lao động ởcác vùng dân cư này khá dồi dào, với tinh thần lao động cần cù, cam chịu vượt khó, quyết tâm gắn bó với vùng đất mới, đây sẽ là động lực chính đảm bảo tính khả thi cao cho các dự án quy hoạch định canh định cư cho đồng bào dân di cư tự do.

Hệ thống cơ sở hạ tầng đang từng bước được hoàn thiện, đặc biệt từ khi chương trình nông thôn mới được triển khai, sẽ giúp cho việc xây dựng các công trình cơ sở hạ tầng vùng nông thôn, đặc biệt là các vùng dân di cư tựdo được quan tâm xây dựng.

32

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025, định hướng đến năm 2030”

2. Khó khăn tồ n t ạ i

Với đặc điểm vềđất đai, thổnhưỡng, khí hậu có sức hấp dẫn lớn thu hút các đối tượng dân di cư tự do. Trong khi các chế tài, chính sách quản lý và ổn định dân cư còn nhiều bất cập, nên khó khăn rất lớn cho việc kiểm soát tình trạng dân di cư tự do.

Là địa bàn có diện tích tương đối rộng, địa hình chia cắt, dân cư sống phân tán khó khăn cho việc quản lý, đầu tư hệ thống cơ sở hạ tầng.

Sự phân bố của dân di cư tự do còn phân tán, nhỏ lẻ, phần lớn sinh sống rải rác trên đất sản xuất, đất lâm nghiệp, cách xa các khu dân cư tập trung, nên việc quy hoạch, sắp xếp gặp nhiều khó khăn.

Đất sản xuất của các hộ dân di cư tự do hiện nay hầu hết là đất lấn chiếm trên diện tích đất lâm nghiệp của các tổ chức, phần lớn trong sốđó đã sang nhượng qua nhiều chủ, nên việc quy hoạch bốtrí đất ở, đất sản xuất cho các đối tượng này gặp rất nhiều vướng mắc.

Trình độ cán bộcơ sở xã, thôn, bon, buôn còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội cho từng địa phương.

Về kinh tế của tỉnh hiện nay ngành nông nghiệp vẫn chiếm vai trò chủđạo, trong khi lao động của nhóm dân di cư tự do hầu hết có trình độlao động thấp, điều này khó khăn trong việc chuyển dịch cơ cấu lao động, bố trí việc làm.

Hệ thống cơ sở hạ tầng ởcác vùng nông thôn chưa hoàn chỉnh, nhất là ởcác vùng thiên tai, đặc biệt khó khăn, biên giới, di cư tự do, khu rừng đặc dụng, điều kiện giao thông đi lại chủ yếu là đường mòn, đường đất xấu, hệ thống cấp điện chưa đầy đủ, chưa có công trình cấp nước sinh hoạt...

- Do ảnh hưởng dịch bệnh Covid dẫn đến tình hình sản xuất, kinh doanh và đời sống một bộ phận nhân dân gặp rất nhiều khó khăn, đặc biệt là người đân trong các khu cách ly, người lao động làm việc trong khu công nghiệp, cụm công nghiệp, lao động tựdo…; một số mặt hàng nông sản chủ lực của tỉnh tồn đọng, giá cả vẫn ở mức thấp đã ảnh hưởng lớn đến thu nhập của người dân. Ngành dịch vụ, du lịch bịảnh hưởng nặng bởi dịch bệnh dẫn đến các hoạt động kinh doanh thương mại, dịch vụlưu trú, ăn uống ngoài gia đình, các hoạt động vui chơi, giải trí, mua sắm, dịch vụ nhà hàng khách sạn giảm mạnh.

- Tốc độthu ngân sách tuy có tăng nhưng chưa thật sự bền vững, chủ yếu xuất phát từ thuếphát sinh đột biến của một số doanh nghiệp. Công tác phối hợp ở các ngành, các cấp chính quyền chưa thực sự chặt chẽ, đồng bộ, chưa tạo điều kiện thuận lợi để khai thác tốt các khoản thu ngân sách nhà nước, nhất là các khoản thu từđất đai, tài nguyên khoáng sản.

33

- Mặc dù các cơ quan chức năng đã tích cực, kịp thời triển khai các giải pháp hỗ trợ, tháo gỡcác khó khăn, vướng mắc đối với các dựán đầu tư lớn trên địa bàn tỉnh nhưng tiến độ thực hiện một số dự án vẫn còn chậm so với tiến độđã được phê duyệt, đặc biệt là các dựán điện gió, điện mặt trời; công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, hỗ trợtái định cư và hoàn thiện hồsơ pháp lý, xử lý các vấn đề phát sinh có liên quan vẫn chưa đạt hiệu quả.

- Kết quả thực hiện công tác thu hút đầu tư ngoài ngân sách còn hạn chế, nguyên nhân do công tác phối hợp giải quyết các vướng mắc của dựán đểđảm bảo điều kiện chấp thuận chủtrương đầu tư còn chậm.

PH Ầ N II

ĐÁNH GIÁ KẾ T QU Ả TH Ự C HI Ệ N QUY HO Ạ CH B Ố TRÍ, S Ắ P X Ế P ỔN ĐỊ NH DÂN CƯ, DÂN DI CƯ TỰ DO TRÊN ĐỊ A BÀN T Ỉ NH ĐẮK NÔNG GIAI ĐOẠ N 2005-2015 VÀ 2016-2020

I. K Ế T QU Ả TH Ự C HI Ệ N QUY HO Ạ CH B Ố TRÍ, S Ắ P X Ế P Ổ N ĐỊNH DÂN CƯ TRÊN ĐỊ A BÀN T ỈNH ĐẮ K NÔNG

1. Chương trTnh đón nhU n dân kinh t W m ớ i (Di dân trong k W ho ạ ch)

Sau ngày Miền Nam giải phóng, tỉnh Đắk Nông đã đón nhận 8.425 hộ, 42.131 khẩu từ các tỉnh: Quảng Nam; thành phốĐà Nẵng; Hải Hưng; Ninh Bình; Nam Định; Nghệ An, Thái Bình; Hà Tĩnh và tỉnh Hà Tây (cũ), đến xây dựng và phát triển kinh tếtrên địa bàn sáu huyện của tỉnh Đắk Lắk (cũ) nay là tỉnh Đắk Nông. Đây là lực lượng lao động đã góp phần vào quá trình phát triển kinh tế và xây dựng nông thôn mới của tỉnh.

Bi ể u 2: T ổ ng h ợ p k W t qu ả đón dân kinh tW m ớ i t ỉnh Đắ k Nông

Ngu ồ n: Chi c ụ c Phát tri ển nông thôn Đắ k Nông.

- Giai đoạn: 1976 - 1990 tiếp nhận 5.552 hộ và 28.406 khẩu (65,89% số hộvà 67,42% số khẩu; 1991 - 2000 tiếp nhận 2.390 hộ, 11.267 khẩu (28,36% số hộvà 26,74% số khẩu; 2001 – 2008 tiếp nhận 483 hộ, 2.147 khẩu (5,75% số hộ và 5,84% số khẩu). Do lồng ghép nhiều nguồn vốn đầu tư: Vốn kinh tế mới, Chương trình thực hiện theo các Quyết định số135/1998/QĐ-TTg ngày 31/07/1998; Quyết định số132/2002/QĐ-TTg ngày 08/10/2002; Quyết định số134/2004/QĐ-TTg ngày 20/07/2004 của Thủtướng Chính phủ,…Đến nay các vùng kinh tế mới đã phát huy được lợi thế vềđất đai, kinh tế xã hội phát triển, đời sống của nhân dân tương đối ổn định.

- Khai hoang phục hóa mở rộng đất sản xuất bằng nguồn vốn ngân sách tại các vùng kinh tế mới: 4.852,0ha trong đó trồng cây lương thực 1.114ha, trồng màu và cây công nghiệp ngắn ngày 1.687ha, cây công nghiệp dài ngày 1.708ha, cây ăn quả 340ha và diện tích nuôi trồng thuỷ sản 3ha.

- Vốn đầu tư: Vốn đầu tư đón dân trong kế hoạch từ 1990 trở vềtrước: 3.846,9 triệu đồng, từ1991 đến 2003: 52.731,00 triệu đồng.

Bi ể u 3: V ốn đầu tư đón dân trong kW ho ạ ch

Ngu ồ n: Chi c ụ c Phát tri ể n nông thôn t ỉ nh Đắ k Nông.

Di dân trong kế hoạch đã mang lại thành quả nhất định: Hình thành các nông lâm trường quốc doanh và các vùng sản xuất nông sản hàng hóa lớn như cà phê, cao su, hồtiêu..., vùng lương thực trọng điểm lớn (tại huyện Đắk Mil; xã Quảng Phú, Đức Xuyên huyện Krông Nô...), góp phần chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi, xóa đói giảm nghèo và bảo đảm an ninh nông thôn. Nguồn vốn đầu tư cho các khu vực kinh tế mới rất hạn chếvà không đáp ứng nhu cầu, nhất là các vùng kinh tếđược xây dựng từtrước những năm 1980, cơ sở hạ tầng còn thiếu đã ảnh hưởng trực tiếp tới ổn định đời sống nhân dân và phát triển kinh tế xã hội.

Các vùng kinh tế mới, giai đoạn trước đâyđược đầu tư qua các Chương trình thực hiện các Quyết định số135/1998/QĐ-TTg ngày 31/07/1998; Quyết định số132/2002/QĐ-TTg ngày 08/10/2002; Quyết định số134/2004/QĐ-TTg ngày 20/07/2004 của Thủtướng Chính phủ,… đến nay đã thay đổi nhiều, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân đã từng bước được ổn định và nâng cao.

2. Chương trTnh bố trí, s ắ p x W p ổn định dân cư giai đoạ n 2005 - 2020

Trong giai đoạn 2005 - 2020 thực hiện Chương trình bố trí, sắp xếp ổn định dân cư được Thủtướng Chính phủ phê duyệt tại các Quyết định 190/2003/QĐ-TTg ngày 16/9/2003 về chính sách di dân thực hiện quy hoạch bốdân cư giai đoạn 2003-2010; Quyết định 193/QĐ-TTg ngày 24/8/2006 về việc phê duyệt Chương trình bốtrí, sắp xếp ổn định dân cư các vùng: Thiên tai, đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo, di cư tự do, xung yếu và rất xung yếu của rừng phòng hộ, khu bảo vệ nghiêm ngặt của rừng đặc dụng giai đoạn 2006 - 2010 và định hướng đến năm 2015; Quyết định 1776/QĐ-TTg ngày 21/11/2012 của Thủtướng Chính phủ Phê duyệt Chương

trình bốtrí dân cư các vùng: thiên tai, đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo, di cư tự do, khu rừng đặc dụng giai đoạn 2013-2015 và định hướng đến năm 2020. Tỉnh Đắk Nông đã xây dựng các dự án quy hoạch gồm: Dự án quy hoạch bốtrí dân cư trên địa bàn tỉnh Đắk Nông giai đoạn 2005 - 2010 (phê duyệt tại Quyết định số1953/QĐ-CTUBND ngày 23/12/2005); Dự án Rà soát, bổ sung quy hoạch bố trí dân cư tỉnh Đắk Nông đến năm 2020 (được phê duyệt tại Quyết định số525/QĐ-UBND, ngày 03/5/2012).

2.1. K ế t qu ả th ự c hi ệ n các d ự án đầu tư

Tổng số Dự án đầu tư được UBND tỉnh Đắk Nông phê duyệt và thực hiện đầu tư là 17 dự án, tổng số vốn được phê duyệt là 1.898,060 tỷđồng; mục tiêu bố trí, sắp xếp ổn định cho 11.365 hộdân. Đến hết tháng 12/2021, số dựán đã đầu tư hoàn thành là 11 dự án, số dựán chưa đầu tư hoàn thành là 06 dự án; tổng số vốn đã bố trí đầu tư cho các dự án là 1.171,830 tỷđồng, số hộđã bố trí ổn định trong các dự án là 9.891 hộ. Trong đó:

- Dự án bố trí ổn định dân di cư tự do là 13 dự án, số dựán đã đầu tư hoàn thành là 09 dự án, số dựán đang đầu tư dở dang là 04 dự án, số vốn đã bố trí cho 13 dự án là 617,546 tỷđồng.

- Dự án bố trí ổn định dân cư vùng thiên tai là 01 dựán, đến nay đã đầu tư hoàn thành, số vốn đã bố trí cho dự án là 10,195 tỷđồng.

- Dự án bố trí, sắp xếp ổn định dân cư khu vực biên giới Việt Nam –CampuChia là 03 dự án, số dựán đã đầu tư hoàn thành là 01 dự án; số vốn đã đầu tư cho 3 dự án là 543,186 tỷđồng.

- Ngoài ra từ nguồn vốn sự nghiệp của Hợp phần ổn định đời sống dân cư

thuộc Chương trình mục tiêu tái cơ cấu kinh tế nông nghiệp và phòng chống giảm nhẹ thiên tai, ổn định đời sống dân cư theo Quyết định số 923/QĐ-TTg ngày

28/6/2017 của Thủ tướng Chính phủ, được trung ương hỗ trợ, tỉnh Đắk Nông đã

thực hiện 03 phương án bố trí ổn định dân di cư tự do xen ghép với tổng kinh phí thực hiện là 10,299 tỷđồng, ổn định tập trung cho 160 hộ.

2.2. K ế t qu ả b ố trí ổ n đị nh dân cư

- Tổng số hộdân đã ổn định đời sống tại các dự án bố trí ổn định dân cư trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2005 - 2021 là 9.891 hộ/11.365 hộ(đạt 87%), trong đó:

+ Bốtrí dân cưvào điểm quy hoạch tập trung: 1.598 hộ/6.764 khẩu (bố trí tại 07 điểm dân cư);

+ Bố trí ổn định tại chỗ trong vùng dự án là 8.241 hộ/32.324 khẩu.

2.3. K ế t qu ả giao đất cho ngườ i dân t ạ i các D ự án b ố trí dân cư

- Giai đoạn 2005-2021, tại các dự án bố trí ổn định dân cư tập trung, tỉnh Đắk Nông đã bốtrí đất ở, đất sản xuất cho 1.598 hộ dân, với tổng diện tích đất giao là 1.057ha, trong đó đất ở 57ha, đất sản xuất khoảng 1.000ha.

- Tại 03 điểm ổn định dân di cư tựdo xen ghép đã bốtrí đất ở cho 106 hộdân với tổng diện tích là 6,4ha (bình quân 400m2/hộ).

2.4. K ế t qu ả xây d ựng cơ sở h ạ t ầ ng t ạ i các d ự án b ố trí dân cư

Tổng số công trình xây dựng cơ sở hạ tầng của 17 dự án (gồm: nâng cấp, sửa chữa và xây mới) thuộc các Dự án bốtrí dân cư trên địa bàn tỉnh đã có quyết định phê duyệt đầu tư là 251 công trình, với tổng vốn đầu tư là 1.898,060 tỷđồng, bao gồm:

a. Giao thông là 36 công trình, với tổng chiều dài các tuyến đường là 237,5km; tổng vốn đầu tư là 309,8302 tỷđồng; đã giải ngân 146,2544 tỷđồng, đạt 18,1512% so với tổng vốn đầu tư được duyệt; trong đó:

- Sốcông trình đã hoàn thành đưa vào sử dụng là 15 công trình, với tổng chiều dài các tuyến đường là 70,7km; tổng vốn đầu tư là 56,238 tỷđồng;

- Sốcông trình đang thi công dở dang là 8 công trình, tổng vốn đầu tư là 90,0164 tỷđồng;

- Sốcông trình chưa thi công là 13 công trình, tổng vốn đầu tư là 163,5758 tỷđồng;

- Sốcông trình đã hoàn thành đưa vào sử dụng là 1 công trình, tổng vốn đầu tư là 0,499 tỷđồng;

- Sốcông trình đang thi công dở dang là 5 công trình, tổng vốn đầu tư là 84,2883 tỷđồng;

c. Nước sinh hoạt (chỉ tính công trình cấp nước tập trung) là 133 công trình, với tổng vốn đầu tư là 50,4578 tỷđồng;

- Sốcông trình đã hoàn thành đưa vào sử dụng là 102 công trình, tổng vốn đầu tư là 6,4 tỷđồng;

- Sốcông trình đang thi công dở dang là 1 công trình, tổng vốn đầu tư là 2,072 tỷđồng;

- Sốcông trình chưa thi công là 30 công trình, tổng vốn đầu tư là 41,9858 tỷđồng;

d. Điện sinh hoạt là 13 công trình, với tổng vốn đầu tư là 81,81 tỷđồng;

- Sốcông trình đã hoàn thành đưa vào sử dụng là 2 công trình, với tổng vốn đầu tư là 5,9947 tỷđồng;

- Sốcông trình đang thi công dở dang là 0 công trình, tổng vốn đầu tư là 0 tỷđồng;

- Sốcông trình chưa thi công là 11 công trình (trong đó có 8 trạm biến áp và 03 công trình Đường dây điện trung và hạ thế), tổng vốn đầu tư là 75,8153 tỷđồng;

e. Các công trình khác (trạm y tế, trường học, nhà văn hóa, ...) là 56 công trình, với tổng vốn đầu tư là 422,951 tỷđồng: 115 phòng học - 10.359 m2, 8 trạm y tế, 7 nhà văn hóa và 01 cầu nông thôn.

- Sốcông trình đã hoàn thành đưa vào sử dụng là 11 công trình, với tổng vốn đầu tư là 20,061 tỷđồng;

- Sốcông trình đang thi công dở dang là 2 công trình, tổng vốn đầu tư là 1,774 tỷđồng;

- Sốcông trình chưa thi công là 43 công trình, tổng vốn đầu tư là 304,1634 tỷđồng.

Tuy nhiên kết quả xây dựng cơ sở hạ tầng tại một số dự án bốtrí dân cư còn nhiều hạn chế: Thiếu đồng bộ, thiết kế một sốcông trình chưa phù hợp tập quán của người dân, địa hình đồi núi dốc nên các công trình hạ tầng nhanh xuống cấp đặc biệt là đường giao thông và hệ thống cấp - thoát nước.

2.5. V ề k ế t qu ả th ự c hi ệ n v ố n

- Tổng vốn được phê duyệt của 17 dự án theo quy hoạch tổng thể là 1.898,060 tỷđồng, trong đó: Ngân sách Trung ương là 1.652,707 tỷđồng, nguồn vốn khác là 245,353 tỷđồng.

- Tổng kế hoạch vốn đầu tư được các cấp có thẩm quyền giao để thực hiện các Dựán đầu tư bố trí ổn định dân cư trên địa bàn tỉnh Đắk Nông là 1.171,830 tỷđồng, trong đó:

+ Ngân sách Trung ương: 1.169,7571 tỷđồng.

+ Ngân sách địa phương: 2,073 tỷđồng.

- Vốn sự nghiệp kinh tế (hỗ trợ di chuyển, lương thực, phát triển sản xuất, hỗ trợ khác...) là 30,810 tỷđồng.

2.6. Đánh giá chung về k ế t qu ả xây d ựng các công trình cơ sở h ạ t ầ ng t ại các điểm dân cư thuộ c các D ự án b ố trí dân cư

Trong giai đoạn từtrước đến nay các dự án sắp xếp ổn định dân cư đã xây dựng được đáng kể sốlượng các công trình cơ sở hạ tầng, tạo điều kiện nâng cao đời sống cho các hộ dân vùng dựán, như: đường giao thông, công trình thủy lợi, các công trình cấp nước sinh hoạt, hệ thống điện sinh hoạt và sản xuất.

Đồng thời, thông qua việc lồng ghép thực hiện nguồn vốn từcác Chương trình, dựán khác, đã góp phần tích cực vào việc hình thành và dần hoàn thiện hệ thống các công trình cơ sở hạ tầng ở các vùng dân di cư tự do nói riêng và góp phần vào việc làm thay đổi bộ mặt các vùng nông thôn của tỉnh nói chung.

Hầu hết các công trình cơ sở hạ tầng được đầu tư theo các dựán đã phát

huy tốt hiệu quả, phục vụcho đời sống và sản xuất của nhân dân vùng dự án, góp phần vào việc phát triển kinh tế, nâng cao đời sống và giảm bớt các khó khăn cho người dân, đặc biệt là công trình giao thông, thủy lợi và cấp điện. Tuy nhiên, do thiếu vốn đầu tư duy tu, bảo dưỡng thường xuyên, nên một số công trình giao thông thôn, bon và kênh mương đang có hiện tượng xuống cấp.

Riêng các công trình cấp nước ở hầu hết các địa phương phát huy hiệu quảkém, chỉ sử dụng được trong thời gian ngắn và hiện nay phần lớn đã hư hỏng, do công tác vận hành còn nhiều bất cập như công tác sửa chữa bảo dưỡng không được thực hiện, việc quản lý sử dụng công trình không đúng quy trình, tổ hợp tác được giao nhiệm vụ vận hành hoạt động không hiệu quả, không thu được phí sửdụng nước, dẫn đến không có kinh phí bảo dưỡng,.. Chính vì vậy, đến nay hầu hết các công trình cấp nước sinh hoạt đều đang bị bỏrơi, gây lãng phí vốn đầu tư.

Nhìn chung, ngoài việc kịp thời ban hành quyết định phê duyệt dự án rà soát và bổ sung quy hoạch bốtrí dân cư trên địa bàn tỉnh đến năm 2015, các sở ngành chức năng và địa phương thời gian qua cũng đã có nhiều cố gắng trong việc nắm bắt tình hình dân tựđến và đi trên địa bàn đểtham mưu, chỉđạo nhiều biện pháp quản lý cũng như việc triển khai thực hiện các dự án nêu trên. Từđây, chủtrương này đã và đang nhận được sựđồng thuận cao trong nhân dân, nhất là đối tượng trực tiếp hưởng lợi.

Từđời sống du canh, du cư trước đây của một số hộdân di cư tự do, đặc biệt các hộđồng bào dân tộc phía Bắc điều kiện kinh tếkhó khăn, địa hình đồi núi cao, đất canh tác ít nên đã di cư vào các tỉnh Tây Nguyên,... nhờ sự quan tâm của Nhà nước, nhiều hộdân đã có nhà ở, đất sản xuất ổn định, có điều kiện tiếp cận với những dịch vụ xã hội như y tế, giáo dục, điện, nước sinh hoạt, tiến bộ khoa học kỹ thuật,.. để nâng cao dân trí và chất lượng cuộc sống. Nhất là sau khi ổn định cuộc sống, đa phần các hộdân đã nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, tinh thần yêu nước, một lòng bảo vệđất đai, chủ quyền biên giới quốc gia.

3. C ác chương trTnh bố trí s ắ p x W p ổn định dân cư có liên quan

3.1. D ự án ổ n định dân cư kinh tế qu ố c phòng

- Dự án ổn định dân cư thuộc Trung đoàn 720 - Binh Đoàn 16 đã tổ chức sắp xếp, ổn định cho gần 2.000 người dân tộc H’mông di cư tự do từ miền núi phía Bắc vào lập nghiệp, đưa gần 150 hộdân ra định cư ở khu biên giới thuộc xã Quảng Trực, huyện Tuy Đức, tỉnh Đắk Nông. Trung đoàn đã thi công mới, tu sửa, nâng cấp được 292km đường, 57km kênh mương nội đồng; Xây mới và hỗ trợxây dựng 82km lưới điện; 11 công trình thủy lợi, nước sạch ởcác khu dân cư; Xây tặng 152 nhà, hỗ trợ xây dựng 426 nhà cho các gia đình gặp khó khăn về nhà ở. Người dân đã nhận được hỗ trợ về nhiều mặt từđất làm nhà, đất sản xuất, giống vật nuôi, cây trồng, đến nay đời sống của các hộđã ổn định, thoát đói nghèo, nhiều hộvươn lên làm giàu, xây nhà mới, mua sắm đồ dùng hiện đại.

- Dự án ổn định dân cư khu kinh tế quốc phòng Quảng Sơn – Binh Đoàn 15: Đã ổn bố trí ổn định cho 314 hộ dân (bao gồm đón nhận dân theo kế hoạch và ổn

định dân di cư tự do); thực hiện đầu tư 30km đường giao thông, 01 trường học, 03 công trình điện, xây dựng 03 điểm dân cư tập trung; cấp đất ở, đất sản xuất cho 314 hộ, với tổng diện tích 362,5 ha (trong đó đất sản xuất 314 ha, đất ở 12,5 ha).

3.2. Chương trình định canh, định cư cho đồ ng bào dân t ộ c thi ể u s ố

Thực hiện Quyết định 33/2007/QĐ–TTg ngày 05/3/2007 của Thủtướng Chính phủ về Chính sách hỗ trợđồng bào dân tộc thiểu số; tỉnh Đắk Nông đã phê duyệt 12 dựán đầu tư với tổng số vốn được phê duyệt là 46,942 tỷđồng; số vốn đã bốtrí đầu tư cho các dự án là 14,425 tỷđồng.

Bi ể u 4 : Tình hình th ự c hi ệ n m ộ t s ố d ự án ĐCĐC

I I. ĐÁNH GIÁ KẾ T QU Ả TH Ự C HI Ệ N QUY HO Ạ CH B Ố TRÍ, S Ắ P X Ế P ỔN ĐỊ NH DÂN DI CƯ TỰ DO TRÊN ĐỊ A BÀN T ỈNH ĐẮ K NÔNG ĐẾ N NĂM 2021

1. T ổ ng quan di ễ n bi W n, hình th ứ c, ngu ồ n g ố c, thành ph ầ n dân t ộ c tôn giáo v ề tTnh hTnh dân di cư tự do

Tổng sốdân di cư tự do từ các tỉnh thành trên cảnước đến tỉnh Đắk Nông sinh sống từnăm1976 đến 31/12/2021 là 38.191 hộ/173.973 khẩu, đến nay số hộđã được ổn định 30.842/139.602 khẩu; Sốdân di cư tựdo chưa được bố trí, sắp xếp ổn định trên địa bàn tỉnh là 7.349 hộ/34.371 khẩu, trong đó có 3.167 hộ/15.540 khẩu nằm trong các dự án quy hoạch đã được UBND tỉnh Đắk Nông phê duyệt

và đang triển khai thực hiện; 4.182 hộ/18.831 khẩu đang sống ở những vùng chưa được và không được quy hoạch khu dân cư ( vùng thiên tai, khu v ự c biên gi ớ i, khu r ừ ng phòng h ộ /c ả nh quan, … ) cần phải quy hoạch bố trí, sắp xếp trong thời gian tới (Số liệu tổng hợp và báo cáo trước rà soát tổng thểtrên địa bàn các huyện, thành phốGia Nghĩa). Tổng số hộ cần bố trí ổn định dân di cư tự do sau rà soát là 5.450 hộ/ 24.330 khẩu. Trong đó: 3.028 hộ/13.183 khẩu nằm trong các dự án quy hoạch đã được UBND tỉnh Đắk Nông phê duyệt, đang triển khai thực hiện dang dở; 2.422 hộ/11.147 khẩu chưa được quy hoạch bố trí ổn định, đang sống ở những nơi sản xuất nông nghiệp và trong vùng quy hoạch 3 loại rừng, chưa được quy hoạch khu dân cư cần được quy hoạch di dời tập trung, xen ghép và ổn định tại chỗtrong giai đoạn 2021-2025. Nguyên nhân do ở các huyện có phần lớn các hộđến lấn chiếm đất của các công ty nông lâm nghiệp; Ban quản lý rừng để sản xuất nông nghiệp, có những hộ lấn chiếm chỉở lán trại sản xuất theo mùa vụnhư huyện Tuy Đức (xã Quảng Trực); huyện Cư Jút (xã Đắk Wil); huyện Krông Nô (xã Nam Nung; Nâm N'Đir),…

Bi ể u 5: T ổ ng s ố dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắ k Nông

Ngu ồ n: Chi c ụ c Phát tri ể n nông thôn Đắ k Nông và s ố li ệ u rà soát.

Ngu ồ n g ốc dân di cư tự do : Dân di cư tựdo đến Đắk Nông có nguồn gốc từ 63 tỉnh thành phố trong cảnước, nhiều nhất là dân từ các tỉnh phía Bắc.

Thành ph ầ n dân t ộ c c ủa dân di cư t ự do : Trên địa bàn tỉnh Đắk Nông, ngoài đối tượng dân tộc tại chỗlà người Mnông, Ê Đê và Mạ, còn lại là dân di cư tự do và dân kinh tế mới. Theo số liệu điều tra ban đầu, riêng sốdân đến từnăm 1996 đến nay, dân tộc Kinh chiếm tỷ lệđa số với 52%, còn lại là các dân tộc khác chủyếu đến từ các tỉnh phía Bắc với đặc thù di dân theo từng nhóm cùng dân tộc,

cùng bản làng và có quan hệ họ hàng, phổ biến nhất là các dân tộc Mông: 19%;

Tày: 7,1%; Nùng: 5,8%; Dao: 5,9%; Thái: 4,6%,…

Thành ph ầ n tôn giáo c ủa dân di cư tự do : Do có nguồn gốc, thành phần dân tộc đa dạng nên hoạt động tôn giáo, tín ngưỡng của dân di cư tựdo cũng rất phong phú, trong đó có 3 nhóm tôn giáo chính gồm: đạo Tin Lành, đạo Thiên Chúa, đạo Phật. Theo số liệu điều tra chưa đầy đủ trong tổng sốdân di cư tựdo đến từ sau năm 1996 đến nay thì sốngười theo đạo Tin lành chiếm khoảng 26,6%, Thiên chúa giáo chiếm khoảng 17% và đạo Phật chiếm khoảng 32,5%.

Hình th ức di cư của dân di cư tự do : Trước đây hình thức di cư phổ biến đối với các nhóm hộdân di cư tựdo là đi tập trung thành đoàn có tổ chức từ5 đến vài chục hộ cùng lúc, các hộđều có quan hệ dòng tộc hoặc cùng địa phương và đến tập trung ở1 địa điểm nhất định nào đó (thường là các vùng sâu, vùng xa, hẻo lánh). Tại đây, các hộ sẽ hình thành các cụm dân cư mới và tựdo khai phá đất đai làm đất sản xuất.

Đến nay, với nhiều chính sách quản lý dân di cư tựdo được triển khai chặt chẽ, đặc biệt có sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền các cấp, nên việc di cư tựdo ồạt đã không còn diễn ra phổ biến, những năm 2000 - 2015 hình thức di cư mới rất khó quản lý, di dân theo hình thức "thăm thân", dân di cư tự do sẽđi nhỏlẻ, không có tổ chức, ban đầu là 1 vài cá nhân vào thăm và đăng ký tạm trú ở lại những nhà họ hàng của họ tại các vùng di cư tựdo trước đây với vai trò là các lao động làm thuê theo mùa vụ, sau đó họ tựsang nhượng đất đai hoặc kết hợp khai phá lấn chiếm thêm và hoạt động sản xuất, thời gian sau họ sẽđưa cảgia đình vào và tách ra ở riêng, làm nhà ở tự phát xen kẽtrong các vùng dân di cư tựdo trước đây, từđây sẽ hình thành thêm các hộdân di cư tự do mới. Đây là một hình thức di cư mới, không vi phạm luật cư trú, vì vậy gây nên rất nhiều khó khăn trong công tác nắm bắt theo dõi và quản lý dân cư của các địa phương.

Một số hộdân trước khi đến Đắk Nông đã di cư qua các tỉnh khác, nên vấn đềđiều tra nguồn gốc để thực hiện quản lý nhân hộ khẩu đối với đối tượng dân di cư tự do rất khó khăn, phát sinh nhiều vấn đề bất cập ảnh hưởng đến tình hình an ninh trật tự và an toàn xã hội tại các địa phương; đồng thời cũng rất khó khăn trong việc xác định nơi đi - nơi đến để phối hợp với các tỉnh có dân đi thực hiện các giải pháp đưa vềquê cũ hoặc quản lý, hỗ trợđối với các hộ này.

Trên địa bàn tỉnh Đắk Nông, ngoài đối tượng dân tộc tại chỗlà người Mnông, Mạvà Ê Đê, còn lại là dân di cư tự do và dân kinh tế mới. Các nhóm dân tộc thiểu sốthường chọn vùng rừng sâu, cách biệt khu dân cư để phá rừng làm đất sản xuất hoặc sang nhượng đất đai trái phép từngười dân địa phương rồi cư trú hình thành nên một cộng đồng mới theo từng cụm, sau một thời gian, thông qua những hộdi cư này mà những người cùng dân tộc, bản làng tiếp tục tố chức những nhóm di cư mới đến sống đan xen với nhóm dân cư đến trước.

Các hoạt động sản xuất của các hộdân di cư tự do chủ yếu theo kinh nghiệm, duy trì tập quán trong sinh hoạt của dân tộc mình, đời sống mang tính tự

cung tự cấp, việc giao lưu với bên ngoài hết sức hạn chế. Đây cũng là một trong những khó khăn cho công tác quản lý, tuyên truyền, tiếp cận để giải quyết các vấn đề về kinh tế - xã hội của chính quyền địa phương.

Từsau năm 2000 trở lại đây, thành phần dân tộc có sốdân di cư lớn nhất đến tỉnh Đắk Nông là người Mông, nhóm dân cư này di cư liên tục theo nhiều đợt, tập trung cao điểm nhất vào thời điểm năm 2007 - 2009 và đến tập trung chủ yếu ởcác địa bàn huyện Đắk Glong, Tuy Đức và Krông Nô. Đối tượng dân di cư này sau khi di cư đến, thường hình thành các cụm dân cư ngay trên đất sản xuất, rải rác trên một tích rộng và sống tập trung theo nhóm đồng tộc, đất đai ban đầu của các hộ chủ yếu là do sang nhượng lại đất rừng từ các hộ dân tộc thiểu số tại chỗđã khai phá, lấn chiếm từtrước đó, sau khi có nhà ở các hộdân di cư tự do tiếp tục lấn chiếm đất rừng, khai phá để mở rộng đất sản xuất, dẫn đến tình trạng tranh chấp đất đai diễn ra ở nhiều địa bàn, vấn đề này gây nên rất nhiều khó khăn bất cập cho công tác quản lý rừng, quản lý đất đai và tình hình an ninh trật tự tại địa

phương.

Các khu vực có người Mông sinh sống tập trung thường là các địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng căn cứđịa cách mạng cũ, vùng biên giới hoặc rừng đầu nguồn và rừng phòng hộ, đây là những khu vực có vị trí rất quan trọng về chính trị, kinh tế, quốc phòng, an ninh. Điều này gây áp lực rất lớn về nhiều mặt, làm phá vỡ các quy hoạch vềdân cư, gây mất cân đối về phát triển kinh tế - xã hội, hình thành nhiều điểm nóng về an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội.

Do có nguồn gốc, thành phần dân tộc đa dạng nên hoạt động tôn giáo, tín ngưỡng của dân di cư tựdo cũng rất phong phú, trong đó có 3 nhóm tôn giáo chính gồm: đạo Tin Lành, đạo Thiên Chúa, đạo Phật,…

Trong giai đoạn 2005 - 2021, tổng số hộdân di cư tựdo đến tỉnh Đắk Nông là 5.388 hộ.

Bi ể u 6 : Dân d i cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắ k Nông GĐ 2005 - 2021

Ngu ồ n: Chi c ụ c Phát tri ể n nông thôn Đắ k Nông và s ố li ệ u rà soát.

Dân di cư tự do hiện nay có mặt ở hầu hết 71 xã, phường, thị trấn của 8 huyện, thành phố trong tỉnh, trong đó chủ yếu tập trung tại các địa bàn các xã vùng sâu, vùng xa. Các nhóm dân di cư tự do tập hợp nhiều hộgia đình đi theo hệthống tổ chức tộc họ, đến vùng định cư mới trên các vùng riêng lẻ, xa khu dân cư địa phương, gần những khu rừng tự nhiên, giáp ranh giữa hai huyện hoặc hai xã, bình quân mỗi điểm từ 10 - 30 hộ, do đất đai phì nhiêu, màu mỡ, họ sinh sống, sản xuất ởđây thuận lợi và phát triển nên thông tin thêm cho họ hàng, bạn bè vào, hình thành nhiều điểm lên tới quy mô hàng trăm hộ.

Ngoài đối tượng dân di cư tựdo đã được sắp xếp có cuộc sống ổn định, hoà nhập vào cộng đồng địa phương, hình thành nên những cụm dân cư mới hoặc xen ghép vào những thôn, bon. Hiện nay vẫn còn không ít hộ dân sống phân tán, hoặc

rải rác theo cụm nhỏ, cư trú ngay trên đất sản xuất hoặc nằm sâu trong rừng, nên điều kiện sống hết sức khó khăn, khó quản lý. Tập quán của các cụm dân di cư tựdo tạo nên tính cục bộ của từng cụm, gây ra sự tranh chấp với các điểm dân cư khác ở gần và tranh chấp mạnh mẽđất đai với dân tộc bản địa,.. phát sinh nhiều điều kiện phức tạp trong quản lý nhân hộ khẩu, an ninh trật tự, đoàn kết cộng đồng, quản lý và bảo vệ tài nguyên, kìm hãm sự phát triển chung của xã hội,..

Đối với thành phần dân di cư tựdo là người Kinh thường cư trú gần khu dân cư hiện có, hoặc bám các trục lộ giao thông vừa thuận lợi cho sản xuất vừa dễ dàng trong việc lưu thông, trao đổi hàng hoá, nên đời sống bớt khó khăn hơn những đối tượng thuộc nhóm dân tộc thiểu số.

Đối với nhóm dân cư là đồng bào dân tộc Mông cơ bản cũng có đặc điểm cư trú giống những nhóm dân cư là đồng bào dân tộc thiểu sốkhác đó là sinh sống tập trung theo nhóm đồng tộc, phân bố chủ yếu ở các vùng sâu, vùng xa, vùng giáp ranh với các vùng căn cứđịa cách mạng cũ, vùng biên giới hoặc rừng đầu nguồn và rừng phòng hộ, đây là những khu vực có vị trí quan trọng về chính trị, kinh tế, quốc phòng, an ninh.

Tình hình phổ biến hiện nay trong cộng đồng nhóm đồng bào dân di cư tựdo người Mông đó là sinh sống ngay trên các diện tích đất sản xuất tự khai phá hoặc sang nhượng (hầu hết đất đai là đất rừng bị lấn chiếm), sinh sống tập trung theo từng cụm. Toàn bộdân cư người Mông trên địa bàn tỉnh Đắk Nông có nguồn gốc từ 14 tỉnh khác nhau trên cảnước di cư đến, phân bốtrên địa bàn của hơn 50 thôn, 18 xã thuộc 8 huyện, thành phố của tỉnh, trong đó phân bố lớn nhất tại các huyện Đắk Glong và Tuy Đức (chiếm gần 90% tổng số). Với sự phân bốnhư vậy, đã tạo nên xáo trộn rất lớn ảnh hưởng đến tình hình kinh tế, xã hội và an ninh trật tự tại các địa bàn phân bố.

2. K W t qu ả th ự c hi ệ n các d ự án ổn định dân di cư tự do

Thực hiện bố trí, sắp xếp ổn định dân di cư tự do, tỉnh Đắk Nông đã xây dựng các dự án quy hoạch gồm:

- Dự án tổng Quy hạch tổng quan ổn định dân di cư tựdo trên địa bàn tỉnh Đắk Nông: Được phê duyệt theo Quyết định số1651/QĐ-UBND ngày 27/12/2006 của UBND tỉnh Đắk Nông.

- Dựán Quy hoạch ổn định dân di cư tựdo trên địa bàn tỉnh Đắk Nông đến năm 2020: Được phê duyệt theo Quyết định số227/QĐ-UBND ngày 10/02/2014 của UBND tỉnh Đắk Nông.

2.1. K ế t qu ả đầu tư th ự c các d ự án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắ k Nông

Giai đoạn 2005 - 2021, tỉnh Đắk Nông đã lập và triển khai thực hiện 13 dựán đầu tư bố trí ổn định dân DCTD (có 01 dự án biên giới kết hợp với bố trí ổn định dân DCTD); mục tiêu bố trí, sắp xếp cho 8.549 hộ, tổng vốn phê duyệt dựán là 939,032 tỷđồng; vốn đã bốtrí đầu tư cho các dựán đến ngày 25/8/2021 là

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025,

định hướng đến năm 2030”

626,715 tỷđồng, đạt 66,74% số vốn được duyệt; số hộđã ổn định tại các dự án đầu tư là 7.047 hộ, đạt 82,43%; cụ thể:

- Dựán đã hoàn thành và kết thúc đầu tư trong năm 2021: 09 dự án; tổng sốvốn phê duyệt 684,012 tỷđồng, số vốn đã được bốtrí đầu tư 566,769 tỷđồng; đã bốtrí, sắp xếp ổn định cho 4.269 hộ.

- Dự án bốtrí dân cư đang thực hiện dở dang: 04 dự án; tổng số vốn được phê duyệt 255,020 tỷđồng, số vốn đã được bốtrí đầu tư là 59,946 tỷđồng; đã bố trí, sắp xếp ổn định 2.778 hộ.

- Ngoài ra Trung ương đã hỗ trợ nguồn vốn sự nghiệp 14,354 tỷđồng để thực hiện bố trí, sắp xếp xen ghép (03 phương án bố trí xen ghép) cho 236 hộ/876 khẩu dân di cư tự do.

- Kết quảđầu tư cơ sở hạ tầng: Đường giao thông: 167,14km; thủy lợi: 06 công trình; cấp nước sinh hoạt tập trung: 02 công trình; điện sinh hoạt: 04 công trình; trường học: 09 công trình; san ủi mặt bằng để cấp đất ở và xây dựng cơ sở hạ tầng: 74,6 ha; khai hoang và cấp đất sản xuất: 500 ha.

- Kết quảgiao đất ở, đất sản xuất: Có 1.078 hộđược giao đất; số diện tích đất giao cho các hộđã được bố trí, sắp xếp là 541,84 ha, trong đó: cấp đất sản xuất là 500 ha, cấp đất ở 41,84 ha.

47

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025,

định hướng đến năm 2030”

2.2. Đánh giá chi tiế t k ế t qu ả th ự c hi ệ n các d ự án

a. D ự án phát tri ể n s ả n xu ấ t, ổn định đờ i s ống vV xTa đTi giả m nghèo cho

đồ ng bào dân di cư tự do huy ện Đắ k G'long

Dựán được UBND tỉnh phê duyệt đầu tư tại Quyết định số1410/QĐ-UBND ngày 25/10/2007 và Quyết định số838/QĐ-UBND ngày 29/5/2009; mục tiêu ổn định tại chỗ cho 1.938 hộđồng bào dân DCTD; tổng kinh phí được phê duyệt 53,468 tỷđồng; dựán hoàn thành năm 2014; số vốn đã bốtrí đầu tư là 45,987 tỷđồng.

- Kết quả: đã đầu tư được 30 km đường giao thông, 01 công trình thủy lợi và 03 trường học trên địa bàn các xã Đắk Som, xã Đắk R’măng và xã Quảng Hòa.

- Đánh giá hiệu quả của dự án: Việc đầu tư các cơ sở hạ tầng thiết yếu, đã phục vụổn định tại chỗ cho 1.983 hộ dân di cư tự do (đa sốlà đồng bào DTTS phía Bắc) trên địa bàn các xã: Đắk Som, Đắk R’măng, Quảng Hòa, huyện Đắk Glong, tạo điều kiện lưu thông hàng hóa giữa các khu vực, phát triển sản xuất; nâng cao đời sống, vật chất, tinh thần cho người dân, giảm dần sự cách biệt điều kiện sống của người dân so với các khu vực khác; phù hợp với định hướng phát triển kinh tế - xã hội của địphương, đáp ứng nguyện vọng của nhân dân, củng cốlòng tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước; công tác quản lý đất đai, tình hình an ninh, trật tự của địa phương trên địa bàn được giữ vững.

- Tồn tại: Dựán đầu tư trên địa bàn nhiều xã, do đó nguồn vốn đầu tư dàn trải; đời sống của người dân tại nhiều điểm dân cư hiện nay vẫn còn nhiều khó khăn.

b. D ự án quy ho ạ ch ổn đị nh dân di cư tự do khu v ự c Tr ảng Ba, xã Đắ k Ha,

huy ện Đắ k Glong

Dựán được UBND tỉnh phê duyệt đầu tư tại Quyết định số1613/QĐ-UBND ngày 22/12/2006; mục tiêu ổn định tại chỗ cho 183 hộdân di cư tự do là đồng bào DTTS phía Bắc; tổng kinh phí được phê duyệt 15,936 tỷđồng; số vốn đã bốtrí đầu tư là 13,605 tỷđồng.

- Kết quả: đãđầu tư được 7,3 km đường giao thông nông thôn, 01 trường học tại khu vực dân di cư tự do.

- Đánh giá hiệu quả của dự án: Từ nguồn vốn của Chương trình ổn định dân cư và các nguồn vốn đầu tư của địa phương từcác Chương trình, dự án khác, đến nay đời sống của người dân trên địa bàn xã Đắk Ha đã ổn định, hàng hóa được lưu thông, kinh tế dần phát triển, an ninh, trật tựtrên địa bàn được đảm bảo; góp phần xóa đói, giảm nghèo và xây dựng nông thôn mới.

c. D ự án di cư tự do khu v ự c C ồ n D ầ u, xã Ea Pô, huy ệ n Cư Jút

Dựán được UBND tỉnh phê duyệt đầu tư tại Quyết định số1755/QĐ-UBND, ngày 21/11/2005; mục tiêu ổn định tại chỗ cho 238 hộdân di cư tự do,

57

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025,

định hướng đến năm 2030”

chủ yếu là đồng bào Mường; tổng kinh phí được phê duyệt 10,933 tỷđồng; số vốn đã bốtrí đầu tư là 6,656 tỷđồng.

- Kết quả: đã đầu tư được 5 km đường giao thông cấp phối, 01 phân hiệu trường tiểu học, 01 phân hiệu trường mầm non và san ủi 20 ha mặt bằng khu dân cư.

- Đánh giá hiệu quả của dự án: Từ nguồn vốn của Chương trình ổn định dân cư và các nguồn vốn đầu tư của địa phương từcác Chương trình, dự án khác, đến diện mạo thôn, bon được khang trang, phù hợp với quy hoạch xây dựng xã nông thôn mới và định hướng phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, góp phần giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới, kinh tế dần phát triển, an ninh, trật tựtrên địa bàn được đảm bảo;

d. D ự án ổn đị nh dân di cư tự do xã Tân Thành, huy ệ n Krông Nô

Dựán được UBND tỉnh phê duyệt đầu tư tại Quyết định số394/QĐ-UBND ngày 28/03/2006; mục tiêu ổn định tại chỗ cho 527 hộ dân di cư tự do; tổng kinh phí được phê duyệt 10,037 tỷđồng; số vốn đã bốtrí đầu tư là 9,228 tỷđồng.

- Kết quả: đã đầu tư được 9,7 km đường giao thông, các hạng mục như: trường học, trạm Y tế, nước sạch nông thôn… đầu tư từ các nguồn vốn Chương trình khác.

- Đánh giá hiệu quả của dự án: Từ nguồn vốn của Chương trình ổn định dân cư và các nguồn vốn đầu tư của địa phương từcác Chương trình, dự án khác, đến nay đời sống của người dân đã ổn định, kinh tế dần phát triển, an ninh, trật tựtrên địa bàn được đảm bảo.

e. D ự án ổn đị nh dân DCTD TK 1541 xã Đắ k Ngo, huy ện Tuy Đứ c

Dựán được UBND tỉnh phê duyệt đầu tư tại Quyết định số354/QĐ-UBND ngày 11/3/2009, Quyết định số1156/QĐ-UBND ngày 23/8/2011 và Quyết định số1239/QĐ-UBND ngày 19/8/2020; mục tiêu ổn định tập trung cho 500 hộ dân di cư tự do; tổng kinh phí được phê duyệt 181,396 tỷđồng; số vốn đã bốtrí đầu

tư là 169,538 tỷđồng, hoàn thành đầu tư trong năm 2020.

- Kết quả: Đã đầu tư được 27,97 km đường giao thông, 04 công trình thủy lợi, 02 công trình nước sinh hoạt tập trung, 02 công trình điện sinh hoạt, 01 công trình trường học, san ủi 32 ha mặt bằng khu dân cư để bốtrí đất ở cho 492 hộ, cấp đất sản xuất cho 397 hộ. Cụ thểnhư sau:

+ Quy hoạch tạo mặt bằng đất ở: bao gồm 02 công trình: San nền điểm dân cư số 1: quy mô 9,94 ha và điểm dân cư số 2: quy mô 23,8 ha.

+ Công trình giao thông:

* Giao thông đối ngoại: gồm 02 tuyến: Đường giao thông đối ngoại tuyến số 1: là tuyến kết nối diểm dân cư số 1 với tuyến liên xã với tổng chiều dài 1.664,8m cấp phối; Đường giao thông đối ngoại tuyến số 2: là tuyến kết nối điểm dân cư số 2 với tuyến 1, tổng chiều dài 1.475m cấp phối;

58

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025,

định hướng đến năm 2030”

* Giao thông đối nội: gồm 02 tuyến: Đường giao thông đối nội vào điểm dân cư số 1: với tổng chiều dài 1,225km; Đường giao thông đối nội vào điểm dân cư số 2: với tổng chiều dài 3,5338km;

*. Đường giao thông vào khu sản xuất: từ khu vực điểm dân cư số 1 và số2 vào khu đất sản xuất với tổng chiều dài 1.062,5 m;

+ Công trình điện: Tuyến trung thếđiểm dân cư số 1 dài 5 km, hạ thếđiểm dân cư số 1 dài 1,7 km và 1 trạm biến áp; Hạ thếđiểm dân cư số 2 dài 4,3 km và 3 trạm biến áp.

+ Công trình thủy lợi: Đập Đắk Glun 1: năng lực tưới cho 200 ha cây trồng; Đập Đắk Glun 2: năng lực tưới cho 225 ha cây trồng; Đập Đắk Glun 3: năng lực tưới cho 250 ha cây trồng và Thủy lợi Đắk Ngo: bao gồm đập đầu mối và hệ thống

kênh mương.

+ Công trình cấp nước sinh hoạt: Cấp nước sinh hoạt cho điểm dân cư số 1 và điểm dân cư số 2. Hai công trình đã đưa vào sử dụng nhưng không hiệu quả vì người dân sử dụng nước không đóng tiền điện. Hiện nay 02 công trình đã bịhư hỏng nặng và không thể sử dụng.

+ Đầu tư hạ tầng xã hội:

* Điểm dân cư số 1:

Phân hiệu trường tiểu học tại điểm dân cư số 1: gồm 4 phòng học, nhà hiệu bộ - thí nghiệm - nhà ở giáo viên, cổng - tường rào, sân đường nội bộ, trang thiết bị dạy học; Trường mẫu giáo điểm dân cư số 1: gồm 4 phòng học, khu nhà sinh hoạt, khu nhà phục vụ, cổng - tường rào, sân đường nội bộ, trang thiết bị dạy học; Nhà văn hóa điểm dân cư số 1: Tổng mức đầu tư 294.315.000 đồng. Đã hoàn thành và đưa vào sử dụng;

*. Điểm dân cư số 2: Phân hiệu trường tiểu học điểm dân cư số 2: gồm 16 phòng học, nhà hiệu bộ - thí nghiệm - nhà ở giáo viên, cổng - tường rào, sân đường nội bộ, trang thiết bị dạy học; Trường mẫu giáo tại điểm dân cư số 2: tổng mức đầu tư 2.242.000.000 đồng, bao gồm khu nhà sinh hoạt, khu nhà phục vụ, cổng - tường rào, sân dường nội bộ, trang thiết bị dạy học; Nhà văn hóa điểm dân cư số2: tổng mức đầu tư 294.241.000 đồng. Đã hoàn thành và đưa vào sử dụng.

- Đánh giá hiệu quả của dự án: Dự án có nguồn vốn đầu tư lớn, cơ sở hạtầng được đầu tư đồng bộ, bố trí tập trung cho 500 hộ dân di cư tự do (đa số là đồng bào dân tộc Mông) các tỉnh phía Bắc. Đến nay đời sống và sản xuất của người dân đã ổn định, được nhập khẩu tại địa phương, con em được đến trường, được chăm sóc y tếvà được hưởng các chính sách khác của địa phương, kinh tếdần phát triển, an ninh, trật tựtrên địa bàn được đảm bảo.

59

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025,

định hướng đến năm 2030”

- Những tồn tại của dự án:

+ Việc thu hồi đất của các đối tượng khác để cấp đất cho các hộ dân DCTD đã dẫn đến sự tranh chấp đất đai đối với một số diện tích thu hồi; sự tranh chấp, lấn chiếm đất được cấp giữa các hộ dân di cư tự do là đồng bào dân tộc Mông; công tác quản lý dân cư của chính quyền địa phương tại khu vực dân cư của dựán chưa chặt chẽ, nên phát sinh nhiều hộ mới là dân di cư tự do (dân tộc Mông) đến thăm thân rồi ở lại, nhưng chưa được phát hiện kịp thời.

- Có 02 công trình cấp nước sinh hoạt tập trung tại 2 điểm dân cư hiện đã bịhư hỏng và ngừng hoạt động; công tác khảo sát, đầu tư của một sốcông trình chưa sát với thực tế, dẫn đến hiệu quảđầu tư chưa cao (công trình thủy lợi Đắk Ngo).

- Về nguồn vốn thực hiện dự án: Các dự án ổn định dân di cư tựdo trên địa bàn huyện phụ thuộc vào nguồn vốn từ ngân sách Trung ương, kinh phí phân bổhàng năm hạn chế và không kịp thời nên gây khó khăn cho địa phương trong việc thực hiện đầu tư xây dựng các công trình cơ sở hạ tầng, dẫn đến tiến độ thực hiện dự án diễn ra chậm trễ so với kế hoạch.

- Về quỹđất thực hiện dựán: Đến nay hầu hết các diện tích đất để quy hoạch thực hiện dự án bố trí ổn định dân di cư tựdo trên địa bàn huyện đều bịngười dân xâm canh, họđã trồng cây công nghiệp và canh tác ổn định nhiều năm nên việc thu hồi đất để thực hiện dự án gặp rất nhiều khó khăn. Bên cạnh đó nguồn kinh phí để thực hiện việc đền bù, hỗ trợ cây cối hoa màu trên đất cho các hộ xâm canh còn hạn chế nên rất khó để thực hiện.

f. D ự án c ấ p bách s ắ p x ế p ổn định dân di cư tự do, ổn đị nh an ninh chính

tr ị khu v ự c biên gi ớ i xã Qu ả ng Tr ực vV xã Đắ k Ngo, huy ện Tuy Đứ c

Dựán được phê duyệt chủtrương đầu tư tại Công văn số139/HĐND-VP ngày 22/5/2017 của Hội đồng nhân dân tỉnh Đắk Nông; Được của UBND tỉnh phê duyệt dựán đầu tư tại các Quyết định số1717/QĐ-UBND ngày 31/10/2017; Quyết định số1257/QĐ-UBND ngày 24/8/2020. Tổng mức đầu tư: 182 tỷđồng, trong đó: Giai đoạn 1 (2018-2021): 131,5 tỷđồng; giai đoạn 2: 50,5 tỷđồng (Không triển khai thực hiện theo chỉđạo của UBND tỉnh tại Công văn số994/UBND-KTN ngày 04/3/2021 và Thông báo số 66/TB-VPUBND ngày 18/01/2021); Chủđầu tư: Sở Nông nghiệp và PTNT; Đơn vịủy thác quản lý dựán: Ban Quản lý dựán Đầu tư các công trình Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; Mục tiêu: Ổn định cho 1.233 hộ dân di cư tự do trên địa bàn xã Quảng Trực và xã Đắk Ngo, huyện Tuy Đức. Lũy kế nguồn vốn đã bố trí cho dựán đến nay là 120/131,5 tỷđồng (NSTW).

- Kết quả: Thực hiện đầu tư 03 trục giao thông đối ngoại với tổng chiều dài L=17,30 km (trục 01, L=6,5 km; trục 02, L=7,6 km; trục 03, L=3,2 km); 01 công trình cấp điện sinh hoạt và sản xuất: Chiều dài đường dây L=17,7 km, trạm biến áp 03 TBA.

60

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025,

định hướng đến năm 2030”

- Đánh giá hiệu quả của dự án: Việc đầu tư các công trình hạ tầng thiết yếu, đã tạo điều kiện cho địa phương quản lý được dân cư (Trước khi đầu tư, khu vực dân di cư tự do sinh sống, chính quyền địa phương buông lỏng quản lý “khu vực trắng chính quyền” do khu vực này nằm độc lập và cách xa trung tâm xã Quảng Trực khoảng 30 km đường qua rừng); đến nay tình hình tranh chấp, bảo kê, sang nhượng đất đai trái phép và an ninh, trật tựtrên địa bàn đã được kiểm soát; việc sản xuất, lưu thông của người dân được thuận lợi, góp phần phát triển kinh tế, xã hội tại địa phương; Thực hiện được các nhiệm vụ chỉđạo của Phó Thủtướng Chính phủTrương Hòa Bình (Thông báo số 52/TB-VPCP ngày 29/7/2016 của Văn phòng Chính phủ) và ý kiến chỉđạo của UBND tỉnh (Thông báo số 84/TB-VPUBND ngày 19/8/2016 và Thông báo số 90/TB-UBND ngày 01/9/2016).

- Những tồn tại: Tại khu vực dự án vẫn còn tình trạng tranh chấp đất đai giữa người dân với các doanh nghiệp được thuê đất để sản xuất nông, lâm nghiệp, giữa người dân với người dân nhưng vẫn chưa được giải quyết, xử lý triệt để. Đa sốngười dân sản xuất trên các diện tích đất lâm nghiệp trên địa bàn xã Quảng Trực và xã Đắk Ngo là dân di cư tự do các tỉnh Bình Phước, Bình Dương, Đồng Nai đến xâm canh, sản xuất theo thời vụ và không sinh sống cốđịnh tại địa phương; trước thực trạng đó, Sở Nông nghiệp và PTNT đề xuất UBND tỉnh chỉđầu tư các cơ sở hạ tầng thiết yếu đã được phê duyệt ởgiai đoạn 1 và kết thúc đầu tư dự án; dừng đầu tư các hạng mục: Mặt bằng khu dân cư, trường học, nước sinh hoạt tập trung ởgiai đoạn 2, do có ít hộ dân sinh sống (Báo cáo số 19/BC-SNN ngày 13/01/2021); UBND tỉnh đã có văn bản chỉđạo dừng đầu tư dựán giai đoạn 2 tại Thông báo số 66/TB-VPUBND ngày 18/01/2021 của Văn phòng UBND tỉnh về Kết luận của đồng chí Nguyễn Đình Trung Chủ tịch UBND tỉnh tại buổi kiểm tra thực địa các dự án ổn định dân cư vùng biên giới xã Quảng Trực và xã Đắk Ngo và một số dựán đầu tư xây dựng khởi công mới năm 2021 trên địa bàn huyện Tuy Đức.

g. D ự án ổn định dân di cư tự xã Qu ả ng Thành, th ị xã Gia Nghĩa

Dựán được UBND tỉnh phê duyệt đầu tư tại Quyết định số1547/QĐ-UBND ngày 6/10/2011, Quyết định số1572/QĐ-UBND ngày 20/10/2014; mục tiêu ổn định tại chỗ cho 264 hộ dân DCTD (gồm người Kinh và đồng bào dân tộc thiểu số); tổng kinh phí được phê duyệt 122,213 tỷđồng; số vốn đã bốtrí đầu tư là 95 tỷđồng; dựán đã hoàn thành trong năm 2020.

- Kết quả: đã đầu tư 14,54 km đường giao thông nhựa, 3,6 km đường giao thông cấp phối, 02 công trình trường học, 01 nhà sinh hoạt cộng đồng và y tế.

- Đánh giá hiệu quả của dự án: Việc đầu tư các cơ sở hạ tầng thiết yếu, đã phục vụổn định tại chỗ cho 264 hộ dân di cư tự do tại thôn Đắk Kring 1 và Đắk Kring 2, xã Quảng Thành (nay là Phường Quảng Thành), tạo điều kiện lưu thông hàng hóa giữa các khu vực, phát triển sản xuất, cũng như công tác quản lý đất đai, tình hình an ninh, trật tự của địa phương trên địa bàn.

61

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025,

định hướng đến năm 2030”

- Tồn tại: Đời sống của người dân di cư tự do vẫn còn nhiều khó khăn, tình trạng lấn chiếm, sang nhượng đất rừng trái phép vẫn diễn ra, còn tồn tại nhiều thủtục lạc hậu gây mất an ninh, trật tựtrên địa bàn; còn 156 hộdân DCTD chưa được đăng ký hộ khẩu tại địa phương.

h. D ự án quy ho ạ ch ổn định dân di cư tự do t ạ i 03 thôn: Tân L ậ p, B ắc Sơn,

Tân Định, xã Đắ k G ằ n, huy ện Đắ k Mil

Dựán được UBND tỉnh phê duyệt đầu tư tại Quyết định số1129/QĐ-UBND ngày 04/9/2007; mục tiêu ổn định tại chỗ cho 345 hộ dân DCTD; tổng kinh phí được phê duyệt 15,822 tỷđồng; số vốn đã bốtrí đầu tư là 07 tỷđồng.

- Kết quả: đã đầu tư được 3 km đường giao thông bê tông từ nguồn vốn dự

phòng ngân sách Trung ương năm 2020.

- Đánh giá hiệu quả của dự án: Việc bổsung đầu tư nguồn vốn từChương trình ổn định dân cư, kết hợp với nguồn vốn từcác Chương trình, dựán khác, đã tạo điều kiện ổn định đời sống của các hộ dân di cư tự do, góp phần phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh, trật tự tại địa phương.

- Tồn tại: Dựán được phê duyệt từnăm 2007, nhưng đến năm 2020 mới được hỗ trợđầu tư một phần, dẫn đến không đạt hiệu quả so với mục tiêu ban đầu của dựán; đời sống của người dân tại khu vực vẫn còn nhiều khó khăn.

i. D ự án tr ọng điể m ổn định dân di cư tự do khu v ự c biên gi ớ i xã Thu ậ n

Hà, huy ện Đắ k Song

Dựán được UBND tỉnh Đắk Nông được phê duyệt tại các Quyết định số1384/QĐ-UBND ngày 08/9/2010, Quyết định số 451/QĐ-UBND ngày 25/3/2014, Quyết định số915/QĐ-UBND ngày 25/6/2020; mục tiêu bố trí sắp xếp cho 249 hộdân chưa ổn định cuộc sống trên địa bàn và đầu tư một sốcơ sở hạ tầng thiết yếu, tổng số vốn đầu tư được phê duyệt là 89,207 tỷđồng, số vốn đã bốtrí đầu tư là 88,255 tỷđồng, hoàn thành đầu tư trong năm 2020.

- K W t qu ả đầu tư : Đã đầu tư 04 trục đường giao thông nhựa và bê tông với chiều dài 13,49 km, 01 công trình thủy lợi, 01 công trình điện sinh hoạt, 01 công trình trường mầm non, 01 công trình cấp nước sinh hoạt và tạo mặt bằng 22 ha đểcấp đất ở cho 229 hộ dân tại khu dân cư tập trung.

- Đánh giá hiệ u qu ả c ủ a d ự án:

Việc thực hiện đầu tư dựán đã đáp ứng các nhu cầu phục vụđời sống và sản xuất của người dân trong vùng dự án; góp phần đảm bảo ổn định tình hình an ninh, trật tự khu vực biên giới xã Thuận Hà, huyện Đắk Song, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương, giúp địa phương quản lý được nhân khẩu, hộ khẩu, quản lý đất đai; đời sống của nhân dân trong vùng dựán đã ổn định, kinh tế phát triển hơn rất nhiều so với trước đây.

Đến nay, dựán đã bố trí, sắp xếp ổn định tập trung cho 229 hộ dân di cư tựdo khu vực biên giới ổn định, tạo điều kiện cho địa phương quản lý được dân cư,

62

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025,

định hướng đến năm 2030”

quản lý đất đai và tình hình an ninh, trật tựtrên địa bàn, góp phần đưa xã đạt chuẩn nông thôn mới trong năm 2020.

Việc xây dựng hạng mục đường giao thông (giao thông đối nội, đối ngoại, đường sản xuất), đã tạo điều kiện cho người dân trong vùng dựán, cũng như một số thôn tiếp giáp vùng dự án phát triển sản xuất và lưu thông, trao đổi hàng hóa với các địa phương khác được thuận lợi, làm tăng giá trị sử dụng đất và giá trị các sản phẩm nông nghiệp, không còn tình trạng bịthương lái ép giá so với trước đây; chi phí vận chuyển các sản phẩm nông nghiệp, cũng như các mặt hàng khác giảm đi đáng kể.

Đối với công trình thủy lợi đã đáp ứng công tác tưới tiêu cho hàng ngàn ha cây công nghiệp dài ngày trên địa bàn xã Thuận Hà, huyện Đắk Song và xã Đắk Búk So, huyện Tuy Đức; cung cấp nước tưới tiêu cho trên 300 ha đất ruộng, phục vụ sản xuất lúa nước, khoai lang, rau, đậu… vào mùa khô.

Đối với công trình điện, đã đáp ứng được nhu cầu sử dụng điện sinh hoạt cũng như điện sản xuất của người dân trong vùng dự án; Đối với công trình nước sinh hoạt tập trung đã được đầu tư bằng nguồn vốn từChương trình nước sạch nông thôn, đáp ứng được nhu cầu sử dụng nước của người dân.

- Tồn tại của dự án: Hiện tại có khoảng 30 hộđược bố trí, sắp xếp vào vùng dự án, do thiếu đất sản xuất, điều kiện kinh tếkhó khăn nên phải đi làm thuê tại các địa phương khác, do đó chưa sinh sống ổn định tại khu vực dự án. Tuy nhiên theo báo cáo của địa phương, các hộ này vẫn còn nhà và trở về vào dịp cuối năm.

2.3. Các d ự án đang đầu tư dang dở

a. D ự án ổn đị nh dân di cư tự do Thôn 7, xã Qu ả ng Tân, huy ện Tuy Đứ c

Dựán được UBND tỉnh phê duyệt đầu tư tại Quyết định số395/QĐ-UBND ngày 28/3/2006; mục tiêu ổn định tại chỗ cho 876 hộ dân di cư tự do; tổng kinh phí được phê duyệt 30,477 tỷđồng; số vốn đã bốtrí đầu tư là 19,03 tỷđồng.

- Kết quả: Đã đầu tư được 12 km đường giao thông.

- Đánh giá hiệu quả của dự án: Việc đầu tư nguồn vốn từChương trình ổn định dân cư, kết hợp với nguồn vốn từcác Chương trình, dựán khác, đến nay đời sống của các hộ dân di cư tự do đã dần ổn định, kinh tế dần ổn định, được chăm sóc y tế, con em được đến trường; tình hình an ninh, trật tựđược đảm bảo.

- Tồn tại: Dựán được phê duyệt từnăm 2006, nhưng đến nay vẫn chưa hoàn thành công tác đầu tư, dẫn đến không đạt hiệu quả so với mục tiêu ban đầu của dựán; đời sống của một số hộ dân tại khu vực vẫn còn khó khăn.

b. D ự án ổn định dân di cư tự do xã Đắ k N'Dót huy ện Đắ k Mil

Dựán được UBND tỉnh phê duyệt đầu tư tại Quyết định số1146/QĐ-UBND ngày 17/8/2011; mục tiêu ổn định tại chỗ cho 1.665 hộ dân DCTD; tổng kinh phí được phê duyệt 73,744 tỷđồng; số vốn đã bốtrí đầu tư là 10 tỷđồng.

- Kết quả: Đã đầu tư được 6,65 km đường giao thông bê tông.

63

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025,

định hướng đến năm 2030”

- Đánh giá hiệu quả của dự án: Việc bổsung đầu tư nguồn vốn từChương trình ổn định dân cư, kết hợp với nguồn vốn từcác Chương trình, dự án khác, đến nay đời sống của các hộ dân di cư tự do đã dần ổn định.

- Tồn tại: Dựán được phê duyệt từnăm 2011, nhưng đến năm 2020 mới được bố trí vốn từ nguồn ngân sách dự phòng Trung ương, đến nay vẫn chưa hoàn thành công tác đầu tư, dẫn đến không đạt hiệu quả so với mục tiêu ban đầu của dựán; đời sống của người dân tại khu vực vẫn còn nhiều khó khăn.

c. D ự án tr ọng điể m ổn đị nh DCTD xã Qu ả ng Phú, huy ệ n Krông Nô

Dựán được UBND tỉnh phê duyệt đầu tư tại Quyết định số1452/QĐ-UBND ngày 07/10/2011; mục tiêu ổn định tại chỗ cho 327 hộ dân DCTD; tổng kinh phí được phê duyệt 94,694 tỷđồng; số vốn đã bốtrí đầu tư là 10 tỷđồng.

- Kết quả: Đã đầu tư được 3,4 km đường giao thông bê tông.

- Đánh giá hiệu quả của dự án: Việc bổsung đầu tư nguồn vốn từChương trình ổn định dân cư, kết hợp với nguồn vốn từcác Chương trình, dựán khác, đến nay đời sống của các hộ dân di cư tự do đã dần ổn định.

- Tồn tại: Dựán được phê duyệt từnăm 2011, nhưng đến năm 2020 mới được bố trí vốn từ nguồn ngân sách dự phòng Trung ương, đến nay vẫn chưa hoàn thành công tác đầu tư, dẫn đến không đạt hiệu quả so với mục tiêu ban đầu của dựán; đời sống của người dân tại khu vực vẫn còn nhiều khó khăn; các hộ dân vẫn sinh sống trên các diện tích đất lâm nghiệp chưa được chuyển đổi, tình trạng tranh chấp, mua bán, sang nhượng đất đai trái phép vẫn xẩy ra.

d. D ự án ổn định dân di cư tự do Đắk Wer, Đắ k R'l ấ p

Dựán được UBND tỉnh phê duyệt đầu tư tại Quyết định số1737/QĐ-UBND ngày 29/10/2010; mục tiêu ổn định tại chỗ cho 159 hộ dân DCTD; tổng kinh phí được phê duyệt 56,105 tỷđồng; số vốn đã bốtrí đầu tư là 20,915 tỷđồng.

- Kết quả: Đã đầu tư được 12km đường giao thông, 01 trường học.

- Đánh giá hiệu quả của dự án: Việc đầu tư nguồn vốn từChương trình ổn định dân cư, kết hợp với nguồn vốn từcác Chương trình, dựán khác, đến nay đời sống của các hộ dân di cư tự do đã dần ổn định, an ninh được đảm bảo, góp phần đưa xã Đắk Wer đạt chuẩn nông thôn mới .

2.4. Tình hình đờ i s ố ng và s ả n xu ấ t, c ủ a các h ộ dân di cư tự do

Thời gian qua, nhờ sự nỗ lực của chính quyền các cấp nhằm thực hiện chính sách quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với đời sống của dân di cư tự do nên phần lớn các hộ dân di cựtư do đến từtrước đã có cuộc sống ổn định, đã có nơi ởổn định trong các khu dân cư tập trung, có đất sản xuất, sống trong những vùng đã được đầu tư xây dựng các công trình cơ sở hạ tầng thiết yếu và bắt đầu xuất hiện một số hộ khá giàu, tuy tỷ lệ này không nhiều (khoảng 3-5% tổng số hộ).

Bên cạnh đó, đại bộ phận dân di cư tựdo đến từtrước đến nay đang có đời

64

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025,

định hướng đến năm 2030”

sống hết sức khó khăn, do đặc điểm chung của hầu hết các hộdân di cư tự do trước khi di cư đến tỉnh Đắk Nông là hộnghèo, không có đất sản xuất và phương tiện sản xuất, cùng với đó là trình độ dân trí thấp, kinh nghiệm sản xuất chủ yếu là thủcông, sau khi di cư đến Đắk Nông các hộ vào sinh sống ở các vùng sâu, vùng xa, xã đặc biệt khó khăn, xã biên giới, những vùng đất xấu, thiếu thốn vềcơ sở hạ tầng thiết yếu như giao thông, thủy lợi, cấp điện,.. trong khi hầu hết số dân này không vốn đầu tư cho sản xuất, ít có điều kiện ứng dụng những kiến thức khoa học mới vào sản xuất, nên hoạt động sản xuất ban đầu chủ yếu là tự cung tựcấp, sống hoàn toàn dựa vào việc canh tác sản xuất nông nghiệp, mà chủ yếu là cây ngắn ngày, năng suất cây trồng thấp. Chính vì vậy, tỷ lệ hộ nghèo trong sốdân cư mới đến từnăm 1996 đến nay rất cao. Ước tính tỷ lệ hộ khá giàu chỉ chiếm khoảng 2 - 3%, hộcó đời sống trung bình chiếm khoảng 40 - 50%, còn lại là hộnghèo và cận nghèo.

Đã từlâu, đối tượng dân di cư tự do luôn gắn với tình trạng phá rừng và tình trạng sang nhượng đất đai trái phép làm đất sản xuất, gây nên tình trạng tranh chấp đất đai khá phức tạp ở một sốnơi trên địa bàn tỉnh, trong đó tranh chấp phổbiến là tranh chấp với các tổ chức có đất lâm nghiệp, đặc biệt là các Công ty lâm nghiệp. Đến nay công tác quản lý rừng và đất rừng đã được thực hiện ngày càng tốt hơn, nên tình trạng lấn chiếm đất rừng ngày càng giảm cả về số vụ và diện tích, tuy nhiên, hàng năm tỉnh vẫn mất đi hàng trăm ha rừng, trong đó phần lớn là do tình trạng dân di cư tự do gây nên.

Với đặc điểm phân bố của các hộdân di cư tự do mới đến hầu hết phân bốởcác vùng sâu, vùng xa, vùng đất lâm nghiệp có rừng hoặc cận kề với các vùng đất rừng của các tổ chức, trong khi nhu cầu vềđất sản xuất của các hộdân di cư tự do là vấn đề bức xúc hàng đầu đối với các hộ này, chính vì vậy mà tình trạng phá rừng, lấn chiếm đất rừng vẫn diễn ra hàng năm và khó được khống chế khi tình trạng dân di cư tựdo chưa được giải quyết triệt để.

Để khắc phục những vấn đề bức xúc trên, nhằm từng bước ổn định và nâng cao đời sống cho dân di cư tựdo, đồng thời giảm thiểu được tình trạng lấn chiếm đất rừng trái phép, nhiều năm qua địa phươngđã thực hiện nhiều dựán, phương án quy hoạch, bố trí ổn định dân cư, hỗ trợ xây dựng các công trình cơ sở hạ tầng cho các vùng dân di cư tự do, cấp đất ởvà đất sản xuất cho các hộ này. Tuy nhiên, do nguồn vốn còn hạn chế, đặc biệt là chưa có chính sách hạn chế triệt để luồng dân di cư mới, nên tình hình dân di cư tự do của tỉnh Đắk Nông hiện nay vẫn đang là vấn đề nóng cần giải quyết.

III . ĐÁNH GIÁ CHUNG

1. K W t qu ả đạt đượ c

- Hệ thống cơ chế, chính sách, các văn bản pháp luật về công tác bố trí dân cư và quản lý, sử dụng đất đai có nguồn gốc từnông, lâm trường đã được ban hành kịp thời và tương đối đầy đủ; hiệu lực, hiệu quả của công tác quản lý đất đai

65

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025,

định hướng đến năm 2030”

có nguồn gốc từnông, lâm trường được nâng cao. Các bộ, ngành, địa phương đã thực hiện rà soát, hoàn thiện để phê duyệt Đề án sắp xếp, đổi mới và phát triển nâng cao hiệu quả hoạt động của công ty nông, lâm nghiệp; tổ chức cắm mốc ranh giới; đo đạc lập bản đồđịa chính, lập Phương án sử dụng đất và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các công ty nông, lâm nghiệp.

- Chương trình bốtrí dân cư đã được triển khai và đạt được những kết quảtích cực. Các bộ, ngành và địa phương đã nghiêm túc thực hiện chỉđạo của Thủtướng Chính phủ trong việc giải quyết tình trạng dân di cư tự do, bố trí ổn định dân cư, xửlý các điểm nóng về an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội; lồng ghép nguồn vốn của các Chương trình dựán khác trên địa bàn (như: Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo, Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới,...), vốn đối ứng ngân sách địa phương để thực hiện bố trí ổn định dân cư, nhiều công trình cơ sở hạ tầng được đầu tư xây dựng, đời sống vật chất, tinh thần và nhận thức của người dân ngày càng được nâng lên, góp phần ổn định tình hình an ninh trật tự và phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

- Qua rà soát cho thấy, hầu hết các dự án thực hiện theo đúng các chủtrương của Trung ương và địa phương, các quy định của pháp luật; nội dung đầu tư phù hợp với quy hoạch và định hướng phát triển kinh tế, xã hội, nâng cao hiệu quảquản lý dân cư, sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên đất đai của địa phương, cũng như nhu cầu cấp thiết của người dân, được nhân dân đồng tình ủng hộ, góp phần hạn chế tối đa việc di cư tựdo; giúp tăng cường khối đại đoàn kết giữa các dân tộc trong vùng, củng cố lòng tin của người dân đối với Đảng, Nhà nước; góp phần xóa đói, giảm nghèo; giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội; có sựđan xen văn hóa giữa các hộ dân tộc chuyển đến và các hộ sở tại. Các hộ sinh sống rải rác trong rừng, khu vực khó khăn, vùng nguy cơ thiên tai được tập trung vềnơi ởmới, cơ bản đã ổn định được cuộc sống, tiếp cận các hạ tầng và dịch vụ xã hội; hình thành nên các đơn vịhành chính và điểm dân cư mới. Các công trình hoàn thành đưa vào sử dụng đã phát huy hiệu quả, thay đổi diện mạo nông thôn, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân phát triển kinh tế, mở rộng diện tích đất canh tác, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, nâng cao đời sống người dân, giảm hộ nghèo tại địa phương; nhiều khu vực sản xuất của người dân di cư tự do đã hình thành các khu sản xuất tập trung các sản phẩm nông nghiệp có giá trị cao, góp phần tạo ra các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của tỉnh.

- Việc sắp xếp, bốtrí dân di cư tựdo đã góp phần hình thành được nhiều cụm dân cư mới, tạo điều kiện cho các hộdân có đất sản xuất, vừa giải quyết an toàn lương thực, vừa tạo điều kiện thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng sản xuất hàng hoá, tăng thu nhập kinh tế hộ, giúp các hộ dân từ thiếu đói đi đến đủăn và bắt đầu biết làm giàu.

- Việc thực hiện các dựán đầu tư và bố trí, sắp xếp dân cư vào các vùng dựán tập trung đã góp phần đảm bảo tình hình an ninh, trật tựtrên địa bàn, tạo điều kiện cho địa phương quản lý dân cư, hạn chế việc phá rừng, sử dụng tài nguyên

66

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025,

định hướng đến năm 2030”

đất đai. Tình hình dân di cư tự do những năm gần đây đã giảm, đời sống vật chất, văn hóa, tinh thần của người dân được nâng lên, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội, an ninh, trật tự tại địa phương.

- Nguồn vốn bố trí cho công tác sắp xếp ổn định dân DCTD thời gian qua trên địa bàn tỉnh hầu hết dựa vào nguồn vốn từngân sách Trung ương, ngân sách địa phương, hầu hết các công trình cơ sở hạ tầng được đầu tư theo các dựán đã phát huy tốt hiệu quả, phục vụcho đời sống và sản xuất của nhân dân vùng dự án, góp phần vào việc phát triển kinh tế, nâng cao đời sống và giảm bớt các khó khăn cho người dân, đặc biệt là công trình giao thông, thủy lợi và cấp điện.

- Trong những năm qua, việc triển khai các chính sách, các dự án từChương trình bố trí ổn định dân cư và lồng ghép việc đầu tư từcác Chương trình, dự án khác, tình hình dân di cư tự do tại các địa phương trên địa bàn tỉnh đã được kiểm soát, nhiều khu vực nóng về tranh chấp, bảo kê lấn chiếm, mua bán, sang nhượng đất đai trái phép đã cơ bản được giải quyết. Nhiều địa phương mới được thành lập sau khi thành lập tỉnh như các huyện: Tuy Đức, Đắk Glong, từ nguồn vốn của các dự án thuộc Chương trình bố trí, sắp xếp ổn định dân cư, trong đó có các dự án ổn định dân di cư tự do, đã góp phần hoàn thiện các cơ sở hạ tầng thiết yếu, phục vụcông tác phát triển kinh tế - xã hội, phục vụđời sống, sản xuất, lưu thông hàng hóa của người dân trên địa bàn nói chung, cũng như đồng bào dân DCTD nói riêng.

2. Đánh giá nhữ ng t ồ n t ạ i, nguyên nhân và bài h ọ c kinh nghi ệm chương trình, quy ho ạ ch b ố trí, s ắ p x Wp dân cư, ổn định dân di cư tự do

2.1. M ặ t h ạ n ch ế

- Đa số các dự án có thời gian đầu tư kéo dài (có dựán trên 10 năm) nên hầu hết các dự án phải phê duyệt điều chỉnh nhiều lần, dẫn đến hiệu quả của một số dựán chưa cao.

- Công tác quản lý dân cư tại một số dự án ổn định tập trung còn nhiều bất cập, vẫn còn một số hộsau khi được bố trí ổn định tại vùng dự án lại di cư đi nơi khác, dẫn đến công tác quản lý gặp nhiều khó khăn.

- Các dự án bố trí ổn định dân di cư tự do thường liên quan đến những khu vực người dân di cư từnơi khác đến sinh sống nhiều năm nên hay gặp những khó khăn nổi cộm cần giải quyết như về lấn chiếm, tranh chấp đất đai; tình hình an ninh, trật tự.

- Hiện vẫn còn một lượng lớn dân di cư tự do sống trong rừng và các khu vực khó khăn, cách xa trung tâm, kết cấu hạ tầng nông thôn thiếu, nhất là đường giao thông nên sản xuất chưa phát triển và còn nhiều hình thức tự cung tự cấp, đời sống vật chất tinh thần của người dân còn nhiều khó khăn, thiếu thốn. Tỷ lệ hộnghèo trong vùng đồng bào dân di cư tự do cao.

- Đời sống, sản xuất của một số hộ dân di cư tự do, nhất là người đồng bào dân tộc thiểu số tại các vùng dự án còn gặp nhiều khó khăn, tỷ lệ hộ nghèo cao,

67

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025,

định hướng đến năm 2030”

tồn tại nhiều thủ tục lạc hậu; sự phức tạp do xung đột văn hóa các vùng miền, các dân tộc…cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ bất ổn về an ninh nông thôn; tình trạng du canh, du cư, phá rừng làm nương rẫy vẫn diễn ra.

- Còn có sự bất cập về chếđộ, chính sách hỗ trợđầu tư các dự án bố trí, sắp xếp ổn định dân di cư tự do với các chính sách định canh, định cư đối với người dân sở tại, dẫn đến sự so sánh, mâu thuẫn trong cộng đồng người dân sở tại với các hộ dân di cư tự do.

- Nguồn kinh phí bốtrí đầu tư cho các dự án bố trí, sắp xếp dân cư chưa kịp thời, mới đáp ứng được 43,6% so với tổng số vốn được phê duyệt. Chính sách hỗtrợdi dân (đặc biệt là di dân xen ghép) còn hạn chế, chưa phù hợp với thực tế, dẫn đến nhiều dựán đầu tư dở dang, kéo dài nhiều năm và không có hoặc thiếu vốn để thực hiện.

- Hệ thống cơ sở hạ tầng hỗ trợ cho cuộc sống và sản xuất của người dân ởvùng quy hoạch mới còn thiếu thốn, hầu hết mới chỉđược đầu tư một ít vốn làm đường giao thông còn các hạng mục đầu tư còn lại chưa được đầu tư.

- Ngoài ra, các dự án sắp xếp ổn định dân cư đã triển khai trong các năm qua chưa thực sự chú trọng đến các biện pháp hỗ trợngười dân trong vùng dựán để phát triển kinh tếnhư: vay vốn, hướng dẫn biện pháp kỹ thuật sản xuất, chọn giống cây trồng, vật nuôi, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, công tác khuyến nông, khuyến lâm... nên người dân sau khi được bốtrí đất đai còn lúng túng trong sản xuất.

2.2. M ặ t t ồ n t ạ i

- Nhu cầu đầu tư cho các dự án ổn định dân di cư tự do lớn, nhưng bình quân hàng năm nguồn vốn trung ương phân bổcho địa phương còn hạn chế (từ30 - 40 tỷđồng), do đó thời gian thực hiện kéo dài, một số dựán đã hết thời gian thực hiện nhưng vẫn chưa được bốtrí đủ vốn. Bên cạnh đó từnăm 2012 theo quy định ngân sách Trung ương chỉ hỗ trợ 70%, còn lại 30% ngân sách địa phương, trong khi đó ngân sách tỉnh chưa thể tựcân đối nên không có nguồn kinh phí đểđối ứng cho các dự án.

- Công tác quản lý, điều tra, khảo sát ban đầu trước khi lập dự án của các chủđầu tư chưa thực sự chặt chẽ; việc duy tu, bảo dưỡng một số hạng mục công trình tại dự án đã được đầu tư chưathường xuyên, dẫn đến một số công trình xuống cấp; Công tác khảo sát bốtrí dân cư tựdo chưa sát thực tế dẫn đến phải điều chỉnh nhiều lần, một số dựán đã được đầu tư nhưng chưa phát huy hiệu quảkinh tế xã hội nên phải dừng đầu tư.

- Công tác quản lý đất đai, quản lý bảo vệ và phát triển rừng tại một sốđịa phương, các nông, lâm trường và các đơn vịđược giao thuê đất chưa hiệu quả; việc giao đất, cho thuê đất thực hiện các dự án nông, lâm nghiệp chưa đạt hiệu quả cao; tình trạng khiếu kiện đất đai của người dân giữa người dân với đơn vịquản lý đất, làm ảnh hưởng tới tình hình an ninh, trật tự một sốđịa phương; nhiều điểm dân di cư tựdo đã sinh sống từ 10 - 20 năm như các cụm dân cư tại xã:

68

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025,

định hướng đến năm 2030”

Quảng Hòa, Đắk R’măng, huyện Đắk G’long; xã: Đắk Môl, huyện Đắk Song,… vẫn chưa được giải quyết dứt điểm.

- Việc đầu tư các dự án bố trí ổn định dân di cư tự do hiện nay của các địa phương, các chủđầu tư chủ yếu là đầu tư cơ sở hạ tầng, chưa thực sự quan tâm đến hỗ trợngười dân phát triển sản xuất, chuyển đổi nghề nghiệp tạo sinh kếổn định lâu dài; công tác quản lý dân tộc, tôn giáo, tình hình an ninh, trật tự vùng dân di cư tự do chưa được chặt chẽ.

- Trong những năm qua, mặc dù có nhiều chính sách cho người dân sở tại, nhưng hàng năm nguồn kinh phí đầu tư cơ sở hạ tầng, hỗ trợ làm nhà, cấp đất ở, đất sản xuất… đối với đồng bào dân tộc thiểu số tại chỗ vẫn còn rất hạn chế, không đạt kế hoạch đề ra.

Về công tác quản lý: Công tác kiểm tra, phát hiện dân di cư tự do của chính quyền, chủ rừng chưa kịp thời, dẫn đến việc chỉđạo xử lý gặp nhiều khó khăn. Việc giải quyết, sắp xếp dân cư chưa có sự phối hợp, hỗ trợ tốt của các tỉnh có

dân đi.

Về nguồn vốn đầu tư: Nhu cầu đầu tư cho các dự án sắp xếp ổn định dân cư lớn, nhưng chủ yếu dựa vào nguồn ngân sách Trung ương phân bổhàng năm.

Về quỹđất: Hiện nay để chủđộng trong việc bố trí, sắp xếp đối với dân di cư tự do, tỉnh Đắk Nông cần xây dựng một số Dự án dự phòng để sắp xếp khi cần thiết, đồng thời đề xuất chuyển đổi từđất lâm nghiệp sang đất nông nghiệp và đưa ra khỏi quy hoạch 3 loại rừng phù hợp với quy hoạch tỉnh, huyện. Tuy nhiên việc chuyểđổi đất lâm nghiệp gặp rất nhiều khó khăn vì vướng quy định.

Về công tác quy hoạch: Công tác thực hiện sắp xếp dân cư trong những năm qua chưa gắn kết các chương trình phát triển kinh tế, xã hội như: Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế, xã hội vùng, tỉnh, huyện; quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; quy hoạch 3 loại rừng và các quy hoạch chuyên ngành khác,... vì vậy hiệu quảđạt được chưa cao.

Việc triển khai sử dụng vốn đầu tư còn chưa đồng bộ, một số công trình đầu tư chưa thực sự thiết thực (theo thứ tựưu tiên về tính cấp bách) và chưa gắn với người dân, như việc đầu tư công trình giao thông đã được quan tâm trong khi công trình cấp nước, cấp điện sinh hoạt lại chưa được thực hiện, vấn đề khai hoang sản xuất không gắn liền với việc đầu tư các công trình cung cấp nước tưới,.. nên hiệu quả của các dựán còn chưa cao.

Hầu hết các hộdân di cư tự do sinh sống tự phát rải rác trên các khu đất sản xuất, một số hộ sinh sống trên đất lâm nghiệp, xa các khu trung tâm, thiếu cơ sởhạ tầng,.. nên công tác tuyên truyền vận động hộ dân về sinh sống tại vùng quy hoạch gặp nhiều khó khăn.

Tỉnh Đắk Nông có 07 xã biên giới Việt Nam – Campuchia, nhưng đến thời điểm hiện nay mới tiến hành lập quy hoạch và thực hiện đầu tư 02 dự án sắp xếp

69

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025,

định hướng đến năm 2030”

dân cư tại 02 xã (xã Thuận Hà, huyện Đắk Song và xã Quảng Trực, huyện Tuy Đức); còn lại 05 xã chưa có dựán đầu tư.

Đời sống của đồng bào ở các xã biên giới những năm gần đây tuy được nâng lên nhưng tỷ lệ hộ nghèo vẫn còn cao, tình hình an ninh - trật tự vẫn còn phức tạp, tình trạng phá rừng làm nương rẫy, sang nhượng đất rừng trái phép,..vẫn thường xuyên xảy ra.

Việc tuyên truyền cho người dân sinh sống ở các vùng biên giới nhận thức được các quy định về an ninh biên giới ở một sốđịa phương chưa được quan tâm đúng mức; việc quản lý nhân hộ khẩu chưa chặt chẽ dẫn tới vẫn còn tình trạng dân di cư tựdo kéo đến sinh sống trên địa bàn nhưng không được phát hiện kịp thời.

2.3. Nguyên nhân c ủ a nh ữ ng t ồ n t ạ i

Công tác thực hiện sắp xếp dân cư trong những năm qua chưa gắn kết với các chương trình phát triển kinh tế - xã hội như: Quy hoạch phát triển kinh tếvùng; Quy hoạch đất đai; Quy hoạch giao thông, thuỷ lợi; Quy hoạch phát triển dân số; Quy hoạch phát triển cơ sở hạ tầng,.. Chính vì vậy mà hiệu quảđạt được

chưa cao.

Các chính sách hỗ trợcho người dân ở vùng quy hoạch mới còn chưa tập trung, chia thành quá nhiều các chương trình khác nhau như: chương trình 132, chương trình 134, chương trình 135, chương trình Định canh định cư,.. vì vậy mà các hạng mục đầu tư chưa được đồng bộ và kéo dài, ảnh hưởng đến hiệu quả của công tác này.

Mức hỗ trợ cho các hộ dân trong các vấn đềnhư hỗ trợ làm nhà, hỗ trợ chi phí di dời, hỗ trợkhai hoang, các điều kiện ban đầu để phát triển sản xuất,.. còn chưa thích đáng, chưa đủđiều kiện giúp người dân ổn định cuộc sống.

Việc hạn chếtình hình dân di cư tựdo đòi hỏi sự kết hợp trách nhiệm giữa cả hai địa phương có dân đi và địa phương có dân đến. Tuy nhiên, những năm qua công tác này còn chưa được triển khai tốt.

Công tác phối hợp để quản lý dân cư trên địa bàn chưa phát hiện kịp thời, do đó chưa có giải pháp xử lý dứt điểm, kịp thời.

70

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025, định hướng đến năm 2030”

PH Ầ N III

N ỘI DUNG ĐỀ ÁN B Ố TRÍ, S Ắ P X Ế P ỔN ĐỊNH DÂN CƯ, Ổ N ĐỊNH DÂN DI CƯ TỰ DO TRÊN ĐỊ A BÀN T ỈNH ĐẮ K NÔNG GIAI ĐOẠ N 2021- 2025, ĐỊNH HƯỚNG ĐẾN NĂM 2030

I. ĐỊNH HƯỚ NG CHUNG V Ề B Ố TRÍ, S Ắ P X ẾP DÂN CƯ, Ổ N ĐỊNH DÂN DI CƯ TỰ DO GIAI ĐOẠ N 2021- 2025, ĐỊNH HƯỚNG ĐẾ N NĂM 2030 THEO QUY HOẠ CH, K Ế HO Ạ CH T Ỉ NH TH Ờ I K Ỳ 2021 - 2030, CÁC CHƯƠNG TRÌNH, DỰ ÁN L Ồ NG GHÉP, K Ế T H Ợ P

Đề án ổn định dân di cư tự do phải đảm bảo chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm 2021 - 2030, Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2021 –2025. Tiếp tục ưu tiên đầu tư dứt điểm các dựán đang đầu tư dởdang giai đoạn 2016 - 2020 để phát huy hiệu quả các mục tiêu của dự án, lập thêm một số dự án trọng điểm để bố trí, sắp xếp dân cư các vùng thiên tai, đặc biệt khó khăn, vùng dân di cư tựdo đang sinh sống trên đất lâm nghiệp, đất quy hoạch lâm nghiệp đểổn định đời sống cho người dân, phục vụ công tác quản lý nhân hộ khẩu, quản lý đất đai và tình hình an ninh trật tựtrên địa bàn.

Sử dụng có hiệu quả các nguồn vốn đầu tư phát triển nền kinh tế, đầu tư hệthống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội thiết yếu, phục vụ cho việc thực hiện các mục tiêu, chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Trong đó, vốn đầu tư công tập trung bố trí vốn đểhoàn thành và đẩy nhanh tiến độ thực hiện các các dự án dở dang ổn định đời sống cho người dân.

Ưu tiên các nguồn vốn đầu tư từngân sách nhà nước cho các khu vực khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, các vùng thường xuyên bịthiên tai, bão lũ, vùng di cư tự do và các khu vực có dựán di dân, tái định cư. Không bố trí vốn đầu tư phát triển nguồn ngân sách nhà nước vào các lĩnh vực, dự án mà các thành phần kinh tế khác có thểđầu tư. Tập trung đầu tư phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội quan trọng, đặc biệt đối với các dự án có sức lan tỏa rộng và tác động lớn, tạo sựđột phá tới phát triển kinh tế; các dự án hạ tầng xã hội giải quyết các vấn đề xã hội đang bức xúc, phục vụ cộng đồng dân sinh.

Phấn đấu đến năm 2025: Cơ bản bố trí, sắp xếp ổn định cho các hộ dân trên địa bàn tỉnh, trong đó hoàn thành công tác bố trí cho toàn bộ số hộdân di cư tự do (khoảng 5.450 hộ/24.330 khẩu) ổn định tại chỗ, xen ghép và tập trung vào các điểm dân cư theo quy hoạch; hoàn thành việc nhập hộ khẩu, hộ tịch cho các hộdân di cư tựdo đủđiều kiện theo quy định; tập trung hoàn thiện phát triển hệthống các công trình cơ sở hạ tầng và phát triển bền vững.

71

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025, định hướng đến năm 2030”

Bốtrí các điểm dân cư phù hợp với quy hoạch tỉnh, định hướng phát triển kinh tế, xã hội của tỉnh. Bên cạnh đó kết hợp lồng ghép các chương trình, dự án kết hợp; Chương trình hành động 3042/CTr-UBND ngày 22/06/2020 của UBND tỉnh Đắk Nông về thực hiện Nghị quyết số 22/NQ-CP ngày 01/3/2020 của Chính phủ vềổn định dân di cư tự do và quản lý, sử dụng đất có nguồn gốc từ nông, lâm trường; Đề án phát triển rừng tự nhiên gắn với phát triển kinh tế, xã hội, ổn định dân cư giai đoạn 2021 –2025, định hướng đến năm 2030; Dự án Phát triển cơ sởhạ tầng thích ứng với biến đổi khí hậu để hỗ trợ sản xuất vùng đồng bào DTTS vùng Tây Nguyên; Dự án ổn định dân di cư tự do, ổn định an ninh chính trị khu vực biên giới và các dự án bố trí ổn định dân di cư tự do.

II. QUAN ĐIỂ M, M Ụ C TIÊU T Ổ NG QUÁT, M Ụ C TIÊU C Ụ TH Ể B Ố TRÍ, S Ắ P X ẾP DÂN CƯ, ỔN ĐỊNH DÂN DI CƯ TỰ DO GIAI ĐOẠ N 2021- 2025, ĐỊNH HƯỚNG ĐẾN NĂM 2030

1. Quan điể m

1.1. Phải phù hợp với quy hoạch vùng, quy hoạch cấp tỉnh, cấp huyện

Đề án bố trí ổn định dân di cư tựdo đồng bộ, tích hợp phù hợp với các chương trình, dự án, mục tiêu quốc gia; quy hoạch tỉnh; quy hoạch cấp huyện, mục tiêu của Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm 2021 - 2030, Kếhoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2021 –2025, đảm bảo Phát huy nguồn lực đất đai trở thành nội lực quan trọng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội; giải quyết ổn định tình hình trật tự, an ninh chính trị thông qua việc đảm bảo quỹđất sản xuất cho người dân trong đó có đồng bào di dân tự do; giải quyết căn bản tình trạng tranh chấp, lấn chiếm đất đai, phá rừng, suy thoái đất đai, nguồn nước và môi trường; không đểđất đai hoang hóa, sa mạc hóa và phát triển nghềrừng.

Đề án bố trí ổn định dân di cư tự do tuân thủ thực hiện theo quan điểm tại Nghị Quyết số 22/NQ-CP, ngày 01/03/2020 của Chính phủ vềổn định dân di cư tự do và quản lý, sử dụng đất có nguồn gốc từnông, lâm trường; Chương trình hành động 3042/CTr-UBND ngày 22/06/2020 của UBND tỉnh Đắk Nông về thực hiện Nghị quyết số 22/NQ-CP ngày 01/3/2020 của Chính phủ vềổn định dân di cư tự do và quản lý, sử dụng đất có nguồn gốc từnông, lâm trường và kết hợp lồng ghép các Chương trình dự án, mục tiêu quốc gia,…

Giảm thiểu tối đa tình trạng dân di cư tự do; hoàn thành các dự án ổn định dân di cư tựdo đang thực hiện dởdang đã được bố trí bổ sung nguồn vốn; đối với các dự án dự kiến mở mới thực hiện gồm các điểm dân cư tập trung ưu

72

“Đề án ổn định dân di cư tự do trên đị a bàn t ỉnh Đắk Nông giai đoạ n 2021 – 2025, định hướng đến năm 2030”

tiên ổn định tại chỗ; các hộ dân sống rải rác, trong các Công ty nông lâm nghiệp, Ban quản lý rừng, phần đất của các công ty nông lâm nghiệp, Ban quản lý rừng có nguồn gốc từcác nông, lâm trường trả lại địa phương sau khi sắp xếp theo Nghịđịnh số118/2014/NĐ-CP phải di dời vềcác điểm dân cư tập trung theo hình thức bố trí xen ghép, bố trí tập trung phải phù hợp với quy hoạch cấp tỉnh, cấp huyện đến năm 2030.

Thực hiện việc giao đất ở và hỗ trợ nhà ở cho các hộ dân phù hợp với điều kiện cụ thể của địa phương (thực hiện lồng ghép các chương trình, dự án), khảnăng hỗ trợ của ngân sách và phù hợp với quy định của Luật Đất đai.

1.2. Phương châm bố trí sắp xếp ổn định dân cư: ưu tiên sắp xếp ổn định tại chỗtrên cơ sởcác khu dân cư, thôn, bon hiện hữu. Hạn chế việc di dời đi các vùng huyện khác. Riêng đối với các hộdân di cư tự do sống trên đất lâm nghiệp, đất quy hoạch lâm nghiệp, khu vực thường xuyên có thiên tai thì cần di dời đến các điểm quy hoạch điểm dân cư mới. Trước mắt, tập trung nguồn lực để xử lý dứt điểm các tồn tại, vướng mắc và bố trí, sắp xếp số hộđã di cư tựdo đang sống phân tán tại các địa phương vào các điểm dân cư theo quy hoạch. Các điểm dân cư phải đủđiều kiện cơ sở hạ tầng, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội bền vững, nơi ở mới của người dân phải tốt hơn và ổn định bền vững lâu dài, góp phần thực hiện nhiệm vụxóa đói, giảm nghèo và cải thiện chất lượng cuộc sống. Thực hiện đồng bộ các giải pháp bố trí ổn định dân cư, đặc biệt là giải pháp về an sinh xã hội nhằm ổn định đời sống của người dân để từđó chấp hành đúng các quy định của pháp luật. Đồng thời, tập trung các nguồn lực thực hiện có hiệu quả công tác bốtrí dân cư, hỗ trợ phát triển sản xuất bền vững, ổn định đời sống lâu dài cho người dân di cư tự do.

1.3. Hình thành các thôn, buôn, bon mới văn minh, tiến bộ, xây dựng nông thôn mới ở miền núi, vùng sâu, vùng xa phù hợp với phong tục, tập quán từng dân tộc, giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống dân tộc.

1.4. Huy động các nguồn vốn, nguồn lực để thực hiện đề án sắp xếp ổn định dân cư theo phương châm Nhà nước và nhân dân cùng tham gia. Trên cơ sở phát huy vềđiều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội phát huy lợi thếđặc trung của tỉnh. Kết hợp lồng ghép với các Chương trình, dự án, mục tiêu quốc gia đảm bảo ổn định cuộc sống, sinh kế của các hộ dân. Bám sát chương trình làm việc của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Quốc hội để hoàn thành các dựán, đề án theo các Nghị quyết số 88/2019/QH14 ngày 18/11/2019 của Quốc Hội về Phê duyệt Đề

73

án tổng thể phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030; Nghị quyết số25/2021/QH15 ngày 28 tháng 7 năm 2021 của Quốc hội khóa XV phê duyệt chủtrương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021 – 2025; Nghị Quyết số19/NQ-TW, ngày 16/06/2022 của Ban chấp hành Trung ương Hội nghị lần thứnăm Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Nghị Quyết số 20/NQ-TW, ngày 16/06/2022 của Ban chấp hành Trung ương Hội nghị lần thứnăm Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể trong giai đoạn mới; Nghị quyết số 23/NQ-CP ngày 02/03/2022 của Chính phủ về phát triển kinh tế khu vực biên giới đất liền; NghịQuyết số 22/NQ-CP, ngày 01/03/2020 của Chính phủ vềổn định dân di cư tựdo và quản lý, sử dụng đất có nguồn gốc từnông, lâm trường. Cụ thể hoá theo các Quyết định số1719/QĐ-TTg ngày 14/10/2021 của Thủtướng Chính phủvề việc phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021- 2030; Quyết định số90/QĐ-TTg ngày 18 tháng 01 năm 2022 của Thủtướng Chính phủ phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025; Quyết định số263/QĐ-TTg ngày 22 tháng 02 năm 2022 của Thủtướng Chính phủ phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021-2025; Quyết định số652/QĐ-TTg ngày 28 tháng 5 năm 2022 của Thủtướng Chính phủ về việc giao kế hoạch vốn đầu tư phát triển nguồn ngân sách trung ương giai đoạn 2021-2025 cho các địa phương thực hiện 03 chương trình mục tiêu quốc gia; Quyết định số590/QĐ-TTg ngày 18/05/2022 của Thủtướng Chính phủ phê duyệt Chương trình bốtrí dân cư các vùng: thiên tai, đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo, di cư tự do, khu rừng đặc dụng giai đoạn 2021-2025 và định hướng đến năm 2030; Quyết định số919/QĐ-TTg ngày 01/08/2022 của Thủtướng Chính phủ phê duyệt Chương trình mỗi xã một sản phẩm giai đoạn 2021-2025; Quyết định số 922/QĐ-TTg ngày 02/08/2022 của Thủtướng Chính phủ phê duyệt Chương trình phát triển du lịch nông thôn trong xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021-2025,… Nghị quyết số 06/NQ/TU ngày 19/8/2021 của Tỉnh ủy Đắk Nông về quản lý, bảo vệ, khôi phục và phát triển rừng bền vững; nâng cao tỉ lệ che phủ rừng giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030; Nghị quyết số 23/NQ-HĐND ngày 28/06/2022 của HĐND tỉnh Đắk Nông Về việc giao mục tiêu, nhiệm vụ và kế hoạch vốn đầu tư phát triển thực hiện 03 chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021-2025

trên địa bàn tỉnh Đắk Nông; Quyết định số1080/QĐ-UBND ngày 30/06/2022 của UBND tỉnh Đắk Nông Về việc giao mục tiêu, nhiệm vụ và kế hoạch vốn đầu tư phát triển thực hiện 03 chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021-2025 trên địa bàn tỉnh Đắk Nông; Quyết định số1078/QĐ-UBND ngày 30/06/2022 của UBND tỉnh Đắk Nông Về việc giao mục tiêu, nhiệm vụ và dựtoán ngân sách nhà nước thực hiện 03 chương trình mục tiêu quốc gia trên địa bàn tỉnh Đắk Nông năm 2022; Báo cáo số 235/BC-UBND ngày 11/05/2020 của UBND tỉnh Đắk Nông về việc xây dựng kế hoạch đầu tư công trung hạn trung ương đầu tư giai đoạn 2021 –2025 lĩnh vực bốtrí dân cư và di dân, tái định cư thủy điện, thủy lợi,… nhằm thực hiện đạt kết quảcao theo Chương trình hành động số 3042/CTr-UBND ngày 22/06/2020 của UBND tỉnh Đắk Nông về thực hiện Nghị quyết số 22/NQ-CP ngày 01/3/2020 của Chính phủ vềổn định dân di cư tự do và quản lý, sử dụng đất có nguồn gốc từnông, lâm trường.

1.5. Đảm bảo an ninh, quốc phòng trên từng địa bàn.

2. M ụ c tiêu t ổ ng quát

Đến năm 2025 cơ bản không còn tình trạng dân di cư tự do; hoàn thành công tác bố trí toàn bộ số hộdân di cư tự do (khoảng 5.450 hộ); hoàn thành việc nhập hộ khẩu, hộ tịch cho các hộdân đủđiều kiện theo quy định; tập trung hoàn thiện, phát triển hệ thống các công trình cơ sở hạ tầng và hỗ trợ phát triển sản xuất vùng dự án nhằm ổn định dân cư và nâng cao đời sống cho người dân. Đến năm 2030, thu nhập bình quân đầu người của các hộ dân vùng dựán tương đương với mức thu nhập bình quân của địa phương sở tại; đảm bảo ổn định cuộc sống và phát triển sản xuất bền vững cho các hộ dân vùng dự án.

3. M ụ c tiêu c ụ th ể

- Bố trí sắp xếp ổn định dân cư từ các quy hoạch đang thực hiện dang dở 4 dựán đã được phê duyệt và 8 dự án thực hiện mới trong giai đoạn 2021-2025 với tổng số 5.450 hộ/24.330 khẩu tại 7 huyện.

- Bố trí giao đất, cộng nhận quỹđất ở khoảng 222 ha (bao gồm: ổn định tại chỗ, xen ghép và di dời tập trung về vị trí quy hoạch mới), trong đó: đất ở hiện trạng bố trí ổn định tại chỗ 164 ha; xen ghép và quy hoạch vị trí mới bố trí tập trung là 58 ha; đất nông nghiệp, lâm nghiệp 3000 ha theo các hình thức giao đất, cho thuê đất, liên doanh, liên kết mô hình nông lâm kếthợp cho từng trường hợp cụ thểtheo quy định (phục vụ bố trí, sắp xếp ổn định dân di cư tựdo giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030).

- Xây dựng cơ sở hạ tầng các điểm bố trí, sắp xếp ổn định dân di cư tự do giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030như sau:

+ Đường giao thông (liên xã, đường giao thông khu dân cư, giao thông sản xuất): Đầu tư nhựa hóa, bê tông, cứng hóa toàn bộ các tuyến giao thông của 13 dự án, với tổng chiều dài 123km.

+ Hệ thống thủy lợi: Đầu tư 1 công trình thủy lợi tại các dự án Ổn định dân di cư tựdo xã Đắk N'Drót, huyện Đắk Mil, tỉnh Đắk Nông.

+ Hệ thống trạm biến áp, đường dây diện, cấp điện: 10 hạng mục, tại 10/13 dự án cần đầu tư.

+ Hệ thống cấp nước, thoát nước và vệsinh môi trường: 18 công trình cấp nước/13 dự án.

+ Giáo dục: Điểm trường mẫu giáo, mầm non, tiểu học, trung học cơ sở: Đầu tư 16 điểm trường.

+ Cơ sởvăn hóa: Nhà sinh hoạt cộng đồng, công trình hoạt động thể dục thểthao, văn hóa: đầu tư 4 nhà sinh hoạt cộng cồng, sân thể thao.

Ngoài ra còn đầu tư các công trình hạ tầng thiết yếu, phụ trợ tại các điểm ổn định dân di cư tự do. (Chi ti ế t có ph ụ bi ể u s ố 09 các h ạ ng m ục đầu tư).

III. XÁC ĐỊ NH, D Ự BÁO NHU C Ầ U B Ố TRÍ, S Ắ P X Ế P ỔN ĐỊ NH DÂN DI CƯ TỰ DO GIAI ĐOẠ N 2021- 2025, ĐỊNH HƯỚNG ĐẾN NĂM 2030

1. Căn cứ xác đị nh nhu c ầ u

Căn cứ vào quy hoạch vùng, quy hoạch cấp tỉnh, huyện và Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của các huyện, thành phốGia Nghĩa; Các chương trình, dựán của Trung ương, Bộ ngành và của tỉnh; các Quyết định, văn bản đề xuất chủtrương đầu tư các dự án của tỉnh, huyện, thành phố; Số liệu rà soát, điều tra khảo sát trên địa bàn các huyện, thành phốvà các văn bản có liên quan. Một sốvăn bản pháp lý nhu sau:

- Quyết định số525/QĐ-UBND ngày 03/5/2012 của UBND tỉnh Đắk Nông Nông phê duyệt Dự án rà soát bổ sung quy hoạch bốtrí dân cư giai đoạn 2011 - 2015 và định hướng đến năm 2020;

- Quyết định số227/QĐ-UBND ngày 10/02/2014 của UBND tỉnh Đắk Nông về việc phê duyệt dựán Quy hoạch ổn định dân di cư tựdo trên địa bàn tỉnh Đắk Nông đến năm 2020;

- Quyết định số1080/QĐ-UBND ngày 30/06/2022 của UBND tỉnh Đắk Nông Về việc giao mục tiêu, nhiệm vụ và kế hoạch vốn đầu tư phát triển thực hiện 03 chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021-2025 trên địa bàn tỉnh Đắk Nông; Quyết định số1078/QĐ-UBND ngày 30/06/2022 của UBND tỉnh Đắk Nông Về việc giao mục tiêu, nhiệm vụ và dựtoán ngân sách nhà nước thực hiện 03 chương trình mục tiêu quốc gia trên địa bàn tỉnh Đắk Nông năm 2022;

- Báo cáo số 235/BC-UBND ngày 11/05/2020 của UBND tỉnh Đắk Nông về việc xây dựng kế hoạch đầu tư công trung hạn trung ương đầu tư giai đoạn 2021 - 2025 lĩnh vực bốtrí dân cư và di dân, tái định cư thủy điện, thủy lợi;

- Các báo cáo đề xuất chủtrương đầu tư dự án; Báo cáo đề xuất của UBND các huyện, thành phố;

- Các chương trình dự án lồng ghép, kết hợp.

2. Nhu c ầ u s ắ p x W p ổn định dân di cư tự do

Nhu cầu bố trí, sắp xếp ổn định dân di cư tựdo trên địa bàn tỉnh: là 5.450 hộ/24.330 khẩu. Chi tiết như sau: huyện Krông Nô: 585 hộ/2.433 khẩu; huyện Đắk Mil: 1.655 hộ/7.800 khẩu; huyện Tuy Đức: 1.228 hộ/4.782 khẩu; huyện Đắk Glong: 511 hộ/3.159 khẩu; huyện Đắk Song: 305 hộ/903 khẩu; huyện Cư Jút: 997 hộ/4.691 khẩu; Đắk R'lấp: 159 hộ/684 khẩu. Trong đó:

- Số hộđã và đang được sắp xếp ổn định theo các dự án đã được phê duyệt: 3.028 hộ/13.183 khẩu. Trong đó: huyện Krông Nô: 258 hộ/1.109 khẩu; huyện Đắk Mil: 1.665 hộ/7.493 khẩu; huyện Tuy Đức: 946 hộ/3.712 khẩu; Đắk R'lấp: 159 hộ/684 khẩu.

- Số hộchưa ổn định cần được sắp xếp ổn định theo các dự án mới: 2.422 hộ/11.147 khẩu. Trong đó: huyện Đắk Glong: 511 hộ/3.159 khẩu; huyện Đắk Song: 302 hộ/1242 khẩu; huyện Cư Jút: 997 hộ/4.691 khẩu; Tuy Đức: 282 hộ/1.070 khẩu; huyện Krông Nô: 327 hộ/1.324 khẩu.

Bi ể u 9: Nhu c ầ u b ố trí ổn đị nh dân di cư tự do t ỉnh Đắ k Nông

2.1. Huy ệ n Krông Nô

Theo kết quảđiều tra, rà soát, tổng số hộdân di cư tự do trên địa bàn huyện theo Krông Nôđến hết năm 2021 còn 585 hộ/2.433 khẩu cần bố trí sắp xếp ổn định; đa sốđang sinh sống tại các khu vực có điều kiện còn hết sức khó khăn, thiếu các công trình hạ tầng; Phần lớn các hộđang ở và sản xuất nông nghiệp trên diện tích đất lâm nghiệp lấn chiếm thuộc địa bàn các xã Quảng Phú, Đắk Nang; Buôn Choah, ...

Bi ể u 10: Nh u c ầ u b ố trí ổn định dân di cư tự do huy ệ n Krông Nô

Ngu ồ n: Chi c ụ c Phát tri ể n nông thôn; UBND c ấ p huy ệ n; xã và s ố li ệu điề u tra.

a. Xã Quảng Phú: Số dân chưa ổn định cần được bố trí sắp xếp chủ yếu là dân DCTD có điều kiện cuộc sống khó khăn và thiếu các công trình hạ tầng; hiện phân bố tại các địa bàn thôn Phú Hòa; Phú Vinh; rải rác từ thác 1 đến thác 9, khu vực dốc Năm Châu, dốc Cây Hương Suối Đá, với các thành phần dân tộc gồm: Kinh, Mông, Thái, Dao, Mường, Nùng, Tày, Cao Lan.

Hiện nay các hộ đang sinh sống và sản xuất trên đất lâm nghiệp tự khai phá, một phần là sang nhượng trái phép. Hoạt động sản xuất chính hiện nay của người dân là trồng cây ngắn ngày, đời sống rất khó khăn, điều kiện cơ sở hạ tầng hiện chưa có. Trong vùng đã có dự án được phê duyệt tại Quyết định số1452/QĐ-

QĐUB ngày 06/10/2011 của UBND tỉnh Đắk Nông, về việc phê duyệt dựán trọng điểm ổn định dân di cư tự do xã Quảng Phú (trừ khu vực dốc Cây Hương) (K ế t qu ả th ự c hi ệ n d ự [n: đầu tư 3,4 km đườ ng giao thông t ại Điểm dân cư số 2) . Theo Quy hoạch nông thôn mới xã Quảng Phú đã được phê duyệt, dự kiến thành lập 4 thôn mới tại vùng dựán này. Tuy nhiên, đến nay tại vùng dân cư này vẫn chưa được hưởng các chính sách hỗ trợđầu tư của Nhà nước.

b. Xã Đắk Nang: Dân cư chưa ổn định trên địa bàn xã chủ yếu là DCTD có nguồn gốc từ các tỉnh Lạng Sơn, Bắc Giang, Quảng Trị. Hầu hết dân cư trên địa bàn xã là dân di cư tự do. Tuy nhiên đã khá ổn định, chỉ còn một bộ phận dân cư tại khu vực Đèo 52; thôn Phú Thịnh, Phú Lợi, Phú Tiến; tại đây hệ thống cơ sở hạ tầng còn rất thiếu thốn, một số hộ dân ở rải rác trên đất tự sang nhượng trái phép và sản xuất trên đất xâm canh có nguồn gốc là đất lâm nghiệp. Hiện đã có 1 dự án Quy hoạch ổn định dân di cư tự do xen ghép được phê duyệt, dự kiến hình thành 2 điểm dân cư với quy mô bố trí cho 69 hộ.

Bên cạnh đó, tại khu vực dưới chân đập Đắk Nang thuộc thôn Phú Lợi (dưới tràn xã lũ, dọc theo suối Đắk Nang) có 102 hộ dân đang sinh sống trong vùng có nguy cơ sạt lở ảnh hướng đến tính mạng và tài sản.

c. Buôn Choah : Khu vực cánh đồng xã Buôn Choah, thuộc các thôn: Buôn Chóah, Ninh Giang, Bình Giang, Cao Sơn có 124 hộ/612 khẩu đang sinh sống ở các khu vực trũng và khu vực gần bờ sông Krông Nô, hàng năm bị ảnh hưởng nặng bởi ngập lụt và sạt lở trong mùa mưa, tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn về người và tài sản; gần đây nhất, tháng 12/2020 có 56 nhà dân ngập sâu trong nước, hơn 120 lồng nuôi cá bị thiệt hại, 25km đường giao thông ngập nước không thể di chuyển qua lại và 65 ha cây trồng bị thiệt hại, nhiều cụm dân cư bị cô lập hoàn toàn, địa phương đã phải di dời khẩn cấp người dân về khu vực tránh lũ an toàn để bảo vệ.

d. Xã Đắk Drô : Các hộ sinh sống, sản xuất nông nghiệp tại Buôn 9 và Buôn Ol, chưa được bố trí, sắp xếp ổn định dân cư, có 30 hộ/140 khẩu đang sinh sống rải rác cần được quy hoạch điểm dân cư mới tập trung dọc Quốc lộ 28 để thuận lợi đầu tư về cơ sở hạ tầng.

2.2. Huy ện Cư Jút

Tổng số hộ cần bố trí sắp xếp trên địa bàn huyện tại năm 2021 là 997 hộ/4.691 khẩu, qua rà soát hiện chỉ còn các khu vực có dân tộc Mông sinh sống tại các xã Cư Knia, Đắk Drông, đang sống trên vùng thiếu thốn vềcơ sở hạ tầng, đặc biệt số hộđang sống tại xã Cư Knia nhưng hầu hết hoạt động sản xuất lại đang diễn ra trên vùng đất xâm canh thuộc khu vực dốc 5 tầng của xã Đắk R'la, huyện Đắk Mil. Các hộdân này đa sốlà người đồng bào dân tộc thiểu số từ các tỉnh phía Bắc di cư tựdo đến sinh sống trên địa bàn huyện và tựhình thành lên các điểm dân cư, có chỗ tập trung, chỗ rải rác. Hiện nay tại các khu vực này còn thiếu vềcơ sở hạ tầng như đường giao thông, điện, nước sinh hoạt.

Bi ể u 11: Nhu c ầ u b ố trí ổn định dân di cư tự do huy ện Cư Jút

a. Xã Đắk Drông:

Có 490 hộ/2.310 khẩu, chủ yếu có nguồn gốc từ các tỉnh Lạng Sơn, Cao

Bằng di cư vào từ năm 2005, toàn bộ là người Mông, hiện cư trú ở các thôn 15, thôn 19 và thôn 20; đây là những khu vực mà điều kiện cơ sở hạ tầng còn nhiều

thiếu thốn ảnh hưởng rất nhiều đến đời sống của các hộ. Nhìn chung hiện nay

phần lớn các hộdân trong vùng đã sinh sống tương đối tập trung thành các cụm

dân cư.

b. Xã Cư Knia:

Có tổng số 507 hộ/2.381 nhân khẩu dân cư chưa ổn định, với thành phần dân tộc chủ yếu là người dân tộc Mông, có nguồn gốc từ các tỉnh Hà Giang, Cao Bằng di cư tự do đến địa bàn từ năm 1996; phân bố thành các khu vực dân cư tại thôn 7, thôn 9 và thôn 10. Các hộ dân di cư tựdo chưa ổn định sinh sống thành các cụm dọc theo tuyến đường từ liên xã, đường nội thôn (đất ở của các hộ cónguồn gốc đất lâm nghiệp), trong đó có 112 hộ tuy thuộc thôn 9, xãCư Knia quản lý nhân khẩu nhưng đang sinh sống trên đất của thôn 5 thuộc xãĐắk R’la.

Khó khăn lớn nhất hiện nay đối với những hộ dân DCTD trên là cơ sở hạ

tầng quá thiếu thốn, đất sản xuất phần lớn là đất có nguồn gốc đất lâm nghiệp xâm

canh trên địa bàn xã Đắk R'la, huyện Đắk Mil (thuộc khu vực tiểu khu 1037, 1038), chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; trên thực tế nay không

còn rừng, cần được chuyển đổi để cấp cho dân, giúp người dân sớm có điều kiện

ổn định đời sống.

2.3. Huy ện Đắ k Mil

Theo Quyết định số227/QĐ-UBND ngày 10/02/2014 của UBND tỉnh Đắk Nông về việc phê duyệt dựán Quy hoạch ổn định dân di cư tựdo trên địa bàn tỉnh Đắk Nông đến năm 2020 thực hiện dự án Ổn định dân di cư tựdo xã Đắk N'Drót, huyện Đắk Mil, tỉnh Đắk Nông, với quy mô 1.665 hộ/7.800 khẩu. Kết quả thực hiện giai đoạn 1 đã thực hiện được đường giao thông dài 6,65 km, các hạng mục còn lại của dựán chưa được bốtrí kinh phí đầu tư.

Kết quả rà soát, thống kê, rà soát, Ủy ban nhân dân huyện Đắk Mil báo cáo sốlượng dân di cư tựdo trên địa bàn huyện Đắk Mil qua từng giai đoạn như sau: Tổng số hộdân di cư tựdo giai đoạn từ 1996 - tháng 8/2020 trên địa bàn huyện là 2.469 hộ với 10.944 nhân khẩu, trong đó giai đoạn 1996 - 2003 là 1.175 hộ, 4.746 nhân khẩu, giai đoạn 2004 - 8/2020 có 1.294 hộ với 6.198 nhân khẩu. Những năm trở lại đây, tình hình dân di cư tựdo đến địa bàn huyện tương đối ổn định, không còn tình trạng dân di cư tự do ồạt vào sinh sống; hầu hết dân di cư tựdo đến địa bàn huyện cơ bản đã ổn định về chỗởvà đất sản xuất.

Đến năm 2025, số hộ cần ổn định là 1.665hộ/7.800 khẩu, tiếp tục thực hiện dự án Ổn định dân di cư tựdo xã Đắk N'Drót, huyện Đắk Mil, tỉnh Đắk Nông (giai đoạn 2). Số dân chưa ổn định là dân di cư tự do nằm rải rác tại các thôn 4, 5,

6, 7, 8, 9, 10 hiện đang sống trên đất sản xuất, hầu hết diện tích đất ở và đất sản

xuất của các hộ dân này là đất tự khai phá từ nguồn gốc đất lâm nghiệp, chưa được

công nhận quyền sử dụng đất.

2.4. Huy ện Đắ k Song

Tổng số hộ cần bố trí sắp xếp trên địa bàn huyện Đắk Song là 305 hộ/903 khẩu, tại 2 xã Đắk Mol và Trường Xuân, các hộđang sử dụng sản xuất nông nghiệp trên phần đất thu hồi của Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Trường Xuân bàn giao vềđịa phương quản lý và xã Đắk Môl của Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Đức Hòa (diện tích 280ha).

Bi ể u 12: Nhu c ầ u b ố trí ổn định dân di cư tự do huy ện Đắ k Song

a. Xã Đắk Môl :

Các hộ cần ổn định của xã là dân di cư tự do nằm ở TK 1097 (khu vực ranh giới giữa xã Đắk Môl và xã Đắk Hoà), tổng số 132 hộ/528 khẩu. Các hộ này sinh

sống và sản xuất trên đất lấn chiếm từ đất của Công ty TNHH MTV Lâm Nghiệp

Đức Hòa quản lý. Khu vực này cách trung tâm xã gần 10km và cách điểm dân cư

gần nhất (thôn 1E29) khoảng 5km. Dân cư hầu hết là dân tộc Dao, Tày, có nguồn

gốc từ các tỉnh Cao Bằng, Bắc Kạn đến địa bàn bắt đầu từ năm 2000. Hiện nay,

vùng chưa được đầu tư các công trình cơ sở hạ tầng, đời sống còn rất nhiều khó

khăn.

b. Xã Trường Xuân :

Trước đây UBND tỉnh Đắk Nông cũng đã phê duyệt dự án Quy hoạch dân di cư tự do xã Trường Xuân, huyện Đắk Song, nhưng do không có vốn đầu tư, nên đến nay đã hết thời hạn đầu tư mà dự án vẫn chưa được triển khai.

Hiện nay các hộ dân thôn 6 trên địa bàn xã cần bố trí ổn định là 173 hộ/375 khẩu, trong đó: 20 hộ/86 khẩu đã có đất sản xuất nông nghiệp, sống ổn định, còn lại 153 hộ/289 khẩu đang sử dụng sản xuất nông nghiệp trên phần đất thu hồi của Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Trường Xuân bàn giao về địa phương quản lý. Các hộ cần bố trí ổn định tại chỗ và đầu tư các công trình hạ tầng thiết yếu như đường giao thông, điện, nước,…

2.5. Huy ện Tuy Đứ c

Tổng số hộ cần bố trí sắp xếp trên địa bàn huyện là 1.228 hộ/4.782 khẩu, tại các xã Quảng Tân; Đắk Ngo và Đắk R'Tíh, các hộđang sử dụng sản xuất nông nghiệp trên đất lấn chiếm của các Công ty Nông lâm nghiệp.

Bi ể u 14: Nhu c ầ u b ố trí ổn định dân di cư tự do huy ện Tuy Đứ c